SIRATI MÜSTAKİYM

 Sıratı müstakim, İslam'ın en büyük ve en doğru yoludur.

Maddi varlık; el ile tutulan ve gözle görülebilen , tecrübesi mümkün varlıklardır

Manevi varlık; Allah, ruh ,melek.

Maddi ve manevi varlık bir terazinin iki kefesi gibi birbirini tamamlar.Refah ve saadet bu iki varlığın ahenk ve muvazenesinden doğar.Bu iki varlığı Allah7ın eseri olarak kabul edersek, bunları birbirine karıştırmamak en doğru yoldur.Bu basit manada sıratı müstakim dir.Bu yol insanları her iki alemde refah ve saadete eriştirir.Kur'an 'ın gayesi de budur.İman,ilim ve amel yoluyla bu yola girilir.

İslam dininin temel prensipleri (EUZÜ) Besmele ve Fatiha'da derlenip toplanmıştır.

İman, akıl hudutu içinde olanların , akıl hududu dışında bir kaynaktan gelmekte olduğu şuuruna erebilmektir.

İlim, akıl hududu içindeki tabi,içtimai ve ruhi olayların kesin kanunlarını görebilmektir.

Amel, imana ve ilme dayanan iradeyi harekete geçirmek , çalışıp çabalamak ,gayeye giden yolda sarsıntısız yürüyebilmektir.

İmansız ilim insanı tahribe götürür.İlimsiz yaşanabilir ancak imansız hayat mümkün değildir.

İlim ve iman birbirlerini tamamlamak için yaratılmışlardır.

Dinin amacı; Allah'ın nimetlerini, Allah'ın rızasını kazanmaktır. 

İHDİNESSIRATAL MÜSTAKİM:BİZİ DOĞRU YOLA İLET

 Hz. Ömer efendimizin hilafeti sırasında Rumlar kendisine mektup göndererek sual ettiler ki:"Siz şimdi doğru yol talep edersiniz .Demek ki doğru yolda değilsiniz.Hal böyle iken nasıl oluyor da size itaat ederek tabi olmamızı istiyorsunuz?"..Hz.Ömer sahabeleri toplayarak istişare edip Hz.Ali efendimizin görüşünü esas alarak cevap yazdırdı:
"İhdina" sabit eyle demektir.Yani bizi doğru yolda tut ve bu yolda azim ve sebatla durmayı bize bahşet demektir.
Bu ayetin batın ve rümuz(işarat) ehlince iki nüktesi vardır:İlki has kulların mertebesine aittir:""İhdinessıratal müstakim" kalbinde riya , şüphe ve şirk hastalığı olmayan Allah yolunda sadık olan kimselerin yoluna yönelt" demektir
Bu ayetin en seçkinler(havasül has) nezdindeki karşılığı şudur ki:Bu seçkinler Hakk'ın nuru ile bakarlar.Hak Teala'nın tecellilerinde tekrar olmadığı için bir tecelli diğerinden daha büyüktür.Tecelliler aynı gelse idi aşık çabucak doyardı.Ancak tekrar olmadığı için aşık daima ihdinessıratal müstakim ayetini okur bu doğru yolda tecellileri görür.Böyle bir kimse Hak'dan başka hiçbir şey bilmez, gitmesi de işitmesi de O'nunla olur.

SIRAT-I MÜSTAKİM

Doğru yol demektir.Ki bundan Hakk Teala'nın razı olduğu yol anlaşılır.Güneş ve gölge arasını ayıran sınırdır da denilebilir.Bu bölüm ne güneşden ne gölgedendir.Ahiretteki cehennem üzerinde geçiş için kurulacak köprü olarak tarif edilirken ,kıldan ince olduğu belirtilerek kıl'a teşbih edilir.
Sıratı müstakimi örneklerle açıklamak gerekirse;"Sehavet/Cömertlik" güzel huydur ve "tebzir/israf" ile "buhl/cimrilik" arasındaki sınırdır.Aşırısı/ifratı tebzir,tefriticimriliktir."Şecaat/yiğitlik" güzel huydur.Aşırısı tehevvür/öfke,diğer ucu "korkaklık" tır."Tevazu" güzel huydur.Tekebbür ve zillet arasındaki sınırdır.İffet güzel huydur.Şehvet ve şehvetsizlik arasındaki çizgidir.İşte bu ayrım sınırları sıratı müstakimdir.Bu sıratı müstakim üzere yürüyenler dünya hayatının belalarından emin olacağı gibi ahirettede saadete nail olurlar.
Sırat köprüsü,dünyadaki şeriatın suretidir.Ahirette şeriat,sırat köprüsü şeklinde tasvir olunur.Dünyada şeriatın emirleri altında yaşayanlar ahirette bu köprüden yıldırım süratiyle  geçerler.Şeriatte istikameti az olanlar bir ok süratinde geçerler.istikameti daha az olanlar rahvan giden bir at hızıyla geçerler.Eğer şeriat hududlarına tecavüz edenler ise ilahi avf olmaz ise ayakları kayıp bu köprünün altına düşerler.

DELALET YOLU-HİDAYET YOLU

Ebul Hasan Harakani hazretleri buyururlar:"İki yol vardır.Delalet yolu,hidayet yolu. Biri Allah'a giden kulun yolu, diğeri kula gelen Hakk'ın yolu.Şimdi her kim ben ona vasıl oldum derse , vasıl olmamıştır.Her kim benivasıl kıldı derse o vasıl olmuştur.Zira vasıl kılmak, vasıl olmaya bağlıdır.Vasıl olmamak da vasıl olmaya rabt edilmiştir"
Kula gelen Hakk7ın yolu insan-ı Kamildir.Hakk hidayetini Pir eliyle yapar.İnsanı Kamile secde etmeyen sıratı müstakim'e ulaşamaz.

SIRATI MÜSTAKİM DENGEDİR(CEMALNUR SARGUT)

 Samiha Ayverdi , insan vücudundaki dengeyi dünyanın dengesi ile karşılaştırır ve şöyle der: “İnsanın vücûdunda sayısız, hesapsız mikroplar mevcut. Yalnız bağırsaklarda bunlardan mücâdele hâlinde olan milyonlar var. Fizyolojimizin muvâzenesini, bu savaşan mikropların birbirleriyle çarpışmasına borçluyuz. Bunun gibi, dünya da bir insan vücûduna benzediği için orada da ölenler, öldürenler, iyiler, fenalar, sürü sürü gelip gidenler var. Aynı muvâzene meselesi.”  Bu dengeyi bulanlar bulduktan sonra tıpkı Hazreti Harakanî'nin "Beni gökyüzünden bir iple assalar, üzerime de dünyanın bütün hadiselerini gönderseler kılım bile kıpırdamaz" demesi gibi, artık onlar tamamen Allah'a rabt olup, bağlanmışlardır. Bu zümre için; "Onlar için korku ve hüzün yoktur." âyeti zuhur eder. Bu hâl güzel ahlakın tamamının kulda ortaya çıkmasıdır.
Denge halinin ortaya çıkması, insanın dengesini bulmuş bir öğretmen vasıtasıyla hakka ulaşmasıyla olur. Dünyada sırat üzerindeyiz. Burada ilerlemek için mânevî terbiyeye muhtacız. Bu da ancak Allah sevgisini damarlarımıza enjekte eden sohbet meclislerine ihlâsla devam etmek sayesinde mümkün olabilir. Gönül ehlinin sohbet ve muhabbet sofrası, ebedî şifa ihsan edecek; irfan, hikmet, mârifet ikram edecek bir sofradır. Ey cismanî ve ruhanî hastalıklara müptela (bağımlı) olan kimse! Sakın bu sofrayı terk edip gitme!..