CENAB-I PEYGAMBERİN TORUN MUHABBETİ

Bir gün Hz Hasan ve Hüseyin hazretleri Peeygamber sav'in huzurunda oynuyorlardı.İkisi de Peeygamber sav in hoşuna gitmişti.,Biraz sonra Cebrail a.s bir şişe ve kağıtla geldi..Şişede kan, kağıtta ise zehir vardı.Cebrail (a.s) "Onları seviyormusun, ey Muhammed ? şunu bil ki onlardan biri kılıçla öldürülecek. İşte kanı.! Diğerine ise zehir içirilecek . İşteona içirilecek zehir" dedi.Hz.Peygamber sav de bunun üzerine gönlünü çocuklarından alıp tamamen Allah'a bağladı.

EŞEĞİNİ KAYBEDEN,DİNİNİ KAYBEDEN

Ebu Ali Nesefi'den nakledilmiştir: " Bir müslüman eşeğini kaybettive onfu aramaya çıktı.O sırada bir mecusi karşısına çıktı. Mümin onun yanından hemen uzaklaşarak şöyle dedi: "Allah'ım! Ben bineğimi kaybettim, bu adam ise dinini kaybetmiş. Onun musibeti benimkinden daha büyük.Benim musibetimi onun musibeti gibi kılmayan Allah'a hamd olsun" 

REZİLLİĞİ TATMAK

 Hakk yolundan uzaklaşıp dünyaya dalanlar ve ahireti unutanlar  Allah Teala tehdit etmektedir: "".. Allah, dünya hayatında onlara rezilliği tattırdı.Ahiret azabı daha büyüktür.Keşke bunu bilselerdi" (Zümer 26)

Şibli hazretlerinin şöyle dediği nakledilmiştir: " Dörtbin hadis okudum.Sonra onlardan birini seçtim.Diğerlerini bırakıp onunla amel etmeye başladım.Çünkü o hadisi derin derin düşündüm ve kurtuluş ve necatımın onda olduğunu gördüm.Ööncekilerin ve sonrakilerin ilmi onda toplanmıştı.Bu hadis şudur:Rasululah sav bir ashabına şöyle buyurdu:"Dünya için ancak orada kalacğın kadar çalış.Ahiret için de orada kalacağın kadar çalış.  Allah için O'na muhtaç olduğun kadar amel işle.Cehennem için de ona sabredebileceğin kadar amel(günah) işle."

Hadiste buyrulur ki:Ümmetimin abdalları (büdela) cennete ne namazla , ne de oruçla gireceklerdir.Onlar cennete nefislerinin cömertliği, göğüslerinin her türlü kirden uzak oluşu ve müslümanların hayrını düşünmeleri sayesinde gireceklerdir."Hepsinin temeli işte bu tevhiddir.  

KORKU ÜMİDDEN ÖNCE GELİR

 Denmiştir ki korku ümidden önce gelir.Çünkü Allah Teala cennet ve cehennemi yarattı. Fakat cehenneme uğramadan cennete ulaşamazsınız.

"Onlardan öncekiler(peygamberlerini) yalanladılar da farkına varmadıkları bir yerden onlara azap çattı."(Zümer 25)

Bu ayette zikredilen farkına varmadıkları yerden onlara azap geldi, ifadesi için denmiştir ki:Azap onlara sıhhat,nimetve sevinç görünümünde geldi.Halbuki onlar bunların azap olduğunu n farkında değildi. En büyük sevinç birden ortaya çıkan sevinç olduğu gibi en şiddetli azap ta ansızın gelendir. Kalbe en çok acı veren ayrılık, beklenmedik ayrılıktır"

NİMET EHLİNİN DÜŞMANLARI VARDIR

 Bir hadiste şöyle buyurulmuştur: " Nimet ehlinin düşmanları vardır.öyleyse onlardan sakının". Bazıları derki "kula bahşedilmiş en büyük nimet İslam nimetidir.Bunun düşmanı ise İblis'tir.

Ebul Hüseyin Nuri der ki: " Kalblerin nimetler yüzünden katılaşması , sıkıntı çekmekten dolayı katılaşmasından daha kötüdür.Çünkü nimet ile sükunete erersin , sıkıntıolunca Allah'ı anarsın.Yine o şöyle der: " İlmin mübah kıldığı bir şeyin peşinde sırf zevk almak için koşan , ömrü heba etme ve kalb katılığı cezasına düçar edilir".

NUR ÜÇ KISIMDIR

 Nur üç kısımdır.Biri dilde. diğeri gönülde, bir diğeri de tendedir. Dilin nuru tevhid ve şehadettir. Tenin nuru hizmet ve taattir. Gönlün nuru ise şevk ve muhabbettir.

AÇLIK TOKLUK

 Hz.Aişe validemiz şöyle der: "Hz.Peygamberden sonra halk arasında ortaya çıkan ilk bidat tokluktur.." Zünnun-i Mısri derki: " Asla doyasıya Yemedim .Bu sebeblemasiyet işlemedim.Aç kalıp tabir hikmet ve ibret bulamadığım zamanım olmadı."

NEFSİ ATEŞE ATMAK

 EFendimiz sav buyurmuştur: "Kim Allah'ın zatı için nefsine kızıp öfkelenirse Allah onu kıyamet gününü azabından emin kılar"

Beyazıd bestami ahazretelri buyurmuştur: " Eğer kıyamet günü bana 'bir dilek dile' deseler benim dileğim/arzum şu olurdu: Cehenneme gireyim  ve bu nefsimi ateşe takdim edeyim. Çünkü dünyada ondan çok eziyet çektim"

ZEKAT ,İNFAK

 Ebubekir Şibli hazretlerine f    akihlerden birisi sordu: " Beş deveden ne kadar zekat verilir? diye sıordu.Şibli ; " Vacib olanı soruyorsan bir koyun. Ancak bize göre tamamının Allah için verilmesi gerekir." dedi.Fakih : "Peki bu hususta delilin nedir?" diye sordu .Şibli: " Delilim Allah ve Rasulü için lanının tamamını feda eden Ebu Bekir  r8.a dır.Malının bir kısmını bırakanların imamı Hz. Ömer,  Allah için veren ve yine Allah için vermeyenlerin imamı Hz.osman, dünyayı dünya ehline bırakanların imamı Hz.ali r.a dır" dedi.

İLİM ÜÇ TÜRLÜDÜR

 Habere dayalı Haberi İlim

İlham yoluyla elde edilen /İlhami İlim

Gaybden kazanılan/ Gaybi ilim

Haberle elde edilen ilmi kulaklar işitir. İlhami ilmi gönüller , Gaybdan elde edilen ilmi canlar işitir.

Haberle elde edilen ilim rivayetledir.(filan kitaptan okumak,filan zattan işitmek gibi).İlhami ilyim hidayetle, Gaybi ilim ise inayetle elde edilir.

Haberle alakalı ilim:"Bil ki Allah'tan başka hiçbir ilah yoktur"(Muuhammed 19)

İlhami ilimle alakalı ayet: ""Şu bir gerçek ki bundan önce kendilerine ilim verilen kimseler(isra 107)

Gaybi iliimle alakalı "Ve ona katımızdan bir ilim öğrettik(Kehf 65) 

Kanunlarla ve şeekli ilimlerle (rüsum) meşgul olmak  da Hakk7a ulaşmaya mani olan birer perdedir.Çünkü ilahi hakikatlarla alakalı ilahi ilim , ancak tam olarak O'na yönelmek(teveccüh) ve O 'na muhtaç olduğu hususunda tam bir bilinç, kevni alakaların , şekli ilimlerin  ve kuralların hepsinden tamamen kalbi boşaltıp temizlemekle elde edilir.İlm-i hal ise seyrü sülukun ilk basamaklarıdır.

İlim perde olarak kaldığı için rüsum üleması çok az süluk ederler.

Dünyayı terk etmeye götürmeyen hiçbir ilim ilim değildir.

MEHMET ALİ HOCA EL YAZMALARI

https://drive.google.com/file/d/1cr6-nH5mqNk9QFlhGSMApASO_Ifn38th/view?usp=sharing

https://drive.google.com/file/d/1msPfk-vrOudaTx7RptZVoyog6qqA0tG-/view?usp=sharing

https://drive.google.com/file/d/1BLz0ZGDhWWGMOO2crqDQ6LGLB_Npb_3Z/view?usp=sharing

https://drive.google.com/file/d/1YObaje0SzKbZ9J3cM8fhLslia9tup-sJ/view?usp=drive_link

https://drive.google.com/file/d/1Jsy5fWn8exDPwJuiSrkK-743iUyJ-qJS/view?usp=drive_link

https://drive.google.com/file/d/1pSwa-hHZJGdD3FkBZVHEM7MuKADLO73W/view?usp=sharing

https://drive.google.com/file/d/1ZBhuhaqDLL5srrudtwVgEAiA6pPq3vVp/view?usp=sharing

https://drive.google.com/file/d/1_ILsqV_oKDe29NkJRxgbvCcnISKJZqp8/view?usp=sharing

https://drive.google.com/file/d/13D61SNDg4cSFbURp9ztdNTUefbM1wiNu/view?usp=sharing

https://drive.google.com/file/d/14CdlkEmYuUzKsOFWxhc9YmJ-EnaX4gys/view?usp=sharing

Daha önce aslı sunulan el yazmalarının yapay zeka ile yapılmış çevirilerini içerir metinler sunulmuştur. Faydalı olması dileğiyle..

Not: Yapay zeka çevirisi olduğundan varsa hataların semsettin.keser@hotmail.com mail adresi üzerinden tarafımıza bildirilmesini rica ederiz...

KISSA-I CANAN SABAHAT GÜRTEKİN

 

KORKU ÜMİT DENGESİ

 Mümin korku ve ümit arasında (beynel havfi ver reca) olmalıdır.Yerine getirdiği amellerinden dolayı Rabbinin rahmetini ümit edecek ve kusurlarından dolayı da O' nun azabından sakınacaktır.Bir de reca(ümit) olması gereken sınırını aşacak olursa , güven haline gelir.Havf(korku) olması gereken sınırı aştığında ise ümitsizlik(iyas) halini alırki her ikiside küfürdür.Bu bakımdan ikisininde dengede tutulması gerekir.Efendimiz SAV buyurmuştur: " Müminin korkusu ile ümidi terazide tartılacak olsaydı, dengede kalırlardı"

Yaptığın taat ve ibadetlere güvenme, Günahın varsa eğer, O'nun feyzinden ümidini kesme.

İyi kork.zira O'nun kahrı kıyaslanabilir değildir. Gönlün gayet hoş olsun , çünkü O'nun lütfu sayıya sığmaz.

NİMETE ŞÜKÜR,BELAYA SABIR

 Bir alim der ki:" Kulların ilim ve marifeti en az olanı, başına bir sıkıntı geldiğinde Rabbine dua edenidir.Çünkü bir sebeble veya bir sebeb için O'na dua edenlerin duası, sırf O'nu arzulayıp O'na iştiyak duyarak dua edilinceye kadar illetli ve arızalıdır.Hz.Hüseyin r.a şöyle demiştir: "Afiyet hallerinde kim Hakk'ı unutursa , sıkıntı ve zorluk zamanlarında Allah onun duasına icebet etmez." Efendimiz sav buyurmuştur:Bolluk ve rahat içinde iken Allah'ı tanı ki zorluk ve sıkıntı zamanında O da seni tanısın.(İbni Abbas rivayeti)

Sahibine nimeti vereni unutturan bir nimet nimet değil, aksine nıkmete(ceza, felaket,afet) daha yakındır.

Ebüd Derda 8r.a) Şam Camii'nde namaz kıldıktan sonra şöyle dedi: " Ey Şamlılar! Hiç utanma yokmu sizde ? Ne zamana kadar elde edemeyeceğiniz şeylere emel besleyecek , yiyemeyeceğiniz şeyleri biriktirecek , içinde oturmayacağınız evleri inşa edeceksiniz.?! Sizden öncekiler uzun emeller beslediler, sağlam binalar inşa ettiler, çok mal biriktirdiler.Sonunda emelleri aldanış , biriktirdikleri helak ve meskenleri mezar oldu" 

SÜREKLİLİK,DEVAMLILIK

 Allah Teala'nın ihsan ve atası ,ancak O'na sürekli teveccüh ile elde edilir. Efendimiz sav bir mazeret nedeni ile gece namazını kılamayınca kuşluk vakti onu kaza ederdi. Yani kendisine bir vacib olmamasına rağmen , bir tedbir olarak kaza ederdi.Çünkü, devamlı olarak yapılan bir vird, yerine getirildiği vakitte yapılamadığında başka bir vakitte yapılmalıdır ki ecri devam etsin ve feysi kesintiye uğramasın.

"az da olsa devamlı olanıdır" işareti bunu anlatmıştır. 

GECE NAMAZI

 Bir hadis-i şerifde buyrulmuştur.

"Benim şu mescidimde kılınan bir namaz- Mescid-i Haram hariç-başka mescidlerden kılınan onbin namazdan üstündür. Mescid-i Haram dakılınan bir namaz ise başka mescidlerde kılınan yüzbin namazdan daha üstündür.Hz.Peygamber sav daha sonra : " Dikkat edin size bundan daha üstün olanını söyliyeyim mi? buyurdu. Ashab: "Evet." dediler.O da şöyle buyurdu: " Bir adam ki gecenin karanlığında kalkar , güzelce abdest alır ve Allah rızasını kazanmak maksadıyla iki rekat namaz kılar ( işte o bunlardan daha üstündür)."

CENNETE GİRDİRECEK AMEL

 Sahabeden Hz.Muaz (ra) ın şöyle dediği rivayet olunmuştur: "Ya Resulallah ! Bana beni cennete girdirecek ve cehennemden uzaklaştıracak bir amel söyle." dedim. Allah Resulü: " Çok büyük bir şey istiyorsun.Ancak bu, Allah'ın kolay kıldığı kişi için pek kolaydır.: Hiç bir şeyi ortak koşmadan yalnızca Allah7a kulluk edersin.Namazı dosdoğru kılarsın.Zekatı verirsin., Ramazn orucunu tutarsın.. Gücün yeter, imkan bulabilirsen hacc edersin". Sonra da şöyle buyurdu: " Şimdi sana hayır kapılarını haber vereyim mi? Oruç Kalkandır. Sadaka, suyun ateşi söndürmesi gibi günahın azabını söndürür.Kişinin gece yarısı kıldığı namazda günahı söndürür.,"

bundan sonra : "Korkuyla ve umutla rablerin kulluk ettikleri için vücutları yataklarından uzak kalır ve kendilerine verdiğimiz rızıktan Allah yolunda harcarlar. Yaptıklarına karşılık olarak , onlar için nemutluluklar saklandığnı hiç kimse bilemez"(Secde 32/16-17 ayetini okudu.

Daha sonra buyurdu: " Sana bütün iişlerin başını , ana direğini ve doruk noktasını bildireyim mi?" buyurdu. Ben : " Evet ya Rasulallah!" dedim. "İşin başı islam, direği namaz, doruğu cihaddır" buyurdu.Sonra: " Sana bütün bunların kıvamının kendisine bağlı olduğu şey(can damarını) bildireyim mi?" dedi. Ben: "Evet, bildir ya rasulallah!" dedim.Bunun üzerine Hz.Peiygamber (sav) dilini tuttu ve : " şunu koru" buyurdu. Ben: " Ya Rasulallah! Biz konuştuklarımızndan da sorgulanacakmıyız ?" dedim. " Annen yokluğuna yansın ey Muaz! İnsanları yüz üstü cehenneme sürükleyen, ancak dillerinin ürettikleridir" buyurdu.

HALİS İBADET

 Halis ibadet son derece hudu/boyun eğerek emri karşılayıp kabullenmektir.Bu ibadet nefis ile olur ki , nefsin ibadette halis kılınması eksiltmekten/eksik yapmaktan uzak durmaktır.., Bu ibadet kalb ile de olur ki kalbin ibadette halis kılınması şahısları görmemektir.B ibadet ruh ile olur ki ruhun ibadette halis kılınması ise özel davranılma(ihtisas ) talebinden arınmaktır.Bu ibadet ehli her asırda vardır.Çünkü Peygamber sav şööyle buyurmuştur; " Allah Teala daima dininde kendisine taat edecek birilerini yetiştirir" 

OLDUĞUNDAN BAŞKA TÜRLÜ GÖRÜNMEK

 Bu tabir Kur'an 'a aittir.Sad suresi 86 ayetinde geçer: "(Rasulüm) Deki :Buna karşılık ben sizden bir ücret iustemiyorum. Ve ben olduğumdan başka türlü görünenlerden de değilim"

Ayetin ikinci cümlesi fasid maksatlar gözetilerek yapılan bütün  işlerdir.Dini dünyevi maksatlar için kullananlar bu ayetin şümulüne girer.

ALLAH TEALA'NIN ORGANLARININ TEVİLİ

Sad suresi 75 ayetinde:" Allah: Ey İblis! İki elimle yarattığıma secde etmekten seni men eden nedir?           Alette "iki el" ifadesi ile şüphesiz bir organ tarif edilmemiştir.Hak Teala organdan münezzehtir.

 Hakim Senai , Allah'a isnad edilen organları tevil ettiği bir farsca beytinde şöyle der:

Allah'ın 'el'i kudreti, 'yüz'ü ise bakası, ebediliğidir."Gelmesi" hükmü, "inmesi" ihsanı ve lütfudur. 

"iki parmağı", kader hükmünün icrası demektir."iki ayağı" da celali, kahrı ve tehlikesidir.

"iki elim" ifadesiyle Allah, lütuf ve kahır sıfatlarına işaret etmektedir ki her ikisi de Allah7ın bütün sıfatlarını şamildir.Çünkü hiçbir sıfat yoktur ki la lütuf ya da kahır kabilinden olmasın.Melekler Hakk7ın lütuf sıfatının tezahürleri iken şeytanlar da Hakkın kahır sıfatının tezahürleridir.Ademoğlu ise hem lütuf hem de kahır sıfatının tezahürü olarak yaratılmıştır.Şu kainatın bir kısmı Allah Teala'nın lütuf sıfatının aynası iken , bir kısmı da kahır sıfatının aynasıdır. 

İZZET VE ŞEREF

 İzzet ve şeref, mahluklardan himmet beklememek, onlara ihtiyaç göstermemekten geç iyor.

MERHABA KELİMESİNİ KULLANMAK

 Merhaba kelimesini kullanmak Hz.Peygamber'e uymaktır ve sünnettir.Çünkü Ebu Talib'in kızı olan Ümmü Hani Mekke fethideldiği yıl müslüman olarak kendisine geldiğinde "Merhaba, ya Ümmü Hani"buyurmuştur.Ümmü Hani'nin evi Kabe kapılarının birinin bulunduğu yerde olduğundan "Ümmü Hani" kapısı diye anılır.Efendimiz sav onun evinde iken miraca çıkartılmıştır. 

DOSTLARINA BELA VERİR

Cenab-ı Hakk dostlarına bela verir, çünkü dostlarında iki şeyi görmek ister.Ağlayan göz ve yanık gönül. Yine Allah Teala , kulunun ağlamasını ve ağlarken O' nu övmesini ister."Onların gözlerinin yaş dolu olduğunu görürsün" ayetinde olduğu gibi. 

BELA VELİLERİN AZIĞIDIR

 Bazı alimler der ki: " Bela, velilerin azığı; temiz gönüllü kulların da tercihidir. Her biri, bir türlü bela ile imtihan edilmiştir.Nuh a.s, kendi kavminin elinden sıkıntı çekmiştir. İbrahim a.s Nemrud'un ateşi, İsmail kurban edilme, Yakub a.s çocuklarından ayrı kalma, Zekeriya ve yahya öldürülme, Musa a.s Firavun  ve kıbtilerin elinde sıkıntıya uğrama ile imtihan edilmiştir.Veliler ve saf gönüllü kullarda böyledir. Birisi gurbete çıkma ve zillete uğrama sıkıntısına düşmüş,diğeri açlık ve fakirlikle, kimisi hastalıkla, kemisi şehid olmakla imtihan olmuşlardır.Efendimiz sav buyurmuştur: "Şüphesiz Allah, dostları(evliyaları) için belayı; sevgilileri için de şehadeti azık kılar." 

Cüneyd hazretleri buyurur:" Belayı beladan görenler , ah u vah ile gürültü ederler.; belayı, belayı verenden görenler ise belayı arzularlar" 

HAKK TEALA NEZDİNDE OLMAYANLAR

 Beyazid-i Bestami hazretleri şöyle söylemiştir: "Ey Padişahım! Senin hazinende olmaya n

dört şey getirdim, Yokluk, ihtiyaç, acizlik ve dilenme.

Ariflerden birinin karnı acıkmış ve ağlamaya başlamış.Zevksiz biri de açlığa ağlıyor diye kendisini ayıplayınca  demiş ki: "O dra beni sırf ağlayıp kendisinden bir şey isteyeyim diye aç bıraktı ya" 

ERMİŞLER MAKAMININ ÖZELLİKLERİ

 Ermişler makamına ancak belalara sabredip herşeyi Mevla'ya bırakmakla, ve ilahi kazanın gereği olarak başa gelecek herşeye rıza göstermekel ulaşılabilir.Peygamber ve Veliler gibi Hak Teala'nın gözde kullarının ubudiyetleri, başlarına bela geldiğinde sabretmek, ilahi kazanın hükümleri yürürlüğe konulduğunda buna rıza gööstermektir. Hak Teala'nın şeytanı bazı peygamber ve veli kullarına musallat kılması, onlara değer vermemesinden değildir. Aksine bu imtihanlar , onların izzet ve şereflerinden kaynaklanmaktadır.Ayrıca Allah onların güzel kulluk makamına ve "Sevgili sabır ehli kimseler" derecesine ulaşmalarına böylece yardımcı olmak istemektedir.

EYYUP PEYGAMBERİN İMTİHANI

 Eyüp peygamberin çeşitli türlerde çok sayıda malı bulunmasına rağmen , Allah7a itaat etmeğe, fakir ve yetim, ihtiyaç sahiplerine ihbanda bulunmaya devam etmekte idi.Şeytan onu kıskandı.Mal ile hem dünyasını hem ahiretini mamur etmekte olmasını çekemedi ve Hak teala'ya şöyle nida etti: " Allah'ım! Kulun Eyyub bunca verdiğin nimetlere şükrediyor; sağlık ve afiyet verdiğin için hamdediyor, elindeki nimet veafiyeti çekip alacak olursa nbu şekilde davranamaz herhalde" deyince Hak Teala: Ben kesin olarak biliyorum ki Eyyub her hal ve şartlarda kulluğuna devam edecektir" deyince İblis: Ya Rabbi beni onun mal ve çocuklarına musallat et demesi üzerine İblis , Eyyub un ekinini yaktı, binayı çocuklarının üzerine yıktı,bunlar Eyyubun Allah7a hamdini artırmasına neden oldu.Bunu nüzerine Hz.Eyyubun bedenine musallat etti,Hz.Eyyubunh bedeninden çıbanlar çıktı ve bu hal yedi yıl sürdü.Sabır ,riza ve teslimiyetten başka bir şey görülmedi.Bu imtihan, Hz.Eyyub dan sadır olmuş bir günahın karşılığı değildi.Bu imtihan, onun Rabbi katındaki yüksek derecelere sahip olduğunun görülmesi içindi.

NİMETİN PEŞİNDEN GELENLER

 Hasan basri  hazretleri der ki: " Allah'ın nimetlendirdiği hiçbir kimse yoktur ki; bu nimetin peşinden bir felaket ve soruşturma gelmesin.Bu hükmün tek istisnası Süleyman a.s dır.Verdiği zaman ecir almakta, vermediği zamanda günaha girmemektedir.Bu durum ona özgü şeylerdendir"

"İşte bu bizim bağışımızdır. İsbter ver, ister (elyinde) tut; hesapsızdır" dedik.( Sad suresi ayet 39)

ŞEYTANIN BAĞLANMASI

 Hz.Süleyman a.s, emrine cinler, insanlar,kuşlar ve vahşi hayvanlar,rüzgarlar vermişti.Hz.Süleyman ,Hak teala'dan hiç olmazsa iki günlüğüne emrine verilmesini istedi. Israrlı istemsi üzerine Hakk Teala "Peki" dedi.Hz.Süleyman şeytanı bağladı.Hz.Süleyman geçimini zembil örerek sağlamakta idi.her gün bir sepet örer onu iki ekmeğe satar , bir mescidde bir fakir ile o ekmeği yer ve şöyle derdi: "Bir fakir, bir fakir ile oturdu"

Şeytanı bağladığı gün sepeti satılması için pazara götürdü ama hiç kimse satın almadı.Çünkü o gün pazarda alışveriş yoktu.O gün Süleyman bir şey yiyemedi.Ertesi gün Süleyman yine sepet ördü  ama kimse satın almadı.Süleyman acıktı ve Allah'a yalvardı: Ey Allah'ım açım. hiç kimse sepet satın almıyor" Hak Teala'dan şöyle bir ferman geldi: "Ey Süleyman , bilmiyormusun ki sen pazarcıların en büyüğünü bağlayınca halk için alış veriş kapısı kapanır.Bu durum halkın yararına değildir. O , dünayyı imar eder, mal ve evlatlarda insanlara ortak olur.."

ANİ ÖLÜM

 Ani ölüm, salih kullar için bir rahmet, bir hafifletme ve yumuşak (rıfk) bir muameledir.Çünkü onlar gönüllerinden masivayı uzaklaştırmış ve ölüme hazır insanlar oldukları için vasiyet, tevbe yenileme ve yaptığı haksızlıklardan hak helalliği alma gibimeseleleri yoktur. Fakat salih olmayanlar için durum böyle değildir.Bu sebebledir ki ani ölüm , Allah'ın fasıklara karşı öfkesinin bir neticesidir.

KURAN OKUYANLARIN EN ŞERLİSİ

 Hz.Ali r.a kanalıyla Hz.Peygamber sav in şöyle buyurduğu nakledilir: "Hüzün yurdundan Allah'a sığınırım.Çünkü burası açıldığı zaman , cehennem yetmiş kez ondan kurtulmak isteyecektir. Allah burayı amelleri ile gösteriş yapan Kur'an okuyucuları için hazırlamıştır. Ki bunların en şerlileri devlet ileri gelenlerinin meclisinde bulunanlardır.

BİLDİKLERİNLE AMEL

 İbrahim b. Ethem der ki: "Gezinirken  bir taş gözüme çarptı.Taşın üzerinde 'Beni çevirirsen bu sana fayda sağlayacak" yazıyordu.Çevirdim bir de baktım ki arka yüzünde şunlar yazılmıştı:

Sen amel etmezken bildiklerinle bile 

Nasıl heves edersin  hiç bilmediklerine !

ÖLÜMÜ İSTEYEN ÜÇ KİŞİ

 1- ÖLÜMDEN SONRA NELER OLACAĞINI BİLMEYEN

2- ALLAH'IN GÜÇ DAİRESİNDEN KAÇAN

3- ALLAH'A ULAŞMAYI ŞİDDETLE  ARZULAYAN BİR ALLAH AŞIĞI

MEKKELİLERİN EN ŞAYTANLARINDAN BİRİSİ:NADR B.HARİS

 Nadr Mekkelilerin şeytanlarından birisi olup bu herif hakkında Kur'an da on küsür ayet inmiştir.

"Üzerimize gökten taş yağdır"(Engal 8/32) diye nbu heriftir.

" Rabbimiz! Bizim payımızı hesap gününden önce ver dediler"(Sad 16) diyen bu heriftir. Ahiret günü cezasını duyunca güya Efendimiz sav ile alay etmek için bu şekilde söz söylediler. 

ZİKİR BELALARDAN (HASTALIKLARDAN) KURTULMANIN DEVASIDIR

 Yunus a.s kavminden kaçtığı vakit bir gemiye biner , ancak gemi biraz sahilden ayrılınca  ortada durur.Gemicilir ve kaptanlar: " Gemide efendisinden izinsiz olarak yola çıkmış kaçak bir köle var.Bu gemide kaçak köle olunca gemi gitmez" dediler.Gemide bulunan esnaf ve tüccarlar : " Biz bunu denedik .Böyle bir şey gördüğümüzde kura atıyoruz.Kur'a kime çıkarsa onu denize atıyoruz.Zira bir kişinin boğulması bütün yolcuların boğulmasından daha iyidir." dediler. Bu söz üzerine yolcular arasında üç kere kura çekildi.Her defasında kura Hz.Yunus'a isabet etti.Bunun üzerine Hz.Yunus: Ey Gemi yolcuları.Vallahi asi benim" çdedi.elbisesine bürünüp güverteye çıktı ve kendini denize attı."Yunus kendini kınayıp dururken onu bir balık yuttu.Eğer Allah'ı tesbih edenlerden olmasa idi , tekrar dirilecekleri güne kadar onun karnında kalırdı"

Bu ilahi sözde Allah Teala'yı çokca zikretmeye teşvik vardır.

İmam Şafi hazretlerinden rivayet odur ki : Veba (Taun) hastalığının en iyi tedavisi tesbih etmektir.Zira zikir, musibeti, ceza ve azabı kaldırır.

MUHAMMED ALİ APAK HOCA EL YAZMA NOTLARI

https://drive.google.com/file/d/1omf26Cqd5s40yjMdcXuAB5-uRxNxxwQQ/view?usp=drive_link

https://drive.google.com/file/d/1REq59c2THQDTPhiZR6bSh-W3BsgkIgJb/view?usp=drive_link

https://drive.google.com/file/d/1k-BQl1GUqK5oxdwqjy_QgU0QzleAzzBT/view?usp=drive_link

https://drive.google.com/file/d/1RmNzigfhZSNeIDf3XRzNfNJfrKT32ljZ/view?usp=drive_link

https://drive.google.com/file/d/1WCcV15QQXZyYRGRHZGpDCB8MYP5XC4L7/view?usp=sharing

https://drive.google.com/file/d/1Ohg2h_X9oXBlq09tYi5yv9gPMcUSH-K8/view?usp=sharing

Faydalanmak isteyenle yukarıda yazılı linkleri tıklayarak ulaşabilirler..Hazretin el yazması bu notlarını İstanbul'da yaşayan mimar kardeşimiz Mehmet Çito taratmış ve flash belleğe kaydetmiştir.Muradımız her sahifedeki yazıların manalarını sahife altına yazılsın, insanlar faydalansın idi.Ancak bunu yapabilmek sadece osmanlıcayı bilmekle bitmiyor.Yazıların içinden ayet olanlarını, hadisi şerif olanlarını vekelamı kibar olanlarını ayırt edecek bir birikime sahip olmak gerekecekti.Belki ileridi bu işi yapabilecek bir kardeş çıkar düşüncesi ile bu hizmeti metli dede bloğuna kaydetmekle yetindik.Bu yazıların tercemesini, merhum Mahmud Durusoy kardeşimiz, Ankarada gönül bağı olduğu Ethem Cebecioğlu ve ekibine havale etmişti.Bu ekip bu eseri MECMUUL HİKEM adı altında sınırlı sayıda kitap şeklinde tab etmişti. Tez hazırlığı şeklinde yapılan bu çalışma hazırlayanların fikrini de kattığı için bizim muradımıza tam uyacak şeklinde olmadı.Ancak bu çalışmada çok büyük bir emek idi . Hakk Teala keremiyle muamele etsin inşaallah.

HIZIR VE İLYAS A.S

 Abid Muhammed b.Ahmed der ki:"Mescid-i aksa'da ikindi namazından sonra oturmuşum.İki adam gördüm. Birisi bizim sıfat ve yeklimizde  idi. Diğeri ise büyük bir şahıstı.Boyu uzun, alnı, kolları ve göğsü geniş idi.O iki adam benden uzak oturdu.Sıfatı ve boyu bizim gibi olan ihtiyar bana yaklaştı ve selam verdi.Selamına karşılık verdim ve " Allah sana merhamet eylesin , sen kimsin ve benden uzağa oturan şu adam kim? dedim."Ben Hızır'ım , o da kardeşim İlyas" dedi.Onun sözünden gönlüme korku düştü ve titredim.

Hızır: " Korkma! bizseni seviyoruz ve senin dostunuz,Neden endişe ediyorsun) Her kim Cuma günü ikindi namazını eda edip yüzünü kıble tarafına çevirir ve güneş batana kadar daima " Ya Allah, Ya Rahman" derse izzet sahibiolan Allah onun duasını kabul ederve hacetini ihsan eder" dedi.

Ben : " Sen bana yakınlık gösterdin. Allah da seni zikri ile ünsiyet ettirsin." dedim.Ona : " Sen ne yersin?" diye sordum. "Kereviz ve yer mantarı," dedi."İlyas ne yer?" diye sordum. Her gece iftar vakti iki çörek yer." dedi. " O nerede ikamet eder? dedimk. " Deniz adalarında " dedi."İkiniz ne zaman bir araya gelirsiniz?" diye sordum:

" Evliyaullahtan birisi dünyadan göçünce ikimizde onun namazını kılarız. Arafat meğvsiminde bir araya geliriz. Haccın menasıkını tamamladıktan sonra o beni, ben de onu traş ederiz" dedi.

" Evliyaullahın hepsini tanırmısın? diye sordum." Sayılı bir topluluğu tanırım" dedi.Sonra şöyle söyledi: " Rasulullah sav dünyadan ayrılınca yer yüzü: ' Kıyamete kadar üzerimde yürüyecek bir peygamber kalmadı" diye Allah'a feryad edip inledi.Alemlerin Rabbi: " Ben bu ümmetten öyle erler ızhar ederim ki onların gönülleri peygamber gönülleri gibidir" buyurdu.

O vakit Hızır gitmek için kalktıo. Ben de onunla gitmek için kalktım. Bana: " Sen benimle olmaya güç yetiremezsin . Ben her gün sabah namazını Mekke'de Mescidi haramda eda ederim. Ardından güneş doğana kadar hıcr de Rüknü Şami yakınında otururum.O vaket Kabe'yi tavaf eder , makamı ibrahimin gerisinde iki rekat namaz kılarım..Öğle namazını Medin-i Mustafa a.s da kılarım.Akşam namazını Turi Sina da, yatsı namazını Zülkarneyn'in seddinde eda ederim. Her gece orada muhafızlık yaparım. Sabah vakti olunca sabah namazı için tekrar Mekke'ye Meascid-i Haram'a giderim" dedi.

HIZIR VE İLYAS'IN DUASI

 Hızır ve İlyas a.s hacdan ayrılırken şu duayı söylerler:

MAŞAALLAH , MAŞAALLAH  LA YESUGUL HAYRA İLLALLAH                                                    MAŞAALLAH MAŞAALLAH LA YASRİFÜ SUEİLLALLAH                                                                MAŞAALLAH ,MAŞAALLAH MA YEKUNÜ MİN NIMETİN FEMİNALLAH                                  MAŞAALLAH MAŞAALLAH TEVEKKELNA ALELLAHHASBÜNALLAH VE NİMEL VEKİL

(mAŞALLAH ,mAŞALLAH hayrı ancak Allah sevk eder

Maşallah Maşallah kötülüğü ancak Allah def eder.

Maşallah, Maşallah her nimet Allah'tandır.Biz Allah'a tevekkül ettik  ona güvendik.O bize kafidirve O ne güzel vekildir. )                           

NESEBİN ETKİSİ

 Hak Teala Saffat suresi 112 ve 113 ayetinde buyurmaktadır."Salihlerden bir peygamber olarak ona(İbrahim'e) İshak'ı müjdeledik.Kendisini ve İshak7ı (kutlu ve bereketli) eyledik.Lakin her ikisinin neslinden iyi kimseler olacağı gibi , kendine açıktan açığa kötülük edenlerde olacaktır"

ve nesebin kişinin salah yahut fesadında , itaat yahut isyanında bir etkisi ve tesiri yoktur.Salih kişiden asi ve mücrim; müminden de kafir doğabilir.Şayet bu iş , haseph, nesep,soysop,tabiat  ve ırk ile olsa idi bu değişiklik olmazdı.Ayet peygamber evlatları torunları olmakla övünen Yahudilerin bu konudaki umut  ve beklentilerini boş çıokarmaktadır.Efendimiz sav de buyurmuştur: " Ey Haşimoğulları! İnsanlar amelleriyle , siz hasep ve nesebinizle bana gelecek değilsiniz"

Bu sözden maksat , inisanların amelleriyle huzura geldikleri zaman Haşimoğullarının Hz.Peygamber(a.s) z'ın huzurunda hasep ve nesepleriyle övünmelerini ayıplamaktadır.

Soyunun Ali'yea ulaşmasıyla mı övünüyorsun?

İdrarın aslı da halis ve saf sudur.

Bozuk inanç ve kötü amellerin seni kirlettikten sonra 

Temiz bir soya bağlı olman sana fayda vermez.

BELA

 Hariri der ki: bela muhataplara üç ayrı şekilde tezahur eder.1. Muhaliflere musibet vecezadır. 2. Hayırda öncü olanlara temizlik ve kefarettir. 3. Veli ve sıddıklara ise bir türlü imtihandır.

ALLAH İLE KUL ARASINDAKİ PERDELER

 Osman Fazlı Atpazari hazretleri demiştir ki: İbrahim a.s efal(fiiller), sıfat (sıfatlar) ve Zat'a dair tevhidin bütün mertebelerini gerçekleştirmiştir.Zira Allah ile kul arasındaki külli perdeler üçtür: Bunlar mal, evlat ve beden(can) perdeleridir.İşte Ef'al tevhidi maldan, sıfat tevhidi evlattan, zat tevhidi ise beden ve candan fani olup ferağat etmekle hasıl olur.İşte bütün bu perde ve engeller , sırasıyla tevhiddeki makamlara mukabildirler.Sonuçta allah Teala birinci tevhid olan efal tevhidini gerçekleştirmek için İbrahim a.s 'ın malını almıştır.İkinci tevhid olan sıfat tevhidini gerçekleştirmek için onun evladını kurban etmekle sınamıştır.Üçüncü tevhid olan zat tevhidini gerçekleştirmek için de onu Nemrud'un ateşine atarak cisim vecanını almıştır.İşte bütün bunlardan İbrahim a.s ın fena fillah, bekabillahmakamlarına ulaştığı ortaya çıkmıştır.

HZ.CEBRAİL'İN ZOR ANLARI

 Haberde şöyle g2elmiştir: Hz.Peygamber sav, Cebrail a.s a gökten inişinde hiç zahmet ve meşakket çektiğin oldu mu? diyee sordu. Cebrail a.s " Evet dörnt yerde zor anlar yaşadım" dedi ve bunları şöyle sıraladı:

"Birincisi ; Hz.İbrahim ateşe atıldığı zaman ben arşın altındaydım.Allah Teala tam o sırada " Yetiş kuluma!" buyurdu.Ben hemen yetişiverdim.Ona bir ihtiyacın varmı ? dedim.Hz.ibralim " Sana ihtiyacım yok" dedi.

İkincisi: İibrahim a.s bıçağı İsmail a.s 'ın boğazına koyduğu zaman ben yine aarşın altında bulunuyordum.Allah Teala " Yetiş kuluma" " buyurdu.Ben göz açıp kapayıncaya kadar bir zamanda ona da yetiştim ve bıçağı çevirdim.

Üçüncüsü : Yusuf a.s kuyuya atıldığı zaman Hak Teala " Yetiş kuluma!" buyurdu.Ben Yusuf kuyunun dibine ulaşmadan yetiştim.Kuyunun dibinden bir taş çıkardım ve o taşın üzerine Yusuf a.s ı oturttum"

Dördüncüsü Uhud savaşında kafirler senin mübarek başını yarıp dişini kırdıkları zaman Allah Teala "Teşi! Şayet bevgilimin kanından bir damla yere düşerse yerden hiçbir bitki bitirmem" buyurdu.İEşte ben senin yere düşmek üzere olan kanını elimle aldımve sonra onu havaya attım, dedi.

YILAN VE AKREPTEN KORUNMAK İÇİN

 Saffat suresi 79. ayetinde :"SELAMÜN ALA NUHİN FİL ALEMİN"(Bütün alemlerde nuha selam olsun) ayeti ile alakalı denir ki; Nuh Tufanında yılan ve akrep gemiye binmek  için Nuh a.s a geldiler.Hz.Nuh onlara:" Sizi gemiye alamam . Zira siz çevreye zarar verir, insanların başına bela olursunuz." dedi. Yılan ve akrep:" Sen bizi gemiye al! Biz senin ismini yad eden hiç kimseye zarar vermeyeceğimize söz veriyoruz"  dediler. Kuşeyri der ki: Yılan ve akrebin kendisine zarar vereceğiinden endişe eden kimse bu ayeti dua olarak okursa yılan ve akrep o kimseye zarar vermez

HASAN BASRİ HAZRETLERİ

 Hasan Basri hazretlerine "LA İLAHE İLLALLAH" diyen kimse cennete girer" rivayeti hakkında ne dersiniz? diye bir soru sormuşlar.Hazret şu cevabı vermiştir: " Bu sözün haddini bilen  ve hakkını veren kimsenin cennete gireceğini ifade etmiştir"  

SAĞDAN GELENLER

 bu tabir Saffat suresinin 28 nci ayetinde geçer.Zalimler, zalimlere yardım edenler Kıyamette bir sahne yaşarlar ve bir birlerini suçlarlar.(Uyanlar, uydukları adamlara:) Siz bize sağdan gelirdiniz(sureti haktan görünürdünüz) der.

Denilir ki , şeytan sağ taraftan geldiği kişiye hak ve doğruyu karıştırmak için din cihetinden gelir.Sol taraftan geldiği kişiye de nefsani ve şehevi açıdan gelir.Önden geldiğine kıyameti yalanlama açısından gelir. Arkadan9 geldiği kimseye de kendisine ve nesline fakirlik endişesi vererek yaklaşır.Arıtk bu kimse ne bir hısım ve akrabasını ziyaret eder, ne de zekat verir.

Bugün din kavramları kullanılarak halkın maddi imkanlarını sömürenler muhtemelen sağdan gelenlerdir.

ZALİM KENDİ YARDIMCILARI İLE HAŞROLUNACAKTIR

 Saffat suresinin 22,23,24 ayetleri: "(Allah, meleklerine emreder:) Zalimleri , onların aynı yoldaki arkadaşlarını ve Allah'dan başka tapmış oldukları putları toplayın.Onlara cehennem yolunu gösterin. Onları tutuklayın, çünkü onlar sorguya çekilecekler"

Zalim kendi yardımcısı ile haşrolunacaktır.Şarap ehli şarap ehli ile, zina ehli zina ehliyle, faiz ehli faizci ile.

Kutul Kulup isimli eserde denir ki: "Abdullah b.Mübarek'e bir kimse sordu: " Ben terziyim.Bazen zalimler için elbise dikiyorum.Sakın ben onlara yardım edenlerden olmayayım?" İbni Mübarek : " Sen onlara yardımcı olanlardan olmak bir yana , bilakis zalimlerdensin. Belki o zalime yardımcı olanlar sana iğne ve iplik satanlardır".

İimam-ı Azam'a hapsetmişlerdi.Zalimlerden biri ona gelip " Bana bir kalem yont/traş et" dedi. İmam Azam : "Hakteala'nın : Zalimleri, onların aynı yoldaki yoldaşlarını ve Allah'dan başka tapmış oldukları putlarını toplayın" buyurduğu kimselerden olmaktan korkarım" dedi.

İbni Mübarek'i bir gün birisi rüyasında gördü ve kendisine rabbin sana ne muamele etti diye sordu.İbni Mübarek " Bir bidat sahibine lütuf ve şekatle nazar ettiğim için Allah Teala bana sitem etti vöe beni üç sene tutukladı. Bana " Sen benim düşmanıma düşman olmadın' dedi. Peki ya hatırlatıldıktan sonra o zalimler topluluğu ile oturanın hali nicedir." Ayetlerimiz hakkında ileri geri konuşmaya dalanları gördüğünde , odnlar başka bir söze geçinceye kadar onlardan uzak dur.Eğer şeytan sana unutturursa , hatırladıktan sonra artık o zalimler topluluğu ile oturma.(Eenam suresi 68)

VAHİD ESMASI

 Sührneverdi hazretleri der ki: " Bayağı ve karışık fikirlerin etkisinde olan  olan kimse " el-Vahid" ismini zikrederse bu durum kendisinden zail olur.Zalim sultandan korkan kimse el-Vahid ismini öğle namazından sonra  500 kerre okursa onun şerrinden emin olur.; dert ve tasadan kurtulur ; düşmanları onu dost edinir

YASİN SURESİ

 Hadis-i şerifde buyrulmuştur: Yasin suresini okuyun.Çünkü onda on bereket vardır.Dhu okuyan aç kimse mutlaka doyar.Onu okuyan çıplak kimse mutlaka giyinir. Onu okuyan bekar mutlaka eevlenir. Onu okuyan korkmuş kimse mutlaka emin olur. Onu okuyan hapse düşmüş kimse mutlaka kurtulur.Onu okuyan yolcuya mutlaka yolculuğunda yardım edilir. Onu okuyan yitiği olan kimse mutlaka yitiğini bulur.Ölüm döşeğinde olanın yahut ölen kimsenin yanında okunursa mutlaka onun işi kolaylaştırılır.Susayan kimse onu okursa mutlaka suya kanar. Hasta okursa mutlaka iyileşir.

Yine hadiste buyrulmuştur: "Yasin suresi ne için okunursa maksad hasıl olur"

Yine hadis-i şerifde buyrulmuştur: Kim bir kabristana girer Yasin suresini okursa o gün o kabristanda bulunanların azapları hafifletilir.O kişiye kabristanda olanların sayısınca sevap verilir.

İbni arabi hazretleri Fütühat tercemesinde der ki: "Bir vakit hastaoldum.O hastalık beni bayılttı.O derece ki beni ölmüşlerden saydılar.O halde bir topluluk gördüm.. Görünüşleri kerih ve suretleri çirkindi.Onlar bana eziyet etmek istediler. O sırad çok güzel yüzlü ,pek güçlü kuvvetli , kendisinden güzel koku gelen bir şahıs gördüm.O topluluğu benden uzaklaştırdı.O derece de ki onları helak eyledi. Ona "Sen kimsin?" diye sordum. " Ben yasin suresiyim, senden o topluluğu uzaklaştırır seni korurum." dedi.O baygınlıktan ayılıp kendi halime gelince babamın ağladığını ve Yasin suresini okuduğunu gördüm.O anda Yasin'i okuyup bitirdi. Ona gördüklerimi haber verdim. Ondan bir müddet sonra bana Resulullah sav'in " Ölülerinize Yasin suresini okuyun" hadisi erişti.

TARİKATLARIN DÜNYEVİLEŞMESİ

 Her cemaatın arkasında mutlaka bir tarikat bağlantısı mevcuttur.Dün bir takım suçlamalarla göz altına alınan muhtemelen tutuklama ve mal varlığına el koyup kayyıma tevdi hadiseleri yaşanacak olan Süleyman hilmi Tunahan hazretlerinin cemaatına yapılan adli takibat tüm cemaatlara da yapılabilir. Zahirde Devletin yetkilileri kendilerine göre suç unsurları bulsa da bilinmelidir ki Tüm işler Hakteala'nın takdirine göre zuhura gelmektedir. "Sebeblerin üzerindeki sebeb" diye tarif edeceğimiz bu hal,dini söylem,motifler kullanan birileri dünyanın güzelliklerine ,peşin zevklerine dalınca, zühdü unutunca Hak Teala'nın sillesine uğrayacaktır.Düşününkü hepimiz içinde bulunduğumuz cemaatın eekonomik güçlenmesini , kurumlara sahip olmalarını nefsinde ister.Ancak büyüme maddi sahada olmakla, maddi sahadaki güçlülüğün manevi dünyadaki terakkiyi temin etmemesi nedeniyle nefislerin at oynatacağı bir döneme evrilme kaçınılmazdır.Çünkü her cemaat ,müntesiplerinin  umre ,hac ibadetlerini temin edecek bir turizm şirketine sahip olmayı ister.Çünkü buradan bir kazanç elde edilecektir.Her cemaat müntesiplerinin alış veriş yapacakları bir marketinin,şirketinin olmasını ister.Çünkü buradan bir gelir elde edilecektir.İşte tam burada dünya talebi, ahiret talebinin önüne geçecektir.Hatta, ahireti tamam edeceği duygusu dünyayı güçlendirmeyi temin etmekten geçtiğini sanır.Nefsin her türlü hile ve oyunları devrededir.

En büyük örneğimiz Efendimiz SAV ve raşit halifelerin yaşantısı hiç nazara alınmaz.Efendimizin, Mekke'nin en zengin kadını olan Hatice validemizle evlendikten sonra bu servetin , müminlerin iihtiyacına  harcanarak bittiği gerçeğini görmezler.Allah Resulü sav in evinde ancak günlük yiyeceğin olduğunu , ertesi güne bir şeylerin saklanmadığı ve günlük yiyeceklerinde sahabenin fukaralarına dağıttığı gerçeği karşısında son model mersedeslerle gezen , ve din adına otorite  tekelini elinde bulunduranlara , babadan oğula bu saltanatı aktaranlara bir gün sebeblerin üstündeki bir sebeb nedeniyle imtihandan geçirileceklerini bilmeleri gerektir.   

CENNETLİKLER

Şibli r.a ın yanında "Bugün cennetlikler , gerçekten nimet içinde segfa sürerler." ayeti okununca bir nara attı ve bayıldı.Kendine gelince şöyle dedi: "Zavallılar (cennet nimetleriyle ) meşgul edilip de neyi kaçırdıklarını bilselerdi helak olurlardı"