GÜNEŞ VE AY'IN BOYUN EĞDİRİLMESİ

 Rad suresinin 2.nci ayetinde :"..güneşi ve ayı emrine boyun eğdiren Allah'tır..." buyrulmuştur.Biunun manası mahlukatın onlardan faydalanmasıdır.Onların hareketi sayesinde yılların sayısı ve hesabı bilinmektedir.Onlar gece gündüz kendilerini aydınlatmakta , karanlığı yok etmekte, yeryüzünü , bedenleri,ağaç ve bitkileri ıslah etmektedirler.

ALLAH'A GİDEN YOLLAR

Arif-iBillah olanlar derler ki:"Allah'a giden yollar mahlukatın nefesi adedincedir" Bu söz vasıl olduktan sonra söylenen sözdür Ve uyananların anlayacağı bir sözdür.Kişi mahlukatın, mevcudatın hakikatına ne zaman arif olur , bu sözü o zaman söyler.Zira mevcudat Allah ile doludur.Nefes alan, nefes veren , nefes O'dur.Nefes Allah'dan alınır, Allah'a verilir..Bu sırların hakikatı insanı Kamilden öğrenilir.Allah yaşayan bir varlıktır.Kamilin zahiri görüşüne aldanmamak gerekir.Onun gönlü alemleri ihata eder.
Ebu Said Harraz hazretlerine ;"Allah'ı ne ile bildin?"diyesormuşlar.O da cevaben buyurmuşlar ki:"Allah'ı Allah ile bildim".Bu söz bir sırdır.Allah insan-ı Kamilsiz bilinmez.
Güneş dört yerdendoğar batar.Bunlar:
1-Afakta:Güneş doğudan doğar,batı'(dan batar.(bizeöyle görünür.yoksa güneş hiç batmaz)
2-Enfüste:Ruhtan doğar, nefisten dolanır batarn
3-Vahdette;Makam-ı Cem de doğar,hazretül cem'dedolanır batar
4-Kesrette;İnsanı Kamilden doğar,ehli inkardan dolanır batar.

GÜNEŞ VE AY'IN İL K YARATILIŞI

Denilmiştir ki güneş ve ay arşın nurundan yaratılmışlardır.Bu iki ışık kaynağı kıyamet günü tekrar arşın nuruna geri döneceklerdir.
İkrime 'nin rivayetine göre İbn Abbas (r.a) yanında bulunanlara :"Size Peygamber Efendimiz'den güneş ve ayın ilk yaratılışlarına ve akibetlerine dair duymuş olduğum hadisi şerifi aktarayım mı?"dedi.Onlar da "evet, Allah sana merhamet eylesin " dediklerinde İbn Abbas dedi ki:"Peygamberimiz (sav) bu soru sorulunca şöyle buyurdu:"Allah Teala yaratmasını bir proğrama bağlayıp da Adem'den başka yaratacağı hiçbir nesne kalmayınca kendi arşında iki güneş yarattı.İlmi ezelisinde güneş olarak bırakacak olduğunu tıpkı dünya gibi doğusu ve batısı olan bir gezegen biçiminde yarattı.Öte yandan ilmi ezelisinde ışığını söndürecek ve aya dönüştürecek olduğunu ise büyüklük itibarıyla güneşten daha küçük yarattı.Fakat gökte, bizden çok uzak ve yüksekte olduklarından küçük görünüyorlar Şayet Allah tela güneşi ve ayı ilk yarattığı gibi bıraksaydı gece ile gündüz, gündüz ile gece birbirinden ayırt edilemeyecekti.Oruç tutan ne zaman oruç tutup ne zaman iftar edeceğini anlayamayacaktı.Kadın ne zamandan ne zamana kadar iddet bekleyeceğini bilemeyecekti.Müslümanlar ne zaman namaz kılacaklarını, ne zaman hacca gideceklerini bilemeyeceklerdi.Allah Teala kullarının menfeat ve maslahatını çok daha iyi gözetmekte ve onlara çok merhamet etmektedir.Bundan dolayı Cebrail'i göndermiş ve kanadını ayın yüzüne sürmesini emretmiştir.Cebrail kanadını aya sürünce ayın ışığı söndürülmüş ve orada sadece nur kalmıştır
Yüce Allah bu olaya şöyle temas eder:
"Biz geceyle gündüzü iki ayet(nişane) kıldık da gece ayetini silip(giderip) yerine eşyayı gösterici gündüz ayetini getirdik.Ta kiRabbinizden bir lütuf ve inayet arayasınız, yılların sayısını, hesabını bilesiniz.İşte biz herşeyi gereği gibi anlattık."(el-İsra 17/12)Ayın yüzeyinde görmüş olduğunuz karaltılar yol benzeri çizgiler olup ayın ışığının söndürülmesinden kalmış izlerdir.
Kıyamet kopup Allah Teala insanlar arasında hüküm verip, cennetliklerle cehennemlikleri birbirinden ayırdığında ve henüz cennetlikler cennete, cehennemlikler cehenneme girmemiş iken Allah Teala güneşi ve ayı çağırır.Her ikisi kapkara bir biçimde ve dürülmüş olarak getirilirler.O günün dehşetinden ve Rahman'ın korkusundan omuzları tir tir titrer bir halde sarsılmış olarak Rahman7ın huzuruna dururlar.Tam arşın hizasına vardıklarında Allah Teala'ya secdeye kapanırlar, sonra şöyle derler:
"Ey ilahımız dünya hayatı esnasında sana olan taatımızı , sana ibadetteki hareketimizi  vermiş olduğun emre ne derece süratle koştuğumuzu biliyorsun.Müşrikler bize ibadet etti diye bize azap etme.Sen biliyorsun ki biz onları bize ibadet etmeye çağırmadık.Sana ibadet etmekten gaflete düşmedik."Bu ifadeler üzerine Allah teala şöyle buyurur:"Sizler doğru söylediniz.Ben kendi nefsime yaratmayı ilk  başlatan ve sonra yeniden döndüren olacağıma söz verdim.Şimdi ben ikinizi yaratmayı başladığım noktaya döndüreceğim.Haydi sizi yarattığım nesneye geri dönün." Ay ve güneş bu emre karşılık:"Ey Rabbimiz! Sen bizi hangi şeyden yarattın?"diye sorarlar.Allah:"Sizi arşımın nurundan yarattım.Haydi ona dönün" der.
Peygamber Efendimiz şöyle devam eder."Ay ve güneşten bir şimşek çakması gibi bir ışık belirir.Bu ışık nerdeyse parlaklığından dolayı gözleri alacaktır ve sonra ay ile güneş arşın nuruna katılırlar.İşte Allah Teala'nın:"YÜBDİÜ VE YÜ'ID/O Allah ilk olarak yaratan ve geri döndürendir"(el-Buruc 85/13) ayeti kerimesinin manası budur.

AY,GÜNEŞ,İNSAN MÜNASEBETLERİ

Denilir ki Güneş,ebedi olarak Allah'ı marifet aydınlığında olan kulu temsil eder.Bu kul telvin ehli değil temkin sahibidir.Onun marifet güneşi devamlı olarak saadet burcunda parlar.Onda ttulma olmazve perdelenmez.
Ay ise halleri sürekli değişen kullara benzer.O telvin sahibidir.Onun öyle bir bast hali olr ki kendisi visal/kavuşma sınırına yükselir.Sonra tekrar fetret haline döner.Halin safasını elde ettikten sonra kabz haline düşerKalbini o vaktinden yükseltene kadar noksanlaşır ve eksik olduğu duruma geri döner.Sonra Hakteala ona lütufta bulunup bu fetret halinden dönmeye  ve sekrinden ayılmaya muvaffak kılar.Visale yaklaşana ve kemalin zirvesine yükselene kadar hali safaya ermeye devam eder.İşte o zaman hal diliyle şöyle der:
Senin sevginden sürekli öyle bir menzile indiriliyorum ki
Akıl sahipleri o menzile indiklerinde şaşkınlık içinde kalır
Yine denir ki Kalb ilk olarak ruh güneşinden nur almakta ay gibidir.Sonra ikinci olarak Hakkı müşahede güneşinden nur alır.