İmam Rağıp İsfehani der ki: "Akıl ilmi kabul etmek için hazırlanmış kuvvete denir.Bu kuvvet vasıtasıyla insanın elde ettiği ilme de aktıl denmiştir.Bunun için Hz.Ali efendimiz demiştir ki: "Akıl matbu ve mesmu(Yaratılıştan ve kazanılan)olmak üzere üzere ikidir.Kazanılan akıl elde edilmez ise , yaratılıştaki akıldan istifade edilemez..Gözün ışığı yok olunca , güneş ışığının bir faydası olmadığı gibi.Resulullah sav efendimiz şu hadiste birinci akla işaret etmiştir: "Allah, akıldan daha değerli bir şey yaratmamıştır".Şu hadiste ikinci akla işaret eder: " Kişi, kendisini hidayete sevk eden ve kötülükten çeviren bir akıldan daha üstün bir şey kazanmamıştır". Alla hTeala 'nın kafirleri akılsızlıkla suçladığı her yerde , birinciyi değil ikinciye işaret vardır.Aklı olmadığı için kuldan mükellefiyetin kaldırıldığı yerlerde de birinci akla işaret vardır.
Mesnevi de der ki:
Akıl iki türlüdür.biri çocuklar gibi öğrenilen akıldır.Kitap, hoca, zikir yoluyla , yararlı ve özgün bilimler aracılığıyla ...
Aklın diğerlerinden üstün olur .Fakat onu korurken hantallaşırsın.Her yerde koruyucu levhaya dönersin .Korunan levha(levhi mahfuz), bunu aşandır.
Öbür akılsa Allah vergisi akıldır.Onun kaynağı canın içindedir.Bilgi ırmağı kalpten kaynayınca ,ne kokuşur, ne de eskir.Çıkış yolu kapalı olsa da tasaya gerek yok.Çünkü o zaman zaman evden kaynayıp çıkar. Çabayla elde edilen akıl , evlere giden su arkına benzer.Suyun yolu kapanınca yoksun kalır. Öyleyle su kaynağını kendi içinde ara.Akıl bakımından pir olmaya çalış ; külli akıl gibi içyüzünü gör.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder