HAK YOLUNDA HARCANAK İKİ KUSURLU ŞEY

 Nefs, şer ıstırabın sermayesidir. Mal, tuğyan ve gururlanmanın sebebidir. Bu iki kusurlu ve ayıplıyı Hak yolunda harca ve beğenilen ebedi cenneti al.

Tefsiri Kebir'de anlatılır.Tevbe suresinin 111 nci ayetinde "Allah müminlerin canlarını ve mallarını cennet karşılığında satın almıştır" ayeti nazil olunca şeytan bu ayetle Rabbiyle münakaşa ve mücadele eder. Alışverişteki " Bir müşteri ayıplı bir malı satın aldığı zaman o malı satana iade eder." şeklindeki şeri meseleyi öne sürer ve şöyle der:" Ey Rabb'im ! Sen onların canlarını ve mallarını satın aldın.Halbuki onların canlarının ve mallarının tamamı ayıplı.Şeriatın ve adaletin gereği olarak kullarını bana iade et.Onlarda benim olduğum yerde(cehennemde) benimle birlikte olsunlar." Allah Tela şu cevabı verir:" Sen benim şeriatımı , adaletimi ve lütfumu bilmiyorsun.Bir müşteri lütuf ve merhametiyle bütün ayıplarına rağmen bir malı satın aldığı zaman onu satan kimseye iade etmesi benim şeriatımda hiçbir mezhebe göre caiz değildir." Bu cevap üzerine şeytan, kovulmuş ve yalnız başına bırakılmış bir halde seke seke huzurdan uzaklaşır.

Mesnevi'de denir ki:

Eksikliğinden dolayı insanların hiç bakmadığı kumaşı o kerem sahibi Allah satın alır.

O hiçbir kalp parayı geri çevirmez.Çünkü onun satın almaktan maksadı kar değildir.

Nefahatül Üns de denir ki:

Sen ezeli ilminle beni gördün, Ayıplı gördüğün halde satın aldın.Send e o bilgi , bende de o ayıp vardı.Kendi beğendiğin şeyi geri çevirme. 

KAFİRE VERİLEN MAL VE EVLAT ÇOKLUĞU

 Tevbe suresi 85 ayetinde:"Onların malları ve evlatları seni hayrete düşürmesin: Allah onlara  dünyada bunlarla azap etmeyi ve kafir olarak canlarının çıkmasını istiyor"

Hitap Peygambserimiz'eSAV dir.Murad ümmettir.

Mal biriktirip onları muhafaza etmeleri sebebiyle sürekli sıkıntıdadırlar.Çocuklarının durumunu iyileştirmek  ve onların ihtiyaçların gidermek için daima mihnet ve meşakket çekerler.Mal ve evlatlarla zevkü sefa akibetinin ne olacağını araştırıp düşünmeyi terk sebebiyle kafir olarak ömürlerini tamamlarlar.

Bir derviş şöyle demiştir:" Zenginler eşkiyadan daha beterdir.Binbir meşakket ve sıkıntı ile dünya malı toplarlar ve türlü türlü bela ve güçlükle muhafaza ederler; yüzbinlerce hasret ile terk ederler.

Mal ve evlat sevgisini nefisiler devamlı arzu ve temenni ederler.Mal ve nimet müminler hakıknda nimet olsa da, aslında bunlarmünafıklar hakkında cezadır.Çünkü onların kalblerini Allah'dan ve  O' nu talep etmekten alıkoymaktadır. 

Mal ve evlad,nefsle olan mücadelede   daima insanı yoldan alıkoyacak imtihanlardandır.

MAL İLE CİHAD

 Mal ile cihad, can ile cihaddan önce zikredilmiştir.(Enfal 72).Ayette malla cihadın,nefisle cihaddan önce zikredilmesi , belki de malla cihadın daha çok olduğu , ihtiyacı daha iyi gördüğü içindir. Çünkü mal ile cihad olunmaksızın canla cihad düşünülemez.Ayete belağat açısından en aşağı olandan başlayıp en yüce olana doğru yükselme uslubu mevcuttur. Bunun içindir ki tasavvuf büyükleri şöyle demişlerdir:" Malı feda etmek tevhid'i efal mukabilidir.canı(vücudu feda etmek tevhid-i zat mukabilidir."

MALIN İYİSİ

 Malın iyisi Allah'ı talep yolunda , Allah'ı talep edenlere harcanandır.Malın kötüsü ise Zaruri bir ihtiyaç olmaksızın Allah7ı talep eden birinin iltifat ettiği maldır.Çünkü bu mal onu Allah'dan , O'nu taleb etmekten alıkor ve yolunu keser.

Cüneyd Bağdadi buyurmuştur:"Biz tasavvufu boş sözlerle elde etmedik.Fakat açlık,dünyayı terk, nefsin ülfet ettiği ve güzel gördüğü şeylerden uzaklaşmakla elde ettik"

İLİM,AKIL,HEVA,MALDÜNYA

 Efendimiz SAV sorulmuştur:"İlim nedir?" sorusuna "Amelin delil'i(rehberi)dir". "Akıl nedir?" diye soruldu cevaben:"Hayrın önderidir"dedi. "Heva nedir?" diye soruldu cevabı:"Günahların bineğidir"."Mal nedir?" diye soruldu."Mütekebbirlerin örtüsüdür" cevabını verdi."Dünya nedir?" diye sorulunca, "Ahiretin çarşısıdır"buyurdu.

MESNEVİ'den

 BİZİM MALIMIZ

Mesnevide denmiştir:

“ Fakirlere ekmek vermek sehavet ehline yakışır.

Maşuk’a can vermek de aşıkların sehavetidir.

Ekmek  verirsen , mukabilinde ekmek verirler.

Can verirsen yarın sen can bulursun.

Fütüvvet, ıvazsız ve garazsız ikramda bulunmaktarı.

Nebiler ve veliler her topluluğun üstündedir.

Şeriatta herkesin malı , kendi malıdır.

Tarikatta ise bizim malımız, dostun malıdır.

BİR HADİS VE YEMİN EDİLEN ÜÇ ŞEY

Kebşe Enmari (r.a)’den,Peygamber (sav)’in şöyle buyurduğu rivayet edilir:Üç şey üzerine yemin eder ve size bir hadis tahsis ederim ki,onu iyi ezberleyin.Üzerine yemin ettiğim hususlara gelince;sadaka, kulun malını noksanlaştırmaz.Bir kul zulme uğrayıp sabrederse Allah ancak onun izzetini artırır.Bir kul da isteme kapısını açarsa ,Allah ona fakirlik kapısını açar.

Size söyliyeceğim hadise gelince; şimdi onu hafızanızda iyi tutun ve belleyin.Şöyle buyurdu.Dünya şu dört kimsenindir:

1.Bir kul ki Allah onu ilim,  mal ile rızıklandırdı o da bu sebeble Rabbinden korkar, sıla-i rahmi gözetir ve Allah’ın hakkını yerine getirir.işte bu mertebelerin en üstünüdür

2.Yine bir kul ki Allah onu ilimle rızıklandırdı, fakat mal ile rızıklandırmadı.O sadık bir niyetle “Şayet benimde malım olsa idi  ben de falanın (birinci guruptakilerin)yaptığı gibi yapardım.”İşte niyetinden dolayı bu iki kimsenin mükafatı eşittir.

3. Yine bir kul ki Allah onu mal ile rızıklandırdı ve fakat ilim ile rızıklandırmadı.Bu kişi malını sarf ederken Allah’dan korkmuyor, sıla-i rahim hakkını gözetmiyor ve Allah’ın hukukuna riayet etmiyor.İşte bu mertebelerin en kötüsüdür.

4. Bir kula da Allah ne ilim ve de ne mal verdi.ve bu kimse diyor ki:”Şayet benimde malım olsa ,bende falanın (üçüncü guruptakilerin)yaptığı gibi yapardım.” İşte niyet sebebiyle bu ve önceki günahta birbirine eşittirler.”

MALA NİÇİN "MAL" İSMİ VERİLMİŞTİR

Hz.Musa,kendi yokluğunda kavmini altın ve mücevherden yapılmış öküz putuna tapmasına sebeb olan Samiri'ye hitaben "Ya senin zorun nedir , ey Samiri"demiştir.Bu sorudan kastedilen şudur:Seni böyle yapmaya ,kavmin ziynetlerini toplayıp bunlardan özellikle bir buzağı heykeli yapmaya sevk eden nedir?Onların ellerindeki ziynetleri toplayıp kalblerini buna (buzağıya)meyl ettirdin?.Nitekim Hz.İsa (a.s)İsrailoğulların şöyle nasihat etmişti."Ey israiloğulları.İnsanın malı neredeyse gönlü o tarafa meyleder.Şu halde siz mallarınızı semaya bırakın ki gönülleriniz oraya yönelsin .Yani mallarınızı Allah uğruna tasadduk edin.Kendiniz bu dünyadan göçmeden önce mallarınızı ahiret yolun harcayın .Çünkü ahiret yurdu daha hayırlı ve daha yücedir.
Mal'a bu adın verilmesinin sebebi ,maksatlarına ulaşma ve ihtiyaçları giderme konusunda kalblerin bizzat ona meyletmesi sebebiyledir.
Mesnevi'de denir ki:
Dünya malı zayıf kuşların tuzağıdır
Ahiret mülkü , yüce kuşların tuzağı!
Şimdi siz, malın mülkün esirisiniz.
Mala sahip olan , mala esir olmayan kişidir.

MAL GÖLGE GİBİDİR

المال كالماء ینقص ثم یزید و ظل یتحسر ثم یعود

Meâli: “Mal, nehr ü cev’ (su) gibidir. Gâh noksan bulup gâh artar. Dahî zıll ü sâye

(gölge) gibidir. Gâh bozulur yâni zâyî olur (kaybolur), gâh avdet eder (döner) ve

görünür” demektir.

ZENGİNLİK

Hazret-i Dâvûd aleyhisselâm bir mağara görüp ve ittilâ (araştırmak) için içine

girerler. Ve onda bir racûl meyyit cesedi (ölü adam cesedi) ve başı ucunda bir levha

görürler ki levhada (şunlar yazılıdır):

“Ben filan oğlu filan melik (kral) olup bin sene saltanat ve bin şehir bina ve bin

kız tezevvüc edip ve bin ordu bozdum idi. Sonra ülkemde kaht (kıtlık) olmakla hâlim şu

sûrete vardı (sonunda hâlim öyle oldu) ki bir çörek tahsîli (elde etmek) için bir zenbil

(sepet) dolusu akçeyi memâlikime (ülkelerime) gönderdim, bulunamadı. Ba’dehû cevâhir

ile dolu bir zenbil-i âhâr (mücevher dolu bir sepet) dahî gönderdim. Yine

bulunamadığından saray-ı âlîye (de) açlığımdan fevt oldum (büyük sarayımda acımdan

öldüm). Hangi kimsedir ki bir çöreğe mâlik olarak sabahlamaya yâni ondan gayrı şeye

mâlik olmaya da rûy-ı arzda (yeryüzünde) kendinden zengin var deyû zan ve zum’

eylemesin (iddia etmesin). Hak Teâlâ fakiri de zengini de ifnâ eder (yok eder)”

“Bir değirmendir bu fânî, un eder bir gün bizi.”