NEFSİN TEMİZLENMESİ

 Bu hal ancak tarikat yaşamıyla mümkündür. Nefsin kontrol ve tezkiyesi din ve iman dışında olamaz.Tarikatlar ortadan kaldırılırsa nefis insanları ısırır. Osmanlı'nın yedi yüz sene ayakta kalma nedenlerinden biri Padişah,Vezir ve Askeri kumandanlar dahil mutlaka bir tarikat terbiyeleri mevcuttu.
Hak Teala miraçta şöyle hitap etti:"Eğer ben kullarıma da firavuna verdiğim fırsatı ve onun elindeki selahiyeti verse idim, Bana karşı firavunluk iddia etmeyecek hiçbir kulum olmayacaktı, hepsi firavun olacaktı.
İnsan hürdür ancak nefsine hürriyet yoktur.Nefsine hükmedene hürriyet vermek gereklidir,

İNSAN HÜR MÜDÜR?

 Herkes hürdür.Hürriyet asıldır.Ancak bazı kayıtlar onun hürriyetini men eder.O, insanın kendi amellerinden doğan neticedir.Her doğan hür ve Cenab-ı Hakk'a kul olarak doğar.Kulluk herkesin üzerine yazılmıştır,Bütün insanlar hürdür ancak Allah'a kuldur.
İnsanın hürriyetini KÖTÜ AHLAK,KÖTÜ FİİL, KÖTÜ İŞLER men eder.Kişi insanların önünde hürdür. Allah'ın önünde kuldur.
İnsanın hakkı nedir? Hür yaşamak her insanın hakkıdır.İnsan Allah'ın mülkünde hür yaşayabilir.İnsan, diğer insanların hürriyetlerine hürmet etmesi zorunlu olup vacibtir. Bir insanın vücudu başkalarının mevcudiyetine zarar  verecek olursa o kimsenin o cihetten olan hürriyeti tahdit olunur.Zarar veren amelinin neticesinde bu hürriyet elinden alınır.İnsana zarar veren bağlanır.Zarar vermeyen serbesttir.Isırgan köpeğin hürriyeti olmaz.İnsan nefsi , her bir hayvanın tabiatını taşır:
Köpek gibi ısıran hayvan sıfatında,Kurt gibi kapan sıfatında, Yılan gibi sokan sıfatında ,Akrep gibi insanlara zehir akıtan sıatında Ayı,çakal,sırtlan,tilki sıfatında olan insanlar vardır.Hayvanat bahçesinde teşhir edilen bu hayvanlar kafes içinde yahut zincire bağlıdır.Bunların nefislerinin hallerinden dolayı hürriyetleri elinden alınmıştır.
İslamda temel kural:El müslimü men selimennas min lisanihi va'di"insanların dilinden ve elinden selamette kaldığı kimse müslümandır.

HÜRRİYET, KADER-İ MUALLAK KISMINDADIR

İslam nazarında bir insanın, kendisine ve başkasına zarar vermeden, yaratıcı tarafından teçhiz edildiği iktidar dahilinde dilediği her şeyi yapabilmesi demek olan "hürriyet", kader-i muallak safhasında mevzubahistir. Belli bir sahada hareket serbestisi ise, cüzi irade ile mücehhez olan insanlar ve cinlere tanınmıştır.
Kaderi mutlak sahasında ise, varlıklar bütün mevcudiyetleri ve faaliyetleri ile bir robot gibidirler.Tayin ve takdir olunduğu surette faaliyette bulunurlar. İnsan bedeni de dahil olmak üzere, bu "tayin ve  takdir" olunan hususlara "adetullah" veya "sünnetullah" denilir. Felsefe ve müsbet ilimde "tabiat kanunları" denilen gerçekler bunlardır.