KÖR VE SAĞIR

 Hud suresinin 24 ncü ayetinde Hak Teala ehli cennet ile eehli cehennemi kıyaslar iken "Kör ve sağır ile gören ve işiten hiç eşit olur mu?" buyurmuştur.

"Kör" hakkı hak, batılı da batıl görmeyip  aksine batılı hak, hakkı ise batıl olarak görendir.

"Sağır" hakkı hak, batılı da batıl olarak duymayıp , bilakis batılı hak,hakkı ise batıl duyandır.

"Gören" hakkı hak olarak görüp ona uyan, batılı da batıl görüp ondan kaçandır.

"Duyan" ise Allah kendisinin kulağı olup da O'nunla işiten kimsedir.Allah'la gören Allah'dan başkasını görmez.Allah'la duyan ancak Allah'dan işitir. Varlık aleminde Allah'dan başka hiçbir varlığın kendisine hitap ettiğini görmez ve kendisine emredilen her şeyi yerine getirir.

DÜNYA KARŞILIĞI DİNİ SATMAK

 Dünya karşılığında dinini satanlardan birisi de zahidlik ve şeyhlik yoluyla baş olmak ve nefsani hazlar elde etmek için Allah katında kendisinin rütbesinin/ derecesinin olduğunu iddia eden kimselerdir.Böyle bir kimse Allah'ın yeryüzündeki şahidleri olan velilerin diliyle lanetlenmiştir.Çünkü kendisini ulu kimselerin  ve büyüklerin yerine koyarak zulmetmiş ve lanete hak kazanmıştır.

Bu iddiacıların özelliklerinden biri de şudur: Onlar şeyhlik ididalarıyla insanları kendilerine davet ettikleri ve onları Hakk7a ulaştıracak velayet szahibi kişilerin eteğine yapışmaktan alıkoydukları için Allah yolunu arayanlara bu yolu kapamaktadırlar.Ahireti gerçek manada inkar edenler bunlardır.Çünkü ahirete, Allah'a varacağına , hesaba çekileceğine , amellerinin karşılığının verileceğine inanan biri Allah'a karşı böyle davranışlara girmez.Dünyayı ve dünya liderliğini istemedikleri için onlara Allah yolundan sapma (delalet) azabı ve peşlerinden başkalarını da götürmek istedikleri içinde müridleri Hakkın yolundan saptırmak azabı vardır.Onlar kendi uğradıkları ziyandan, peşlerinden gidenleri uğrattıkları ziyandan ve en çok ziyan eden kişiler oldukları halde güzel bir şey yaptıklarını sanmalarından da hesaba çekileceklerdir.

ŞÜKÜR VE SABIR İKİ BİNEKTİR

 Hz.Ömer (r.a) ın şöyle dediği rivayet edilmiştir:" Şükür ile sabır iki binektir ki hangisine binsen fark etmez"..

Sabır ve şükür yollarından her birinin Allah Teala'ya ulaştırdığına işaret vardır.

İMRENİLECEK ŞEY

 fUDAYL B.ıYAR  şöyle der: " Ne mukarreb Allah'a yakın kılınmış meleklere, ne peygamberlere  ne de salih kullarına imrenirim.Bunlar da kıyameti ve o günün dehşetli durumlarını gözleriyle görmeyecekler mi? Bin sadece hiç yaratılmamış olan birine imrenirim.Çünkü böyle biri ne kıyametin hallerini görecek ne de dehşetli anlarını"

RIZK KONUSUNDA TEVEKKÜL

 Hud suresi 6 ncı ayeti:"Yeryüzünde yürüyen hiçbir canlı yoktur ki rızkı Allah7ın üzerine olmasın..."  Meşayıha göre rızık ve diğer konularda gerçek tevekkül , Allah Teala'ya güvenerek sebeblerden tamamen vazgeçmektir. Yalnız böyle bir tevekkül anlayışı , havassa (seçkin kimselere ) ait bir anlayıştır. İnsanların genelinin ise sebeblere yapışmaları zaruridir.

İnsanın rızkı , hem cesedinin hem de ruhunun gıdasını içine alır.

Bir hadiste buyrulmuştur: " Aç ve muhtaç olup ta bunu insanlardan gizleyip Allah'a havale eden kimse için bir senelik rızk ihsan etmesi Allah üzerine bir borç olur"

ŞERİAT HÜKÜMLERİ

 "Bana müminlerden olmam emredilmiştir."(ayetiYunus 104)Organlarla yapılan bir cins amel olan ibadetten iilah vemarifete geçiş , inisanın zahirinin salih amellerle süslenmemesi durumunda iman ve marifet nurunun da kalmbde barınamayacağına delalettir.Çünkü Alla hTeala ,şeriat hükümlerini marifetin temeli kılmıştır.Temel yok olunca üzerine bina edilen şey de yıkılır.Yine amel marifetin elbisesidir.Marifet bu elbiseyi çıkardığı zaman rüzgara bırakılan bir kandil gibi ortada kalır.

İLİM SUDUR, AMEL TESTİ GİBİDİR.TESTİ KIRILINCA SU DA DÖKÜLÜR.

ALTI GÜNDÜR ALLAH İLE KONUŞMAYAN KİŞİ

 Hz.Musa, Tur'a yöneldiğinde yolda evliyaullahdan bir veliye rastladı ve selam verdi.Fakat veli, Hz.Musa'nın selamın8ı almadı.Hz.Musa, Hak Teala ile münacat mahalline gelince şöyle didi:

"- Allah'ım kullarından birine selam verdim, ama selamımı almadı". Hak Teala hz.Musa'ya hitaben:"-Ey Musa, bu kul,altı gündür benimle bile konuşmuyor." 

Musa : "Niçin ya Rab?" deyince Allah Teala şöyle buyurdu: "Çünkü Ben'den bütün günahkarları bağışlamamı, bütün isyankarları cehennem azabından azad etmemi istedi, ama bunu kabul etmedim. O da bu yüzden altıı gündür benimle konuşmuyor"

RABBİN İSTESEYDİ YERYÜZÜNDEKİLERİN HEPSİ MUTLAKA İNANIRDI"

 Yunus Suresinin 99 ayetinde geçer."Rabbin isteseydi, yeryüzündekilerin hepsi mutlaka inanırdı. O halde sen mi insanları inanmaları için zorlayacaksın" Devam eden ayette " Allah7ın izni olmadan hiç kimse inanamaz.Allah pisliği , akıllarını kullanmayanların üzerine kor"

Yaratma ve teşri; yani şeri hüküm koyma esaslarının bina edildiği hikmete aykırı olduğu için Allah bunu istemedi.

Allah, iki kabzanın; yani cemal ve celalinin hükmünü tamamlamak  ve iki dünya; yani cennet-cehennem ahalisini oluşturmak maksadıyla iinkarı tercih etmeyeceğini bildiği kişilerin inanmasını istedi. İnanmayacağını bildiği kişilerin inanmasını ise istemedi, mükellefiyetin geçerli olması  için herkesi istidatlı olarak yarattı. Hz.Peygamber (s.a) de kavminin inanması konusunda hırslıydı ve buna çok önem veriyordu.Çünkü kamil bir insanın yaratılışı , herkesin inanıp bağışlanmasından başka bir şey istemeyecek şekilde külli rahmet taşır.

Allah'ın adeti iman nuruyla tesdeklenen akılların tevhide ve Allah'ı tanımaya imkan ve yol bulması; İiman nurundan uzak olan akılların ise buunlara yol bulamaması şeklinde tecelli eder. " Allah'ın izni olmadan hiç kimse inanamaz.Allah pisliği, akıllarını kullanmayanların üzerine kor" ayeti(Yunus 100) filizofları reddeder.Çünkü onların imandan uzak akıllarında tevhid ve marifete yol bulabileceğini sanmaktadırlar.

İLAHİ AZABIN BİR KAVİMDEN KALDIRILMASI

 Bu kavim Hz.Yunus'un kavmidir.Yunus a.s  Dicçle nehrinin kenarında kurulu Musul'a yakın Ninova halkına peygamber olarak gönderilmişti.Bir süre Ninovalıları Allah7a davet etti.Ninovalılar ise Yuhus a.s ı  yalanlayıpbunda ısrar ettiler.Yunus a.s ın buna çok canı sıkıldı ve şöyle beddua etti:"Allah'ım bu kavmim beni yalanlıyor, bunları azabına duçar et"

Hz.Yunus'un yaratılışında var olan acelecilik nedeniyle bu bedduayı yapmıştı.Peygamberliğin ağır yükü omuzlarında olduğundan bu yükün altında ezilmişti.

Hz.Yunus7a azabın üç gün yahut kırk gün içinde geleceği söylenmiştir.Yuhus a.s azabın geleceğin söyledikten sonra kavminin arasından çıktıbir dağın yarığında gizlendi.Vaadedilen zaman gelince Cenab-ı Hakk cehennem görevlisi melek Malik'e cehennemin zehirlerinden bir arpa miktarı o kavme göndermesini işaret etti.

Zehirler siyah bir bulut şeklinde kalın duman ve ateş kıvılcımlarıyla geldi.Ninova şehrinin etrafını kuşattı.Şehir halkı Yunus a.s ın doğru söylediğini bildiler ve şehrin hükümdarına başvurdular.

Hükümdar akıllı bir kimse idi.Yunus7a aramalarını emretti fakat bulamadılar.Hükümdar: Eğer Yunus gitti ise onun bizi davet ettiği ilah bakidir, herşeyi bilir ve işitir.Şimdi onun dergahına acziyet, boynu büküklük, tazarru ve niyaz etmekten başka hiçbir çare yok" dedi.Hükümdar başı açık, ayağı çıplak olarak üzerine eski bir aba aldı.Halkda aynı halde yürüyerek yüzlerini sahra tarafına çevirdiler.Erkek, kadın, büyük küçük hepsi feryat ettiler.Çocukları analarından uzaklaştırdılar. Yunus7un kavmi birbirlerine şefkat ve acımayla davranıp feryat ederek yüksek sesle dua ettiler, sesleri birbirine karıştıBunu, kalpleri daha rikkatli, dualarını daha ihlaslı ve kabul edilmeye daha yakın kılmak için yaptılar. Birbirlerine yaptıkları haksızlıklardan dolayı helalleştiler.Halis b.ir niyetle hepberaber ; "Yunus'un getirdiklerine inandık" dediler.Şöyle niyazda bulundular:

"Ey hiçbir canlı yokken diri olan, ölüleridirilten ve kendisinden başka hiçbir ilah olmayan Allah'ım! Günahlarımız hakikaten çok fazla , çok büyük, ama sen onlardan da büyüksün" diye dua ettiler."Sen bize Sana yaraşanı yap, bizim layık olduğumuz şeyi yapma" diye de eklediler. 

GÖRÜNMEYENE İBADET

 Mesnevi-i şerifde denilmiştir:

Görünmeyene ibadet etmek , kulluk etmek güzeldir.

Huzurda değilken de kulluğu korumak pek hoş bir şeydir.

Allah'a iman ve ibadet ancak şimdi makbuldür.

Ölümden sonra her şey meydana çıkınca inanmak manasızdır.

DİNİ TİCARETİN EN KARLISI

 Allah'ın ayetleri ister Kur'an gibi vahy yoluyla gelen ayetler olsun, ister ilahi marifetler gibi ilham ayetleri olsun onları tasdik etmek ticaretin en karlısıdır.
Onları yalanlamak ise insanların en çok zarar eden kazançlarındandır.Bu sebebledir ki arifleri birisi şöyle der:" Bu ilimden yani keşfe dayalı vehbi ilimden nasibi olmayanların kötü bir akibete uğrayacağından korkarım."

Bu ilimden bir kimsenin en az nasibi onu tasdik etmek ve ehil insanlarda bu ilmin bulunabileceğni kabul etmektir. Vehbi ilimleri inkar edenlerin çarptırılacağı en hafif ceza ise bu ilimden hiçbir nasib alamamaktır.Vehbi ilim sıddıkların ve mukarreb zatların ilmidir."

Şeyhi Ekber İbni arabi hazretleri  der ki:" Peygamberlik ve velilik ilmi , akıl sınırlarının ötesindedir.Aklın düşünerek bu ilme erişmesi söz konusu değildir.Fakat akıl, özellikle hiçbir hayali şüphenin galip gelemediği aklı selim  ancak bu ilmi kabul eder.Bize ancak şeriatın ortaya koyduklarını kabul etmek düşer.Aksi de öyledir. Herd şeye ince eleyip sık dokuyarak bakanlar , devamlı bir tavır üzere olamazlar.Bazen bir meseleden onun tam tersi ni savunmaya geçebilirler" 

Mesnevi de şöyledenilmektedir.
Hayal alemi ruhlar alemine göre pek dardır./ Bu yüzden hayallere dalmak , gam ve kederlere sebeb olur.

AKRABALIK

 Peygamberler hangi imtihanlara uğramışlarsa aynı neviden derecesine göre Allah dostları da uğrarlar.Bedir savaşında öldürülen müşriklerin cesedlerinin bir kuyuya atılmasını Hz.Peygamber emretmiştir.Efendimiz SAV üç gün sonra kuyunun ağzına gelerek şöyle demeye başlamıştır:"Ey falanca oğlu falanca, ey falanca oğlu falanca, Allah ve Resulünün vad ettikleri şeyleri gerçek olarak buldunuz mu? Çünkü ben Allah'ın vaad ettiğini gerçek olarak bulmuş bulunuyorum.Peygamberin ne kötü akrabalarısınız. Beni siz yalanladınız, başkaları tasdik etti.Siz beni yurdumdan çıkardınız, başkaları barındırdı. Biz benimle savaştınız, başkaları yardım etti?" 

Bunun üzerine Hz.Ömer r.a efendimiz sordu:" Ya Rasulallah! bu cansız cesetlerenasıl konuşuyorsun?". Efendimiz BAV şöyle cevap vermiştir: Benim onlara söylediklerimi , siz onlardan daha iyi duyamazsınız".Başka bir rivayette:"Onlar benim dediklerimi duydular, fakat cevap vermeye güçleri yetmiyor?" buyurmuştur.

FİİRAVUN'UN SON NEFESTEKİ İMANI

Yunusz suresinin 90 ncı ayetinde:" İsrailoğullarını denizden geçirdik.Firavun ve askerleri de zulmetmek ve saldırmak için onların peşine düştü.Boğulacağı anda Firavun:"Gerçekten İsrailoğullarının inandığından başka tanrı olmadığına inandım. Ben müslümanlardanım"dedi.

Bu imanın kabul edilip edilmediği hususu tartışma konusu olmuştur.

İmam Malik'e göre o esnadaki iiman da makbuldür.İmam Malik bunu kabul ederken , tıpkı kılıç çekildiği sırada ya da had tatbik edilirken iman edenleri nimalarını makbul oluşa kıyaslamıştır. Maliki mezhebinden olan İbni arabi, Füsüs isimli kitabında FGiravunun imanına kail olup meseleyi Allah'a havale etmiştir. 

KENDİ ALEYHİNE FETVA VERMEK

 Denilir ki Cebrail a.s ,Firavun'aü iinsan suretinde görünerek şxöyle dedi: Ey Hükümdar. öteki kölelerimin başına geçirdiğim ve kendisine hazinelerimin  anahtarını verdiğim bir köle , bana düşmanlık etse, düşmanlarımla dost olup dostlarıma düşman olsa buna ne dersin?"

Firavun bu soruya şöyle cevap verdi: "- Benim böyle bir kölem olsa idi , onu Kızıldeniz'de boğardım".Bunun üzerine Hz.CEbrail, Firavun'a :

"- Bunu bana yazılı olarak verebilirmisin?" dedi.Fgiravun kalem kağıt ve mürekkep getirterek şöyle yazdı:"- Ebül XAbbas Velid.b. Musab der ki:Efendisine karşı çıkıp ona nankörlük eden bir kölenin cezası denizde boğulmaktır".

Firavun boğulmakla yüz yüze gelince Cebrail ona yazısını gösterdi, o da yazıyı tanıdı.Cebrail ona şöyle dedi:" Bu hüküm , kendi aleyhine verdiğin hükümdür"

MANEVİYAT ŞARLATANLARI

 Mürşit vefat edince yerini kendisine bıraktığını ifade eden mir çok insan meydana çıkar ve bunu ifade eder.Göremdiği yahut nefsinin kendisine gösterdiğ irüyaları dile getirir.Saf insanlar problemlerini ona söylerler ve o da güya mürşidle irtibatının devam ettiğini ifade ederek "Mürşit şöyle yapmanı söyledi" diyerek güya sır olan bir yönden irtibatının olduğunu ima eder.Saf insan buna kanar .Bir zaman sonra dünyevi ve uhrevi zararları gören kişi pişman olsada vakti boşa geçmiştir.  Türbeleri ziyarete gittiğinizde hpadim olan kişiye insanlar dertlerini arz ederler.Hadim ise onlara "Mübareğesoralım bakayım ne diyecek" deyip, o türbede yatan kişi ile iletişiminin devam ettiği hususunu ima ederek saf insanları maddi ve manevi olarak aydatırlar.

ZENGİNLERLE BERABER OTURMAYIN

 Bir hadiste buyrulmuştur:" Ölülerle(yani zenginlerle) aynı mecliste bulunmayınız".

Ebüdderda (r.a) ın şöyle dediği rivayet olunmuştur:" Bir kasrın tepesinden düşüp parçalanmam benim için gafil zenginlerle bir mecliste oturmaktan daha sevimlidir.Çünkü onlarla birlikte oturmakla onların halleri insanlara sirayet eder, onlarla beraberliğin tesiri olur." 

Karun bütün ihtişamıyla kavminin karşısına çıktığında bazı kimseler :" Keşke şu Karun7a verilenler bize de verilseydi" (Kasas 69) demişler.Bu sebebledir ki zenginlerle ve hükümdar çocuklarıyla beraberlikten sakınmak gerektir.

Hz.Ebubekir r.a  şöyle dua edermiş:" Allah'ım ! Bana dünya nimetlerini bol bol ver, ama onlardan el etek çekmemi sağla, dünya nimetlerini kısarak beni onlara imrendirme" 

"Ey Rabbimiz onların mallarını yok et"(Yunus 88) şeklindeki Hz.Musa'nın bedduası kabul edildiğinde Firavuna mensup olanların yahut iman etmeyenlerin malları(bütün altın ve gümüş paraları, ceviz,biber, mercimek gibi yiyecekler, eski şekilleri üzere naks ve resmedilmiş taşlara dönüşmüştür.Yumurta ve diğer malları da böyle olmuştur.Bu hz.Musa'nın dokuz mucizesinden birisidir.

İMTİHAN KIYAMETE KADAR SÜRECEKTİR

 İmtihan kıyamete kadar sürecektir.İbni arabi der ki:" Bilesin ki bütün ademoğulları cennete girinceye kadar derece derece mutlaka ceza ve acıya çarptırılacaktır.Çünkü berzaha nakledildiklerinde bir acı duyacakları kesindir.Bu acının en aşağı derecesi de Münker ve Nekir'in sorularıdır.Dirildikleri zaman hem kendileri , hemde başkaları için endişelenme acısını mutlaka tadacaklardır.Dünyada tadılan ilk acı , yeni doğan çocuğun rahimden ve rahmin sıcaklığından ayrıldığında hissettiği soğukluktan dolayı acı duyup ağlamasıdır..O anda ölse de dünyadaki iptiladan nasibini almış olur."

MUTMAİNNE DEN EMMAREYE DÜŞMEK

 İnsanın nefsani sıfatları, nefsi  mutmainneye çıksa bile bu makamdan nefsi emmareye dönmesinden ve hilesinden emin olunamaz.Nitekim Bel'am ve Bersisa 'nın durumu böyle olmuştur.Nefsin kötü sıfatlarının kalbi huylara dönüşmesi ayrıca dünya  ve şehevi isteklerle imtihan edilmek suretiyle de akamete uğrayabilir.ve nefis tekrar emmarelik vasfına geri döner.

Şeyhi ekber İbni Arabi hazretleri Mevakıın nücum  isimli eserinde şöyle der:

" Vuslat konusunda iddiacı olan kişinin alameti , nefsin sarhoşluğuna ve boş isteklerine geri dönmesidir.Bu sebebledir ki ,meşayıhın ileri gelenlerinden Ebu Süleyman Darani şöyle der: Vasıl olsalardı geri dönmezlerdi".Vuslattan ancak usulü kaybettikleri için mahrum kalmışlardır.Güzel ahlakla bezenmeyen hakikate ermemiştir.Gerçekten vasıl olanın alameti ise tabiatının özelliklerinden çıkmak , şeriata karşı edepli olmak ve seyrüsüluku nereye varırsa varsın ona uymaktır"

GENÇ GURUP

 Yunus suresi 83 ayetinde ; Mucizelerle gelen Hz.Musa tebliğ ile geldiği vakit "yalnızca genç bir guruptan başkası inanmadı" buyrulmuştur.

Zalim iktidarlara karşı "gençlerin" inanma ve tabi olmada etkin olacağı düşünülmelidir.Hz.Musa ,bu gençlerin babalarını imana davet ettiğinde Firavunun işkencesinden  korktukları iç in davete icabet etmemişlerdir.

ZALİMLERİN MUSALLAT EDİLMESİNDEKİ HİKMETLER

 Firavun uzun seneler İsrailoğullarını kendisine taptırdı.Böyle zalimlerin yeryüzündekilerin başına musallat edilmesindeki hikmet nedir? diye sorulabilir.Bunun hikmeti, yeryüzü halkının cevherini , işledikleri günahların kirinden pasından arındırmaktır.Tabi bu arınmaya istidatları var ise.İstidatları olmadığı takdirde ise bu zalimlerin musallat edilmesini PEŞİN AZAP olarak düşünmek gerekir.

            Anlatırlar ki Hz.Ömer (r.a)'a  Iraklıların kendi emirlerini taşladıkları haberi gelince , kızgın bir şekilde çıktı , namaz kıldı ve namazda yanlışlık yaptı. Selam verince  "Allah'ım onlar benim zihnimi karıştırdılar, sen de onları karıştır.Sakifli çocuğu hemen onların başına getir de onların arasında cahiliyye hükümleri ile hükmetsin, ne iyilerini kabul etsin  ne kötülerinin suçunu bağışlasın!" diye beddua etti. Bu hadise Haccac'ın doğumundan önce vuku bulmuştu.Haccac doğup büyüyünce de malum icraatını ortaya koymuştur.

Bir hadiste şöyle buyurulmuştur:" Kureyş'ten tüm insanların günahı kadar günahı olan Abdullah adlı bir teke çıkıp Mekke'nin hürmetini ayaklar altına alacak".Bazıları bu kişinin Haccac olduğunu söylemiştir.

Araplar birini methetmek istedikleri zaman "koç" derler.Birini de kötülemek isterlerse "teke" derler.Bu sebeble Hz.Peygamber (s.a) boşanan kadını kocasına helal kılanlar için "emanet teke" buyurmuştur.

HAZRET-İ MUSA'NIN MUCİZELERİ

 HzMusa'nın mucizeleri dokuz adettir.Bunlar: Asa, bembeyaz el, tufan, çekirge, haşerat,, kurbağa, kan , suret değiştirme ve denizi yarma.

Cenab-ı Hakk, bütün bu mucizelerin kulların güç sınırını aştığına dikkat çekmek için bunları kendisine izafe etmiştir.Yunus Suresi 75 ayetinde "..Musa ve Harun' u mucizelerimizle Feiravn'a ve adamlarına gönderdik.." ifade buyurmuştur.

İYİLİK VERİLEN KİŞİLER

 Allah Teala'nın kendilerine hem dünyada, hem de ahirette iyilik verdiği özel kişiler vardır.Bu nimetlerden bazıları için ahiret nimetlerini elde etmeye yardımcı bile olur.Nitekim kutsi bir hadiste buyrulmuştur: "Kullarımdan öyleleri vardır ki onlara sadece zenginlik yaraşır.Onları fakir kılsam bu onlara zarar verir"

VELİLİK

 Nübüvvet ve risalet  Hak Teala'nın bir lüatfu oluh Velilik hususuda bir lütuftur.Kesbi yani çalışarak elde edilecek bir sonuç değildir.Ancak risalette ve velilikte çalışma ve gayret vardır.

Veliliğin ilk mertebesi , görüntü ve Allah'dan başkalarına bağlanma duygusunu yok edip kayıtlardan ve örtülerden kurtulup menzil ve makamları geçerek bazı mertebe ve dereceleri elde etmek suretiyle halktan Hakk'a sefer demek olan birinci seferin son bulmasıdır.

Bir şahıs için sadece yakini bilginin hasıl olması ile o şahıs makam ehline katılmış olmaz.Çünkü , Hak Teala , sadece resmi mahvolan ve ismi yok olanlara tecelli eder.

Veliliğin kemali için bir son yoktur.Seyrü süluk fani olma iradesidir.Çünkü mürid, kendi iradesini şeyhinin iradesinde fani kılan kişidir.Kendi görüşü ile iş yapan ise mürid değildir.

Mesnevi de şöyle demir:

Zamanın peygamberi demek olan velilerden ayrılma/ Kendi hünerine , kendi bilgine pek güvenme. Arslan bile olsan kılavuzsuz yola çıkma:/ Gurura kapılır, kendini görür, yoldan sapıtır, zelil olursun. Aklını başına al, kendine gel de, ancak şeyhin kanatları ile uç./ Uç da şeyhin yardımını gör; manevi ordusunu seyret.

Mümine yakışan en azından Allah'ın velilerini sevmekten geri kalmamaktır.

MÜMİN İÇİN MÜJDE:SALİH RÜYA

Mü'min için dünyadaki müjde ; Kur'an 'ın bir çok yerinde muttaki müminler için sözkonusu edilen müjdelerdir.Efendimiz SAV in şöyle buyurduğu rivayet edilmiştir: " Bu müjde, mü'minin gördüğü ya da kendisine gösterilen salih rüyadır". Yani bir müslümanın başka bir müslüman için gördüğü rüyadır. 

VELİLERİN GİZLİ OLMASININ HİKMETİ

Sehl b.Tusteri der ki:" Allah'ın velilerini ancak onlara denk olanlar  ya da Allah'ın onlardan kendilerini faydalandırmak istediği kimseler tanıyabilir.Allah onları insanlar tanıyacak kadar tanıtsaydı onlar bu insanların aleyhine bir delil olurdu.Onları tanıdıktan sonra karşı gelenler küfre düşerler, onların emirlerini yerine getirmeyenler  de yoldan çıkardı.

Şeyh Ebül Abbas (k.s) şöyle der:" VEliyi tanımak Allah'ı tanımaktan daha zordur.Çünkü Allah Teala , kemali ve cemali ile tanınır.Ama bir mahluk kendisi gibi yiyen , kendisi gibi içen birini nasıl tanıyabilir?Allah dostlarının zahiri şeriat hükümleri ile müzeyyen , batını ise fakr nurlarıyla meşguldür."  

VELİLERİN ALAMETİ

 Büyüklerden birisi şöyle demiştir: " Velilerin alameti himmetlerinin Allah'la beraber, meşguliyetlerinin Allah' la ve kaçışlarının Allah'a olmasıdır.Sahiplerini müşahadede baki; kendi hallerinde fani olurlar.Böylece velayet nurları onların üzerine yağar da yağar.Kendi nefislerinden hiç hpaberi olmaz, Allah'dan başka bir varlıkta da kararları kalmaz.Onlar birbirlerini sırf Allah için sevenlerdir.

ALLAH'IN VELİLERİ

 Yunus suresi 62,63,64 ayetleri Allah dostları ile ilgilidir."İyi bil ki Allah'ın dostlarına korku yoktur ve onlar üzülmeyeceklerdir./. Onlar iman edip  de takvaya ermiş olanlardır. /. Dünya hayatında da ahirette de onlara müjde vardır.Allah'ın sözlerinde asla değişme yoktur.İşte bu büyük kurtuluşun kendisidir." 

Velilik, Allah'ın sevgilisi, nefislerinin düşmanı olanlara denir.Bu Allah'ı ve kendi nefsini marifet(bilip tanımak) demektir.Allah'ı marifet O'nu muhabbet nazarıyla görmektir.Nefsini marifet ise nefsin halleri  ve özellikleüzerindeki perde açıldığında onu düşman nazarı ile görmektir. Nefsi gereği gibi tanıyıp onun Allah7ın da senin de düşmanın olduğunu anladığın, sabırla ve sıkıntılara aldırmadan onu tedavi ettiğin zaman nefsin hile ve tuzaklarından emin olursan. Ona şefkat  ve rahmet nazarı ile bakmazsın.

Ayette ifade buyurulan "Allah dostlarına korku yoktur ve onlar üzülmeyeceklerdir"  kısmını ahirette korku yoktur ve üzülmeyeceklerdir şeklinde anlamak gerekir. Çünkü Allah7ın velileri dünyada korku ve üzüntü bakımından diğerlerinden çok daha ileridedirler.Dünyevi Bela ve musibetler derecelerine göre artar.Dünyevi belaların en büyüklerine Peygamberler, sonra Veliler muhataptır.Sistem bu şekilde inşa edilmiştir.

Atpazari Osman Fazlı hazretleri buyurmuşlardır ki:" Allah'ın velileri , şeriat ve tarikat mertebesinde kendilerinden kötü amel ve huyların sadır olması, marifet ve hakikat mertebeseinde ise kendilerinden gaflet ve telvinat hallerinin ortaya çıkması konusunda Allah'dan sakınırlardı.Çünkü onlar tabiatlarını şeriat, nefislerini tarikat, kalblerini marifet, ruhlarını ve sırlarını da hakikat yardımı ile ıslah ederlerdi.Şu halde şüphe yok ki onlar Allah dışındaki tüm varlıklardan (masiva) sakınırlar.".

ARKADAŞLIĞIN ŞARTLARINDAN

 İnsan kendiliğinden murakabe halini elde etmekten aciz ise, başkasından yardım istemelidir.Çünkü uyuyan herkese  bir uyandırıcı, bir hareket ettirici lazımdır. Zira uykunun sonu gelmez; nefis ise tembeldir.Bu sebebledir ki büyükler , kişinin kendinden daha yukarı olanlarla sohbet etmesini arkadaşlığın şartından saymışlardir. 

Kalbin öldüğünün alametlerinden birisi , kaçırdığın murakabelere üzülmemen  ve yaptığın kusurlu hareketlerden dolayı pişman olymamandır.Çünkü kalbin diri olması hissetmeyi gerektirir. Bunun aksi ise ölülerin özelliğidir.Her masiyet gaflet ve unutmadan kaynaklanır.

Allah dostlarından birisi, Allah'ın sevdiklerinden birini görmeyi çok arzulamış.Ona: "Falanca kasabaya git orada benim bir sevgilim var" denilmiş,Veli, oraya gitmiş  ve yanında aslan bulunan bir adamın Allah'ı zikrettiğini görmüş .Adam gaflete düşünce aslan onu ısırıp vücudundan bir parça et koparıyormuş..Veli adama yaklaşıp bu vaziyetini sorunca  adam şöyle demiş:

" Allah7ı zikretmekten hiç gafil kalmamayı istedim.GAflete düştüğüm zaman  Allah da başıma dünya köpeklerinden birisini musallat ediyor.Gafletim yüzünden başıma bir de ahiret köpeklerinden birini musallat eder diye daima O' nu zikrediyorum"

Mahmut Sami Ramazanoğlunun kendi sesinden sohbeti

Medine'de 41 Büyük Cami Yaptım Öyle Şeyler Gördüm Ki! - Mahmut Sami Kira...

FETVA VERMEK

 Ali Belhi'nin kızı babasına boğazına kadar gelen kusmuğun hükmünü sordu.Ali: " Tekrar abdest alman gerektir" dedi.Sonra bir ara Ali rüyasın9da Hz.Peygamber'(a.s) ın  kendisine şöyle dediğini gördü:

" Hayır ya Ali. Ağız dolusu oluncaya kadar gerekmez." Bu rüya üzerine Ali şöyle dedi:" Verdiğim bu fetvanın Resulullah (sav) e arz olunduğunu anlayınca kendi kendime bir daha asla fetva vermemeye karar verdim. 

ÖLÜM

 Kendi iradesi ile ölmek hürlerin, mecburen ölmek ise aşağı seviyelerdekilerin yani ağyarın halidir.Birinci ölüm vuslat/visal ile Hakk'a dönüştür.İkincisi ise ayrılık/firak ile Hakk'a dönüştür.

ALLAH İNSANLARA ZULMETMEZ

 Yunus suresi 44 ncü ayetin manasıdır:" Şüphesiz Allah insanlara hiç zulmetmez, fakat insanlar kendi kendilerine zuulmediyorlar"

Cenab-ı Hak kullarına hiçbir konuda zulmetmez, yani onların akıllarını  ve hislerini almaz. His ve akıl Cenab-ı Hakk'ın kudretinin ayet ve alametlerini idrak etme vasıtalarıdır.Onları oyun ve eğlencede kullanma. Onlardan elde edilecek menfeat ve faydalar gider, zarardan başkaları olmaz.

Göz O'nun kudretinin ayetlerini görmek içindir./ Kulak hazret'in haberlerini , emirlerini dinlemek içindir./ Hakkı görmeyen ve hak sözü işitmeyen kimse, / Kördür, sağırdır, belki onlardan daha beterdir. 

ZAYİ OLAN BEŞ ŞEY

 Kisranın veziri Yunan der ki:" Beş şey zayi olmuştur.Çorak araziye yağan yağmur, güneş ışığında yakılan kandil, kör bir adamın yanındaki güzel kadın, hastanın yanındaki güzel yemek, kıymetini bilmeyenler nezdinde akıllı adam.

M. Sami Kirazoğlu Hatıralar-4 | Abdurrahman Gürses-Kani Karaca-Hamid Ayt...

M. Sami Kirazoğlu Hatıralar-5 | Mahmut Sami Ramazanoğlu Hazretleri

ARİFLERDEN BİRİSİ DER Kİ:

 Ariflerden birisi der ki: İman kalbin zahirinde olunca kişi ahireti de sever düyayı da. Bazen Allah ile bazen nefsiyle olur.İiman kalbin içine girdiği zaman ise kul dünyadan soğur, heveslerini terk ederler.Bu mertebeye ulaşmak, ancak ilahi cezbe ve kamil bir mürşidle beraber olma sayesinde de gerçekleşir.

Hafız Şirazi şöyle der:

Ben ankanın esas menziline kendi gayretimle yol almadım.

Bu merhaleyi Süleyman(a.s) 'ın kuşuyla kat ettim. 

Bu yolun, şartlarından biri de kendisiyle hemcins olmayanlarla beraber olmaktan kaçınmaktır.Çünkü bu beraberlik çok etkileyicidir. Kaybedenler hep heveslerine ram oldukları  ve inkarcılarla beraber bulundukları için kaybetmişlerdir.

Bilim, Teknoloji ve Dijitalleşme: İnsanlık Nereye? | Prof. Dr. Mehmet Çe...

HEVA'YA AİT OLAN NEDİR?

Dünyevi istifadelerden dolayı nefsin aldığı haz, tad ve lezzet hevaya aittir.Bu haz, cesede ait işlerde(Yeme,içme,giyinme,barınma) da sınırlı,şan,şöhret,bilinme,mevkide ise cesede göre daha fazladır. 

ALLAH TEALA SANA NASIL DAVRANDI?

 Vefatından sonra Cüneyd-i Bağdadi rüyada görülmüş, kendisine :" Allah Teala sana nasıl davrandı?" diye sorulmuş.

Cüneyld'in cevabı:" Bütün o işaretler kayboldu.O ibareler yok oldu.  Bütün o görüntüler sona erdi.. Bütün bilgiler yok olup gitti.Bize sadece  seher vakti kıldığımız birkaç rekat namazın faydası dokundu."

DÜNYADA NİÇİN HAKKI MÜŞAHEDE EDEMEYİZ

 Allah Teala , perdelenmiş değildir.Perdelenmiş olsaydı bu perde kendisini örtmüş olacaktı.Halbu ki O, ne bir yöndedir, ne de bir yerdedir.Bu bakımdan perdelenmiş olan sensin.Şayet Cenab-ı Hak, bizlerden perdeyi kaldırsa ve biz kendisini müşahede etsek , kendilerine tecelli edince cennetliklerin cennet nimetlerini unutup gitmeleri gibi hem bu kevn alemini,. hemde kevnin içindekilerini unutup gideriz.O zaman da şer'i kulluk imkanı elden gider.Bu sebeble ki dünyada Hakk'ı müşahede edemeyiz.Çünkü burası mükellefiyet makamıdır.

NEDEN ALLAH DİYE ZİKREDİYORSUN?

 Bir adam Şibli k.s 'a : " Neden "Lailahe illallah" değil de  "Allah" diye zikrediyorsun? diye sordu.Şibli :" La ilahe / hiçbir ilah yoktur" derken Hak'tan uzak bir şekilde ruhumun alınmasından korkuyorum" diye cevap verdi.

Yunus suresi 25 nci ayeti :Allah esenlik yurduna çağırır ve dilediğini doğru yola iletir" ayeti ziinidanda olanların azadlığı için gelmiştir.Zindakilere söyle ki  gam çekmesinler.

Bu ayetten de anlaşılacağı üzre, dünya bir zindandır.Bir hadiste buyrulmuştur ki :"Güneşin doğduğu hiçbir gün yoktur ki bu günün önünde ve sonunda iki melek insanlarla cinlerden başka tüm varlıkların duyacağı bir şekilde sesleniyor olmasın." Ey insanlar haydi gelin rabbinize ! Allah esenlik yurduna çağırıyor" Yani cennete girecek amellere çağırıyor. 

ESSELAM lafzının manası , Allah'ın zatının her türlü kusurdan , sıfatlarının her türlü naksanlıktan . fiillerinin de şer olmaktan uzak olmasıdır.

Kullar hakkında kullanıldığında "Selam" ın manası , kalbinin hileden, kin ve hasedden, organlarının günahlardan ve mahzurlu hareketlerden salim olmasıdır.Selam ve İslam ile ancak dilinden  ve elinden müslümanların selamette olduğu kimseler vasıflanabilir.

DENİZ YOLCULUĞUNHDA YAPILACAK VİRDLERDEN

 Deniz yolculuğunda, gemiyi rüzgarın yürüttüğü düşüncesi yanlış, Allah Tealya'ınn yürüttüğü asıldır.Bu nu idrak zor bir durumdur.  Çünkü rüzgar kendi kendine hareket edemez.bilakis onun bir hareket ettiricisi vardır.Kim bir gemiye binerse ve seyir esnasında rüzgara güvenmeyi keserse tevhid-i efalin hakikatına erişmiş olur.Aksi halde gizli şirk içinde kalmış olur.

"Ya Hayy ya Kayyum" denizde yapılacak olan evraddandır.

İMRENİLEN MAKAMLAR:SU ÜSTÜNDE YÜRÜMEK,HAVADA UÇMAK

Tarikat ehlinden su üstünde  ve havada yürüyen , kendilerine yeryüzü mesafeleri dürülen bir çok kimse görülmüştür ki sonra onlar ilk hallerine geri çevrilmişlerdir.

İstidrac sahibi de su üzerinde  ve havada yürür, yeryüzü ona dürülür fakat Allah katında bir değeri yoktur.Çünkü bu mertebeler , Allah katında övülen makamların neticesinde değil  yerilen makamların sonucunda meydana gelmiştir.

Yüce Allah7ın iradesi , bu harikulade fiillerle o kimseye hile yapmak  ve bu fiili o kimsenin aleyhine fitne kılmak için bu fiilleri meydana getirmiştir.. O kimse o olağanüstü işlere ,şer'an günah olan o fiillerin kendisini ulaştırdığını zanneder.Günah olan o  f    iiller olmasa , kendisine geçici olarak gelen bu halin hakikatına vakıf olamayacağını tahayyül eder..Zavallı adam , nefsini şer'i ölçülerle tartmaktan gaf    il olmuştur.

Allah Teala'dan bizi, kötü ameli kendisine süslenip de onu güzel gören  ve bu fiiline devam eden kimselerden eylememesini dileriz.

Hafız (k.s) şöyle der:

Ey Zahid, sakın gayret oyunundan emin olma

İbadethanenden mecusi tapınağı çokda uzakta değil.

Mesnevi de şööyle denilir:

Aslana sığınırsan kebabın eksik olmaz/Ey tilki , leşe doğru az koş

Bir pir ele geçirdin mi hemen teslim ol/ Musa gibi Hızır'ın hükmüne girip yürü.

HAZRET-İ KURAN/FERMAN KİMDEN?

 Zalim bir kumandan vardı. Adamlarıyla birlikte büyük meşayihten birisinin evine indi.Hane sahibi şeyh:" Benim elimde ferman var.Benim evime inme" dedi.Kumandan ona : " Ferman getir" dedi.Şeyh evine gitti ve mushaf'ı getirdi. Kumandanın önüne koydu ve açtı:"Ey İman edenler! Kendi evinizden başka evlere , geldiğinizi farkettirip (izin alıp) ev halkına selam vermedikçe girmeyin"(Nur suresi 27) ayeti rast geldi.

Kumandan :" Ben padişahın fermanına sahip olduğunu zannettim" dedi.mushafa iltifat etmedi ve şeyhin hanesine indi.. O gece zalimi kulunç tuttu ve helak oldu.

Bu kıssada Hz.Kur'an ın diğer mucizeler gibi olmadığına işaret vardır.Kim onu reddeder ve hakir görürse en şiddetli şekilde Allah7ın gazabına hedef olur. Nitekim onu kabul eden, şeklen onu yüksekte tutan, abdestli olarak dokunan ve benzeri şekilde tazim gösteren, manen de onun muhtevasıyla amel eden ve ahlakı ile ahlaklanan kimse, Allah tarafından her arzusuna nail olur.

İNSANLARIN İHTİLAFI/İNSANA TAPMAK

 Yunus Suresi 18 nci ayette :"Onlar , Allah'ı bırakıp kendilerine ne zarar ne de yarar verebilecek şeylere tapıyorlar ve :"Bunlar Allah katında bizim şefaatçilerimizdir" derler..." ayetindeki muhatapların özellikleri Allah'a inanmakla birlikte inandıkları ve Allah katında kendilerine şefeat edeceklerini söyledikleri kişilerdir.Bu kişileri put edinmektir.

Burada bir çok insanın ayağının kaydığı ince noktalar vardır. Çünkü; mülkün yegane sahibi Allah Teala dır.Yaratmak, yaşatmak,sağlık vermek,rızk vermek ona aittir. Bu nedenle zamanlarında yaşamış yahut daha önceleri yaşamış bir insanın ilahlaştırılması, Allah'a ait bir takım vasıflarla anılması, ayette belirtildiği şekilde o kimszelere tapınmadır vebu Hak Teala'nın reddettiği bir durumdur. Hak Teala'nın "seçkin kullarına" lütfettiği bazı meziyetler ilahlaştırılarak takdim edilmesi gerçek islama aykırıdır.Seçkin kul'un(Peygamberin, velilerin) bir takım halleri farklı değerlendirilmesi gerekir.Hiçbir Veli, Hak Teala'nın kendilerine lütfettiği bu vasıfları insanlara karşı üstünlük unsuru olarak kullanmaz veya hissettirmez.Ancak, kıymetli olanın sahtesi olacağından ,velayet hususunda kerametleri kendilerinden menkul kişilerin varlığı ve çok ses getirecek davranışları,  nedeniyle yukarıdaki ayette ifade buyrulan durumlar günlük hayatta yaşanmaktadır.Yunus suresinin 21 nci ayetinde  " İnsanlara dokunan bir sıkıntıdan sonra bir rahmet tattırdığımız zaman  hemen ayetlerimize hile kurarlar "denmektedir.  Burada tattırılan rahmetten maksat  tevbenin,inabenin talebde sıdkın ve ya bazı makamlara ulaşmanın zevkini; yahut keşif ve şühudun zevkini onlara tattırdığımız  zaman, insanlar arasında şeref kazanmak , makam talep etmek, halk nazarında kabul görmek ve onlardan kendilerine tabi olamalarını istemek, onlara baş olmak  ve onlardan menfeatlar elde etmek için , onları ehil olmayanlara göstermek suretiyle bir davranrış sergilemek hemen ayetlerimize hile kurmaktır demektir.

Putlara tapmak ilk önce Nuh peygamberin kavminde ortaya çıkmıştır.Hz.Adem7in8 beş salih evladı vardı.Onlar  VEDD, SÜVA,YEĞUS, YEUK ve NESR idi.vefat edince halk ona çok üzüldüKabrinin etrafında toplandılar , oradan neredeyse hiç ayrılmıyorlardı.Buarsı Babil toprağı idi.İblis bu durumu görünce onlaar insan şeklinde geldi ve :" Ben size onun suretini yapayım mı? Ona bakınca kendisini hatırlarsınız." dedi. Onlar da evet deyince iblis onun bir heykelini yaptı.Sonra onlardan her birisi ölünce , İblis onunda şeklini yapıyordu.Onlar o suretleri onların adlarıyla isimlendirmişlerdi.Sonra zaman geçince babalar, oğullar,torunlar onları unuttular.İblis onlardan sonra gelenlere: " Sizden öncekiler bu şekillere taparlar ve kulluk ederlerdi.Hz.Nuh , peygamber olarak gelince o heykellere tapmaktan onları nehyetti.Hz.Adem ile Nuh arasında on asır geçmişti.Tufan'da bu heykeller cidde sahilinde kum altına kaldı.Şeytan onu çıkarttı  

Araplar içerisinde ilk defa put diken Huzaa kabilesinden Amr.b.Luhey dir.Bu kişi Mekkeden çıkıp Şam7a gitmiş Belka da , Nuh oğlu Sam oğlu  Lavud oğlu İimlak'ın oğullarını puta taparken gördü ve onlara:"Bunlar nedir?=" diye sorunca onlar cevaben :" bunlar taptığımız putlardır.onlardan yağmur isteriz, bize yağdırırlar, yardım isteriz, bize yardım ederler" dediler.Mekkeye götürmek için onlardan bir put aldı.akik taşından insan şeklinde olan Hubel isimli putu aldı ve mekke7ye getirerek Kabenin içine, sol tarafına diktiler.İnsanlara ona saygıyı ve tapınmayı emretti.Artık birisi yolculuktan gelince ailesinin yanına gitmeden önce Beytullahı tavaf edip onunla işe başlıyor onun yanında traş oluyordu.

Tafililer Lat'a, Mekkeliler ise Uzza.Menat, Hubelve İsaf'a tapıyorlardı.

SÖZÜN EĞRİ MANANIN DOĞRU OLMASI

 Hz.Bilal Habeşi hazretleri ezan okurken "EŞEHDÜ" kelimesini "ESHEDÜ" şeklinde söylediği için kalbinde münafıklık bulunanlar bunu tenkit eder imiş.EFendimiz SAV e bu hususu dile getirerek güya dinin başlangğıcında böyle yaanlışın yapılmamasını ifade edince Mesnevide ifade edildiğine göre Efendimiz SAV, Bilal'in Eshedüsü sizin Eşhedünüzden Allah'a daha sevimlidir" demiştir.

Eğer sözün eğri fakat manası doğru olursa. O eğri söz , Allah'a makbuldür.

Dostların hatası , başkalarının doğrusundan daha evladır.

Ebud Derda(r.a) şöyle rivayet edilmiştir: "Allah'ın "EBDAL" denilen bmazı kulları vardır.Onlar eriştikleri mevkiye çok oruç, namaz, nafile ibadet  ve güzel yaşantı ile erişmemişlerdir.Ancak onlar, veraada samimiyet, iyi niyet, gönül selameti ve bütün müslümanlara merhamet duygusu ile ulaşmışlardır. Allah onları ilmi ile seçmiş ve kendi zatına tahsis etmiştir.Onlar , İbrahim kalbi gibi kalbe sahip kırk kişidirler. Onlardan bir kişi ölünce Allah onun yerine geçecek birisini yaratır.

Bilki onlar hiçbir şeye sövmez, bir şeye lanet etmez, kendilerinden aşağıdakilere eziyet etmez, onları küçük görmez, kendilerinden yukarıdakilerine de haset etmezler.

İnsanların en doğru haber verenleri , en yumkuşak huyluları ve gönülce en cömertleridirler.Kendileri ile Rableri arasında (yakınlığa) en hızlı koşan atlar ve fırtınalı rüzgarlar bile yetişemez. Hayırlarda yarışmak konusunda onların kalbleri , Allah'a kavuşmak için yüksek tavanlara(semalara) yükselir.

İşte onlar Allah'ın hizbi( taraftarları)dırlar. Haberiniz olsun ki Allah'ın hizbi gerçekten felaha kavuşanların ta kendileridir"

Mesnevi'de evliyanın vasfı hakkında  şöyle denilir:

O ktendisinden , kendi varlığından ölmüş, Rabbi ile dirilmiştir.

Bu yüzdendir ki , Hakk'ın sırları, onun iki dudağı arasındadır.

AF ÜZERİNE OLMAK

 Hz.Ömer efendimiz ,"Ya Resulallah! niçin sen bizim en fasihimizsin?" dedi.Bunun üzerine Allah7ın Rasulü şöyle buyurdu: " Cibril bana geldi ve bana atam İismail7in dilini telkin etti. Şüphesiz ki beni Allah eğitti ve eğitimimi degüzel yaptı.Sonra bana güzel ahlakı emretti de :" Sen af cihetini tut ve iyiliği emret"(Araf 199) buyurdu.

ÜÇ HASLET

 Alimler üç haslet hususunda ititfak etmişlerdir.Bu hasletler doğru düzgün olduğu zaman kurtuluşa sebebtir.Bu üçü ancak birbiri ile tamam olur.Onlar: Zulümden uzak olan müslümanlık, temiz gıda, amellerde Allah için sıdk/doğruluktur.

Şu üç şey en büyük iftiralardandır.: Bir adamın gözlerine iftirasıdır.( Rüyasında bir şey) görmediği halde gördüm der. Yahut ana babasına iftirasıdır: Babasından başkasının baba olduğunu iddia eder. Yahut bana iftirasıdır: Benden işitmediği halde Rasulullah'dan (hadis) işittim der.

Peygamber , kendilerine vahiy konusunda Allah'ın eminleridir.Onlar ne ilave , ne eksiltme, ne de değişiklik yaparlar.Veliler de böyledirler.Kendilerine iihlam ettiği şeyler hakkında Allah'ın eminidirler.Onları ilavesiz eksiksiz layık olanlara ulaştırırlar.

Ümminin v eli olmasını inkar eden, ümminin nebi olmasını da inkar etmiş olur. 

KAFİR'E NİÇİN MÜSRİF DENİR

 Kafir'e"müsrif(haddi aşan)" denmesi, din konusunda haddi aşan israfa düştüğü , gaflette haddi aştığı içindir. cCünkü harcama konusunda müsrif olan kimse gibi nefsani arzusunu uymakta, manasız ve hatta zararlı işlerde ömrünü tüketmekte olan kişinin de aşnı şekilde müsrif olduğunda hiçbir şüphe yoktur.