GAYRİYYET AZABINDAN KURTULMAK

Cemad(CANSIZLAR)nebat (BİTKİ)sınıfına yükselme çabasındadır.Nebat,hayvanat sınıfına yükselme çabası içindedir.Hayvanat,insanat sınıfına yükselme çabası içindedir.İnsan,Melek sınıfına yükselme çabası içindedir.Melek,lahutiyyete yükselme çabası ve gayretindedir.Tüm bu çabalar,Gayriyet(uzaklık)ten kurtulup Asl'a biraz daha yakın olmak gayreti olup,bu uzaklık azaptır.Sureti insaniyyete erişmek büyük nimeti ilahiyyedir.Bu nimet içinde olan insan,cihad-ı ekber'de muvaffak olursa yükselmesini tamamlar.Eğer muvaffak olmazsa çok uzun zahmetler ile kendi aslı olan Hakk'a rücu eder.Ancak bu mesafeyi tarif için Mearic suresi 70/4 ayeti:"Ruh ve melaike ellibinyıl miktarı olan bir günde Hakk'a rücu eder"buyrulmuştur.