KORKUTMA ÇEŞİTLERİ

 Allah Teala ; Avam'ı F    İİLLERİYLE, Havassı ; SIFATLARIYLA, Havassül havasbsı ZATIYLA korkutur.

Avam'a "Cehennemden korkun" ayetiyle

Havas'a; " Muhakkak biz, gizlediklerinizi de açığa vurduklarınızı da biliriz(Yasin 36/76) , " Allah doğrulara doğruluklarından sorsun"(ahzab 33/8) ayetiyle ;

Havassul Havassı : "Allah'dan gerektiği gibi korkun(Ali imran 31/102)" ve " O gün emr(hüküm) Allah'ındır"(İnfitar 82/19), " kimse kimsenin yerine bir şey ödeyemez"(Bakara 2/123) ve "Rabbinin izni olmaksızın kim şefeat edebilir"(Bakara 2/255) ayetleriyle uyarmaktadır.

VELİ,AVAM,HAVAS

 Velî kavramına gelince: “Bilin ki Allah’ın velî kullarına (dostlarına) asla korku yoktur; onlar üzüntü de çekmeyecekler (rahat ve emin olacaklar). Onlar ki iman etmişlerdir ve takva üzere yaşıyorlardır.” (Yûnûs, 51/62,63) ayetine göre velîler takva üzere yaşayanlardır. Allah’ın velî kullarını bir hadis-i kudsî şöyle izah ediyor: “Kim benim velî bir kuluma (dostuma) düşmanlık yaparsa, bilsin ki ben ona savaş açmış bulunuyorum. Kişi farzlarla bana yaklaştığı kadar başka hiçbir şey ile bana yaklaşamaz. Kişi ondan (farzlardan) sonra nafile ibadete devam eder eder nihayet ben onu severim. Ondan sonra da artık ben onun işiten kulağı, gören gözü, tutan eli, yürüyen ayağı olurum. O benimle işitir, benimle görür, benimle tutar, benimle yürür. Benden ne isterse veririm.” (Buhari, “Rakaik (Rikak)”, 38; İbn Mace, “Fiten”, 16). Allah’ın velî kulları, imandan sonra takva üzere yaşayanlar, farzları eksiksiz yapanlar, haramlardan kâmil anlamda uzak duranlar, bu arada nafile ibadete ve zikre önem verip Allah’ın sevgisini kazanan insanlardır. İşte bu insanlarda ferâset, basîret denen şey meydana gelir. Feraset, sezgi gücü dediğimiz şeydir ki kalb gözü diye de ifade ediliyor. Kalp gözü fizikî şartları aşarak gören gözdür. İbn Kayyim el-Cevziyye diyor ki: “Allah ile gören göz haramı görmez olur.” Yani gözünün önüne haramı koysanız bile onun gözü o haramı görmez. Mevlânâ da Mesnevî’de der ki: “Ya Rabbi! Senin gözün benim gönlüme göz olur olmaz bu basîretsiz gönül tümden basîret oluverdi.” (4087. beyit). Yani basîret, nafilelerde ilerlemiş olan insanlara Cenâb-ı Hakk’ın verdiği özel bir ikramdır, bir hediyedir. İşte bu ikrama nail olanlara velî denilir.

VELİ,AVAM,HAVAS

 Velî, Avam ve Havâss, Basîret /Ferâset Müzzemmil suresi 20. ayette, sahabenin dahi avam ve havâssının olduğuna işaret vardır. “Şüphesiz Rabbin biliyor ki sen gecenin üçte ikisinden biraz az, yarısında ve üçte birinde kalkıp namaz kılıyorsun. Seninle birlikte olanlardan bir grup da (kalkıp namaz kılıyor)”. Sahabenin demek ki hepsi gece ibadetine devam eden kişiler değildi. Yine mesela sahabenin en faziletlisinin Hz. Ebu Bekir olduğunda icmâ vardır. Dört halife, aşere-i mübeşşere dediğimiz cennetle müjdelenen on kişi, en önde olanlardandı. Hz. Hamza’yı şehid eden Vahşi de sahabî idi. Hz. Ebu Bekir gibi olanlar havâss, Vahşi gibi olanlar avamdan kabul edilebilir. Öyleyse insanların bir kısmının salihlerden olması, evliyâullahdan olması, diğer büyük bir kesimin de avamdan olması normaldir. Hepsini aynı kefede tutmak doğru değildir. 

AVAM KİMDİR?

 Avamdan maksat halkın bilgi edinmemiş olanları değil, Avam; manen kör olan kimselerdir.Bazı insanlar ilim tahsil etseler bile , manevi körlükten kurtulamazlar.

İNSANLAR ÜÇ GURUPTUR ORUÇLARIDA FARKLIDIR

 İnsanlar üç sınıftır:AVAM,HAVAS,AHASSÜL HAVAS

Avam diğerlerinin bekçisidir.Örnek vermek gerekirse Avam millet,Havas milletvekili olarak düşünmek gerekir.Nasıl, milletin vekillerinin dokunulmazlık zırhı varsa Havassında dokunulmazlığı vardır.

Şeriat erbabı dışa, hakikat erbabı içe dönük olduğundan bunların ibadet anlayışı , namazı, orucu, hatta haccı bile birbirinden farklıdır

Avamın orucu bedensel ele alınır.Belirli saatler arasında birşey yiyip içmemek olarak algılanır.Havas için oruç,huyların düzelmesi için uygulanan davranış perhizidir.Oruç tutan bir kimse yumşak kuzu gibi olmalıdır ki ,ilahi emre uygun olarak huylarını düzeltip huy orucu tutmuş olsun.Havassın orucu budur.Ahassül havas ise , orucu masiva orucu , marifet orucu olarak kabul eder, orucun masivadan kurtulu ş vesilesi olduğunu düşünerek , gereğin yapmaya çalışır.Bu oruç bir mürşitten el alıp bağlananların orucudur ki başkalarına açıklanmaz.Açıklanırsa nizam ve intizam bozulur.

Şeriatın ,Tarikatın ,Hakikatın, Marifetin oruçları ve bu oruçlardan beklenen sonuç birbirinden farklıdır.

Şeriat orucu insandaki hayvani arzuları öldürmeye yönelhiktir.Alınan gıda ile beden şehveti güçlenir,Allah oruçla bu işin dengelenmesini ister.Şeriat orucu insanların azgınlığını frenlemeye yöneliktir.Ağaç bile çok su verilirse bedeni gelişir meyvesi azalır.Oraçla hayvani arzularına gem vurulan insan , mana yönüne dönmeye başlar.Mana yönünde mesafe kat edebilmek için bir insanın yaşayacak kadar yemesi, yemek için yaşamaması gerekir.

Tarikat orucunda gaye kötü huylardan arınmak olup şeriat orucunun aksine devamlıdır.Allah ve Resulünün huyu ile huylanıncaya kadar devam eder.

Hakikat orucu ise masiva orucudur, yani sivadan kurtulmaktır ve gerçek oruç budur.Masiva görünür alemde her şey demektir.bunlardan oruç tutmak , bunların hepsini sahibine vermek ve benlikten uzaklaşmak demektir

Marifet orucu ise , her şeyi yerli yerinde yapmak, avamla avam,havasla havas, ahassül havasla ahassül havas olmak , yani evvelce anlatılan üç orucu birden tutmakdemektir.Ehli marifet ,Hakkı ve halkı tanıdığı için kimsenin gönlünü kırmamayı , kimse ile kavga etmemeyi şiar edinmiştkir. 

Şeriatın tarik

ZAHİR BATIN KONULARI

Halk zahire bakar.Her din mensubu kemalat ehlini kendi dininde görür.Hind'den bir kamil gelse, müslümanın ona bakışı kendi dinince olur.Acaba bu adam namaz kılar mı?Müslüman bir kamil Hind'de olsa , Hindularda kendi inanışlarını Müslüman kamilde ararlar.Oysa Kamil her yerde kamildir..Ehli zahire göre bir kimsenin kamil vasfını alabilmesi için , o kişinin mutlaka namaz kılar, oruç tutar vb. ibadetlerinin olmasını gerekir.O hakikati bakmaz.Efendimiz (sav) irşad makamında olduğu için , zahire riayet ederdi ama hakikatine da işaret ederdi.Onun için bazı hadislerinde şöyle buyurur:"Nice namaz kılan vardır ki , kendisine kalan sadece yorgunluktur"."Namaz müminin miracıdır"."Nice oruç tutan vardır ki, kendisine kalan sadece açlıktır"."Kim Kabe'yi taş toprak gördü ise haccetmemiştir". Üç türlü kulluk vardır: 

1-İbadet:Bu makamın sahipleri ibadeti cennet umuduyla yaparlar ve cehenneme girmekten korkarlar.Bu kimselere tasavvuf ıstıyahında Avam derler.Zahire bakarlar,şeriat ehlidirler. 

2-Ubudiyyet:Bunlar ibadeti cennet,cehennem kaygısıyla değil sırf Allah rızası için yaparlar ama Allah'ı ayrı kendilerini ayrı görürler.Bunlara ebrar denilir,tarikat ehlidir. 

3-Ubudet:Bunlar ibadeti Allah'dan alırlar.Allah ile Allah'a yaparlar. Bunların nazarında abit, mabud, ibadet bir olmuştur. Bunların kendilerine ait varlıkları kalmamıştır. Allah da fani, Allah'la baki olmuşlardır. Bunlar hakikat ehli olup mukarrebun denilir. Efendimiz bir hadisinde buyurmuştur:"Ebrarın hasenatı, mukarrebun yanında seyyiedir" İbni Arabi hazretleri buyurur ki:"Arifin dini yoktur.Yani onlar bir dinle kayıtlı değildirler." yine başka bir ifadesinde:"Benim itikadım, bütün itikadları kapsar"demiştir.Yine İbni Arabi hazretlerinin sözüdür:"Allah bir Resul gönderdi kendisinden, kendisiyle, kendine. Resul'ü gönderen, Resul ve Resulün getirdikleri ve Resulün geldiği kavim bir kavimdir"Bu sözü Zat-ı Hakk'a mahrem-i irfan olanlar anlar

EHLİ TAKLİDİN İTİKADLARI

Ehli taklid’e avam denir ve bu taife Hakk’ın varlığını ve birliğini lisan ile ikrar ve kalp ile tasdik ederler. Bilirler ki bu alemin bir yaratıcısı vardır, Bir’dir ve evveli ahiri, nihayeti yoktur. Hayy'dır, Kadir'dir ,Semi'dir, Basir'dir. Kulların zahirini ve batınını bilir,kulların sözlerini işitir ,fiillerini görür. Bu taifenin itikadı his,duymak vasıtasıyladır. İşitmişler ve inanmışlardır.
Bu taifeye ehli iman denir.Ancak bu taife her şeyi sebeplere izafe eder ve sebepden görür. Sebeplerden geçemez. Dünyada uzun yaşamak isteği,rızk ve geçim derdi bu makamdadır. Sebeplere muhabbet, gayr denilen Hakk’ın dışındakilere  muhabbet bu makamdadır. Doktorun sözüne, müneccimin sözüne itikad bu makamdadır.

ZAT'TAN HABERSİZ OLMAK

Cenabı Hakkın zat'ı bir; sıfatları saymakla bitmezAllah'ın doksan dokuz isminden bir tanesi Zat, ötekiler de sıfattır.Fakat sıatları 98 isimden ibaret değil , sonsuzdur.Yarattıklarının her biri o sıfatların mazharıdır.Mesela Allah "Halik"tir.Yaratılmışlar O'nun "Halik" isminin yan sıfatının mahalli zuhurudur.Mahlukatı görenler ;onlarda "Halik"sıfatının zuhurunu görürler, fakat bunlar sıfatının eserlerini gördükleri için Zat'tan habersizdirler.Ancak zatı sıfat ile, sıfatı zat ile görenler gerçeğe ulaşmışlardır.Gaflet içinde bulunan , Allah7ın zatından bahcub, yani perdeli olan kişi ,Sadece Allah'ın sanatını, yarattıklarını görür.Böylece yarattıklarına, sıatlarına takılıp kaldığı için de Allah'ın Zat7ından bahrum kalır.
Ey oğul! Hakk'a vasıl olanlar , ona manen ulaşanlar zatın tecellisine dalmış olduklarından artık onun yarattıklarında , sıfatlarının mazharyetine nasıl bakabilirler.Başın ırmağın suyuna dalınca , suyun rengini nasıl görebilirsin?Suyun rengini görmek için başını sudan çıkartacak olursan , yeni bir halıyı vermiş, eski püskü kilimi almış olursun
Avamın kulluğu, ibadeti has kişilerin günahı sayılır.Avamın Hakk'a vasıl oluşu ,Hakk'la manen buluşması da, has kişilerin hicabidir, perdesidir.
Avam ibadetlerle , kıldıkları namazlarla , tuttukları oruçlarla , yaptıkları haclarla gurura kapılırlar da kendilerini diğer müminlerden üstün görürler,o zaman onların ibadetleri , benliğe kapıldıkları için , has kişilerce günah sayılmaktadır..Bu yüzden hulus ile yapılmayan  gösteriş için yapılan bu tür ibadetler, has kişilerin nazarında günah olarak görülürler.Çünkü bunlar şekle bağlandıkları için "takli"ten "tahkik"e götürmedikleri için ,şirke bile düşmektedirler.Tevhid yolunda sufi , puta tapana bile "kafir"dememektedir.Avam ,şekilden ibaret ibadetleri ile kendilerini Hakk'a vasıl bilirler.Halbuki benlik yüzünden Hak'dan çok uzaklara düşmüşler haberleri yoktur.Has kişiler bilirler ki "Allah ile insan arasında en büyük perde , en büyük engel benliktir"
Hz.Mevlana bir rubaisinde şöyle buyuruyor<:
"Bir kimse kendi benliğinden mutlak surette fani olmadıkça , onun için (tevhid)Hakka ulaşmak imkansızdır.Tevhid hulul değildir.Tevhid, benlikten kurtulmak, varlığından sıyrılmak , yok olmak demektir, yoksa boş ve manasız sözlerle , batıl, hak olmaz"
Hz.Cüneyd buyurmuştur ki:"Allah ile senin aranda en büyükr perde, senin kendi varlığın, kendi benliğinder"

VÜCUD İTİKADINDA İNSANLAR ÜÇ KISIMDIR.

Vücud itikadında insanlar üç kısımdır:
AVAM,"alemin vücudu vücudullahdan ayrıdır" diye itikad ederler vealeme ayrı ayrı vücud verirler.
HAVAS,"alemin vücudu vücudullah'ın zıllı ve eksidir" derler.Aleme hususi vücud vermezler se de gölgede varlık ve gayrılık bulunur.
HAVASUL HAVAS olan hakikat ehli"aleminvücudu yoktur, alem Hakk7ın vücuduyla kaim ve mevcuddur" itikadı sahihindedirler.