İNSANDA MEVCUT OLANLAR

Kâinattaki her şey bizde amma, biz aradan çıktıktan sonra, yani aczimizi kabul edip o (Büyük Kudret)e teslim olduktan sonra, onları görüp anlayabiliriz. Kur’ân’da (merecelbahreyni yeltekıyân) dediği budur. Aklı cüz’ün aklı küll’e karışmasıdır. İlim adamları bize çok yakındır, bilhassa doktorlar. Çünkü onlar insan vücudunu tetkik ediyorlar. Fakat onların da göremediği şeyler vardır. Meselâ insan vücudunda nice bin güneşler var… Gökdeki bu güneş, içimizdeki güneşlerin aksi, gölgesi kadar ehemmiyetsizdir. Akıl bu söze inanır mı? İçimizde, gerçekten, bu kâinattaki her şey vardır. Bütün sanatlar insandan doğmuyor mu? Demek o sanatlar, insanın içinde mevcutmuş. Hâlbuki dışarıya çıkabilen şeyler, içerdekinin bir zerresidir. “Cüz” dışarı çıkıyor “Küll” içerde kalıyor. Böyle olduğu halde biz kendimizi tanımıyor ve kıymetimizi bilmiyoruz. Lâkin az kaldı, insanların çoğu kendilerini idrâk edecekler; dünya uzun müddet rahat yaşayacak. Allah, her bildiğini bize bildirse bunun bize zararı olur. Bütün insanlar bir noktaya doğru, bir din birleşmesine doğru gidiyorlar. Varılacak nokta (Muhammed sevgisi)dir. (Muhammed’i sevmeyen mahrumdur) derler. Yani onu sevmeyen, onun hâlinden istifade edemez. Hakiki lezzet, isimden, cisimden vazgeçtikten sonra alınabilir. O (Büyük Kudret)in ne ismi vardır, ne de cismi. Kimi Ali der, kimi Abdülkadîr, kimi Rufaî, kimi Mevlâna der. Hâlbuki (İsimsiz Cevher)i bulmak lâzımdır. Sabahtan akşama kadar “elma” desek, elmanın tadını alabilir miyiz? “Elma, elma” demeden, elmayı soyup yesek daha iyi olmaz mı? Çünkü lezzeti ancak bu suretle alabiliriz. İsimde lezzet yoktur. İslâmiyet’in dışı inkâr edilemez. Meselâ (Kâbe)ye, Allah’ın evi diyoruz; hâlbuki orayı İbrahim yaptı, Allah’ın yaptığı ev ise insan vücududur. Allah taşta, toprakta değil, bir (İnsan)ın gönlündedir.