KULLARIMDAN ŞÜKREDEN AZDIR

 KULLARIMDAN ŞÜKREDEN AZDIR

“Kullarımdan şükreden azdır”( Sebe 13) buyrulmuştur.Bu durum bütün zamanlar için geçerlidir.Fakat yücelik ve izzet sahibi az şey , alçak ve zelil olan çok şeyden daha üstün ve değerlidir.İns ve cin , yalnız Allah'a kulluk etmek için yaratılmış olmalarına rağmen , hak ehli batıl ehlinden azdır.Zira kullukta en büyük gaye , insan-ı kamildir.Sayıca az olsalar bile, fazilet ve şeref bakımından yüksek olan hidayet rehberleridir. İnsan-ı Kamil hz.Peygamber efendimizle gerçekleşmiştir

İNSAN KAİNATIN ÖZÜDÜR

 12 kabuktan oluşan kainatın özü ve özeti  Dünyadır.Dünyadaki yaratılmışların özü de insandır.İnsan cinsinin özü ve özeti (Lübb ü lübab) ise insanı Kamildir.Ve Bu Kamil aynı zamanda mükemlil(kemale erdiren) dir.Yani mürşid-i Kamildir.İnsan-ı Kamilin özellikleri; Mevlanın pak zatına muhabbettir.tevhid ve tevekküldür.tevfiz ve tahammüldür.teslimiyettir.Alçak gönüllülük (züll) ile kemal-i rıza halinde bulunmaktır.Herhalde daima , gönül hoşluğu (huzur-u tamm) içinde bulunmaktır. Hamdü senalar etmektir.Nisyanı, heva ve hevesine tabi olmayı ve masiva ile alakayı terk etmektir.Yokluk içinde kendi benliğinden geçerek ilahi muhabbette fani olmaktır(Fakr u fena)

Çünkü bu Kamil müşahede deryasına dalmıştır.Bu sebeble "Alemde her ne ki meydana gelmişse bu onu telaşşız, gönül hoşluğu ile kabul edebilir.Hiçbir mekruhu kendi nefsinden uzaklaştırmak için tedbir almayı gerekli görmeyip , öylece durur ve rabbisinin huzurunda gayet edeple bulunur. 

İNSANI KAMİL KİMDİR?

 Tasavvuf bir din bilimi olarak kendini kabul ederken tanrı ve peygamber telakkîsini başa döndürerek yorumu yeniledi. Gazzâlî’nin ifadesiyle dinî düşünceyi “ihya etti” diyebiliriz. Bu süreçte tasavvuf insanı keşfederek ona insanlığın sınırlarını gösterdi. Neticede insan-ı kâmil, hakîkî insan ve velî gibi dinî hayatta ideal insanı anlatan kavramlar ortaya çıktı. Bu kavramlarla bir sûfi ortalama insandan ayrıştı (avam-havas): Fıkıh ve kelâm geleneğinin ideal insanı ibadetlerini yerine getirmiş, haram ve helâllere dikkat eden, mükâfatı ise ahirette bekleyen biridir. Bunun dışında insanla ilgili kabuller fantazi ve abartıdan öte anlam taşımaz. Bu itibarla Gılgamış Destanı’ndaki gibi ölümsüz insan anlayışı, rabbanî insan vs. aşmamız gereken birtakım kuruntular ve abartılardan ibarettir. Tasavvuf, Doğu Akdeniz’de insan hakkında dile getirilen bütün iddiaları olumlu bir şekilde ele alarak onları insan-ı kâmil teorisi meyanında bir yere bağladı. Buradan hareketle İslâm toplumuna şunu dedi: Biz insan hakkındaki arayışlardan hareket eder ve insan ideali ortaya koyarsak, Zerdüştlüğün arayıp bulamadığını veya Grek felsefesinin arayıp bulamadığını insanlığa anlatmış oluruz. Son olarak: İnsan-ı kâmil kimdir? İnsan-ı kâmil Mehmet Akif Ersoy’un ifadesiyle “kalmasın ferdâya dîdârın” diyerek Allah’ı görmeyi bu dünyada talep eden insandır

NAMAZ UYKUDAN HAYIRLIDIR

Sabah namazı ezanında ezana ilave edilen kısımdır. Zahiri manasının tesinde de manaları vardır. İnsan-ı Kamil'den ve onun kutlu nefesinden habersizlik, uyku halidir. İnsanı kamile ulaşmak ve ona tabi olmak namaz halidir. Müezzin aslında uyuyan insanları İnsan-ı kamile davet etmektedir. Evren sürekli hareket ve terakki içindedir. Varlıklar cemaddan insana doğru insan olmaya doğru say u gayret içindedir. İnsan evrende süzülerek seçilen bir varlıktır. Her bir şey , her bir şeye etki eder.Helal gıda tüm vücudu , manayı etkiler. Zulüm ve haksız davranış, yalan, ihanet de etkiler. İnsanı Kamil, bu süzülüşten sonra tevhidden de süzülerek insanı kamil olmuştur. Çekirdek, tohum kürreyi zerreye indirir. İçinde kürre olan zerre.

AHİRETTE HALİMİZ NİCE OLUR?

Fatih Türbedarı Ahmet Amiş Efendi hazretlerine birisi sordu:"Efendim ahirette halimiz nice olur?" diye sorduğunda, hazret cevaben buyururlar ki :"Şimdiki(kendi) haline bak!"Yani ahiretin bugünkü halindir, dünyada ne isen , nasılsan ahirette de öyle olacaksın. İnsan-ı Kamile saygı gösteren dünya padişahlarının saltanatı mamur olur.Gönlü virane olan sayısızların saltanatı ise çok geçmez kendi gönülleri gibi virane olur. Allah'ın zatını, sıfatını, efalini, insanı kamil şahsında cem etmiştir. O maanii Kuran'dır. İnsan-ı kamil arz da Allah isminin mazharıdır.Allah, mutlaklığı cihetinden Allah'lığını kimseye vermez.Çünkü O, her mazharından , zuhurdadır. İnsanı Kamil'e itaat, aynı Allah'a itaattır.

ELEST MECLİSİNİN BUGÜNKÜ KARŞILIĞI

Elest meclisinde iki gurup insan vardır.Münkirler ve muhipler. Muhip; seven demektir. Münkir; inkar eden demektir. Bu manevi mecliste Cenab-ı Hakk'ın "Ben sizin Rabbiniz değil miyim?"sorusu karşısında inkara düşenlere münkir, ikrar edenlere de muhip ve mürid denmiştir.İnkarın sebebi cehalet, ikrarın sebebi ise bilgidir.İnsanın nefsini bilmesi daha doğrusu hakikat bilgisini nefsine yedirmesi cehaletini giderir. Onun içindir ki "Nefsini bilen Rabbini bilir" denmiştir. Elest meclisinin bugünkü temsili insanı Kamilin varlığı ve görevidir. Cenab-ı Hakk'ın halifesi insanı kamil olmakla insanı kamil'i seven, ona tabi olanlar Hak Teala'nın sorusuna EVET diyenlerdir. İnsanı kamilden uzak kalıp inkar edenler ise münkir konumundadır.

İNSANI KAMİL

Hak yolunun rehberi nefesidir kamilin/dil tahtının serveri nefesidir kamilin.
Nefsini mat eyleyen ,ref-i memat eyleyen/Nefh-i hayat eyleyen nefesidir kamilin.
İsteyu git ademi , ademde bul ademi/Sırru nefahtü demi  nefesidir ademin.
Sureyi Necm'i oku anlağıl vahyi Hak'kı/Bilesin o mantıkı nefesidir Kamilin.
Ruhul Kudüs demini ,ademde iste anı/Ölmüş gönülün canı nefesidir Kamilin.
Maye-yi zat denilen, feyzi necat ednilen/Ab-ı hayat denilen nefesidir Kamilin.
Diri kılan tenleri, zinde eden canları/Kaldıran ölenleri nefesidir kamilin.
Mevtaya etse nefes, her yan eden gele ses/Haşreden ey hakşinas nefesidir kamilin.
Niyazi'yi can eden zerresini kan eden/Kadresin umman eden bir demidir Kamilin
(Niyazi Mısri)

İNSANI KAMİL HALİ VE KELAMI,

iNSAN İSTİĞRAK alemi denilen vekuran'da mağrip olarak geçen alemde her vakit kalsa yanar. Hâlbuki insan o (istiğrak âlemi)nden (Fark âlemi)ne gelecek ki bize o hâli anlatabilsin. Bizim gibi aklı başında olmaz ve bizim dilimizle konuşmazsa kendi hâlini bize anlatamaz. O âlemde lâl gibi durursa, bizi gaflet uykusundan kim uyandıracak? Bir çocukla beraber yola gidiyorsak, onun ayağına göre yürümeye mecburuz. Kâmil insan da bizim aklımızın ayağına göre yürür. Onun vazifesi, biz istersek, renklerimizi silip bizi Allah’ın boyasiyle boyamaktır. Lâkin biz istemezsek, karışmaz; nesine lâzım. Kendi hâlimize bırakır. Onların sözlerini atılmış bir ok bilmelidir; yani onların dediği, mutlaka olur; sözlerinin oku mutlaka hedefe isabet eder. Onun için, onlara tâbi olmalı, onları kendimize tâbi etmeye çalışmamalı. Onlar yalanı bile doğru olarak dinlerler. Çünkü o yalan, bizim yalancılığımızı gösteren dosdoğru bir sözdür. Şu halde onlara yalan söylersek yalancılığımız artar. İyisi mi, kendisiyle beraber olalım. O ebedî diridir; ondan başka her şey ölüdür. Onnan olursak biz de ölmeyiz. Çünkü Hz. Muhammed (Elmü’mînûn lâyetmûtûn = Mü’minler ölmez) diyor. Mâdemki ölmemek varmış, o halde biz de ölmemeğe çalışalım.

İNSANI KAMİL BU ALEMDE NE YAPAR

İnsanı Kamilin bu alemde tebliğ ve terbiye görevi vardır.
DAVET GÖREVİ
Bu dünyada insanı Kamil, insanları Hakk’a davet eder. Halk arasında doğruluk ifasını emreder,fena adet ve gösterişleri men eder. Hüda'nın azametinden,büyüklüğünden ve kudretinden anlatır. Dünyanın faniliğinden, geçiciliğinden ve aldatıcılığından örnekler verir. Zenginliğin, şehvetin,hırsın,nefsi lezzetlere tabi olmanın tehlikesinden bahseder. İyilerin mükafatı olan cennetten bahseder. Kötülerin varacağı yer olan cehennemin şiddetinden bahseder.İnsanların birbirlerini diliyle ve eliyle incitmemesi hususunu belirtirken insanlar arasındaki manevi ahidleşmeyi anlatır. Eliyle ve diliyle insanlara hoşluk vermenin vacipliğinden bahseder. "Anlaşmayı bozan insanın imanı yoktur”, “ Müslüman diliyle ve eliyle Müslümanları incitmez” hadisinin düsturuyla yaşamayı telkin eder.

TERBİYE GÖREVİ

Tebliğ görevinin yanı sıra terbiye görevi de vardır. "Sen ancak bir uyarıcısın ve her toplumun bir rehberi vardır" (İNNEMA ENTE MÜNZİRÜN VELİKÜLLİ KAVMİN HADİN) Rad 13/7).Peygamberlerin daveti aleme rahmettir. VEMA ERSELNAKİ İLLA RAHMETEN LİL ALEMİN)”Biz seni alemlere rahmet olmak üzere gönderdik”(Enbiya 21/107). Evliyanın terbiyesi ise hususidir. Hak Teala’nın rahmeti tüm yaratılmışlar üzerinedir.Peygamberin rahmeti tüm insanlar üzerine geneldir. Evliyanın rahmeti ise  talip olanlara (isteyenlere) mahsustur.

İNSANI KAMİLİN SÜFLİ ALEMLE MÜNASEBETİ

İnsan-ı Kamilin nazarında vücudda Hakk'ın varlığından başka bir şey yoktur. Kendi varlıklarından sarhoş olmuş zahitler ve gafiller bu müşahededen mahrumdurlar. İnsanı Kamilin süfli aleme olan meyli, ehli hicabın meyilleri gibi değildir. Onlar her zerrede Hakk'ı müşahede ederler. Efendimiz (sav) buyurdu:”Sizin dünyanızdan bana üç şey sevdirildi:Kadınlar, güzel kokular ve gözümün namazda aydın kılınması”. Bunların üçü de alemi süflidendir...

KÖRLÜĞÜN İKİ TÜRÜ

Körler iki nevidir: Birisi his gözü a'ma olanlar; diğeri  de kalb gözü kör olanlardır.His gözleri kör olanlar ,Kur'anın lafızlarını tecvid ve elhan ile okumakla meşgul olurlar ve manasından bihaber kalırlar.Ve kalb gözleri kör olanlar ,hem Kuran'ın elfazını ve  hem de i'rabları ve lüğatları ve zahiri manaları ile meşgul olup ,kasdı ilahi olan manalardan pek uzak birtakım hayalata dalarlar.Hz.Mevlana efendimiz Fi Hi ma Fih nam eserinde buyururlar:"Kuran'ı çok tefsir etmişlerdir; ancak az kimseler Kuran'ın garazını tefsir etmişlerdir."Elleziyne amenü-İman edenler" 'i herkes "iman" ile tefsir etmişlerdir.Halbuki Peygamber (sav)'in imanı ve O'nun garazı mahfidir.(VE AMİLÜSSALİHATİ-"Salih amel işleyenler"i herkes kendi ameli ile tefsir etmiştir.Peygamber'in amelini tefsir hani?.(FELEHÜM ECRÜHÜM)"Onlara ecir ve mükafat vardır"'ı herkes kendi vehminde musevver olan ecri tefsir etmiştir.Peygamberin garazı ecri nerededir?
Evliyanın kelamı Hakk'ın kelamı olmasa idi "Ben onun lisanı olurum" hadisi kutsisi batıl olurdu.Hakk Teala alemde Peygamber ve seçkinleri seçip kendi hitabına mahal kıldığını ve onların nuru Hak'la görüp ,lisanlarıyla söz söylediklerini bilir".
"Kelamı Bari'yi yine Bari'den dinle; zira okuyanın tecvid ve elhan sanatı hicabdır.
"Kuran ve insan ikizdir" hadisi şerifi mucibince kalb gözleri kör olanlar "insanı Kamilin" zahirine ve suretine nazar ederler ve onunla meşgul olurlar,anların manasından habersizdirler.İnsanı Kamilin suretin manasına rakiptir.; manası onu nereye götürürse, sureti dahi ona tabidir.Binanaleyh onun harekatına itiraz edenlerin ve sureti ile meşgul olanların hali, eşeği bırakıp da palanını döğen kimselere benzer.

İNSANI KAMİLDE TAĞUT:HAKK'IN VARLIĞI DIŞINDA "VARLIK"KABUL ETMEKTİR.

İnsanı Kamil "FEMEN YEKFÜR BİTTAĞUTİ VE YÜ'MİN BİLLAHİ)"O halde kim Tağut'u inkar edip Allah'a inanırsa"Bakara 2/156)ayetki mucibince taayünat alemini nazarından kaldırıp vücud-u Hakk'la onları örter ve Hakk'ı ızhar eder; ve halk ise taayünatı alemi ispat edip bunlar ile vücud-u Hakk'ı setr ederler.Binanaleyh  insanı kamil Leyse cübbeti siva Allah "Benim cübbemin içinde Allah'dan gayrısı yoktur" ,"Enel Hakk" sözlerini söylediği vakit beşer aklına sahip olanlara bu sözler ağır gelir ve küfrüne fetva verip zındıktır derler.Halbu ki onun bu Tağut'a , yani put mesabesinde olan taayyünata karşı olan küfrü önünde ,bu avamın anasından,babasından miras kalan itikadları ve imanları eski bir iman ve itikaddan ibarettir.

İNİSAN-I KAMİL BAHİSLERİ

İnsanı Kamil,nazarlarda Hakk'ı ayrı ve kendisini ve alemi ayrı görmeğe sebeb olan enaniyetten kurtulup , gerek kendisinin ve gerek bilcümle eşyanın Hakk'ın varlığı ile kaim olduğunu bilmiş ve görmüştür.Binanaleyh himmet ve tasarrufdan el çekip makamı za'f ve aczde oturmuştur.Zira bilcümle eşya Hakk'ın vücudu olunca ,Hak'da mı tasarruf edecektir.? V einsanı kamil,"Allah"ismi cami'inin mazharı olduğundan , onun batınından ,esmasının ordusuylamutasarrıf olan ancak Hak olmuş olur.
İnsanı Kamil,,insanı kebir tabir olunan bu alemin gözbebeği mesabesindedir.Vücud itibarı ile küçük olsada bu alemin mikro boyuttaki çekirdeğidir.İnsan vücudunda göz ağlayınca,vücuddaki bütün azalar bu üzüntüden etkilenirler.İnsanı kamil üzülürse yedi felek üzüntüye girer.

AYNI AĞIZ KULLANILIR

"Vakıa Kur'an peygamberin dudağındandır;her kim Hakk söylemedi derse  o kafirdir".Zira insanı Kamil ,alemi efal olan mertebe-i şehadette Hakk'ın aletidir.Bu manaya mebnien kamillerden birisi Hakk7a karşı vaki olan münacatına, yine kendisi cevap vermiş.Birisi demiş ki :"Münacatına yine sen cevap veriyorsun, bu nasıl olur?"O hazret dahi cevaben "İkimiz bir ağız kullanırız"

İNSANI KAMİL Bİ-RENKTİR(RENKSİZDİR)

Malum olsun ki insan-ı kamil, bi-renktir.ashab-ı nefisten birisi onun huzuruna gittiği vakit , o kamili kendi renginde görür.Bu görüşü ancak su gibi saf ve berrak olan insanı kamildeki kendiaksidir.Binanaleyh bir kimse insanı kamilde  bir kusur görürse , bilsin ki o kendi ahlak ve kusurunun aksidir.Bu nedenleinsanı kamil'e olan itiraz, ancak kendisine itiraz olur; ve onunla münazaa ve husumet , kendi aksi ile münazaa ve husumettir.
Hz.Mısri bu manaya binaen buyurur:
Halk içre bir ayineyim her kim bakar bir an görür
Her ne görür kendi yüzün, ger yahşi  ger yaman görür

SOHBETİN ÖNEMİ

"RUHUNU İNSANI KAMİLİN SOHBETİNDEN MEN ETME! Zira ruh su gibidir .Sakin ve durgun olan suya hariçten latif bir su gelmezse , dura dura nahoş olur.Güzel rengi ve kokusu ve lezzeti ondan gider ve hatta kurtlanır"
İnsanın nefsinde hayvanatta olmayan bir şer vardır; derler.Bu, insanın onlardan beter olması cihetinden değildir.Bu o cihettendir ki, insanlarda bulunan kötü ahlak ve uğursuzluklar ve şer, onda olan gizli bir gevher nasebiyledir. Bu ahlak ve şomluklar ve şer, o gevherin hicabı olmuşlardır.Gevher her ne kadar enfes ve azam ve eşref olursa , onun hicabı da o kadar ziyade olur. Bu hicabların kalkması , ancak çok mücahede ile olur. Mücahedenin çeşitleri vardır. Mücahedenin en büyüğü  Hakk'a teveccüh edip , bu alemden soğumuş yaren ile birlikte olmaktır.onları müşahede etmek nefsin ifnası ve terkidir.ve bundan dolayıdır ki cehil yılanı bir sene adem görmezse ejderha olur.derler.Yani bir sene bir Allah Velisinin sohbetinde bulunmazsa nefis yılanı büyür ejderha haline gelir ki zabtı zor olur.

DELALET YOLU-HİDAYET YOLU

Ebul Hasan Harakani hazretleri buyururlar:"İki yol vardır.Delalet yolu,hidayet yolu. Biri Allah'a giden kulun yolu, diğeri kula gelen Hakk'ın yolu.Şimdi her kim ben ona vasıl oldum derse , vasıl olmamıştır.Her kim benivasıl kıldı derse o vasıl olmuştur.Zira vasıl kılmak, vasıl olmaya bağlıdır.Vasıl olmamak da vasıl olmaya rabt edilmiştir"
Kula gelen Hakk7ın yolu insan-ı Kamildir.Hakk hidayetini Pir eliyle yapar.İnsanı Kamile secde etmeyen sıratı müstakim'e ulaşamaz.

ALLAH'A GİDEN YOLLAR

Arif-iBillah olanlar derler ki:"Allah'a giden yollar mahlukatın nefesi adedincedir" Bu söz vasıl olduktan sonra söylenen sözdür Ve uyananların anlayacağı bir sözdür.Kişi mahlukatın, mevcudatın hakikatına ne zaman arif olur , bu sözü o zaman söyler.Zira mevcudat Allah ile doludur.Nefes alan, nefes veren , nefes O'dur.Nefes Allah'dan alınır, Allah'a verilir..Bu sırların hakikatı insanı Kamilden öğrenilir.Allah yaşayan bir varlıktır.Kamilin zahiri görüşüne aldanmamak gerekir.Onun gönlü alemleri ihata eder.
Ebu Said Harraz hazretlerine ;"Allah'ı ne ile bildin?"diyesormuşlar.O da cevaben buyurmuşlar ki:"Allah'ı Allah ile bildim".Bu söz bir sırdır.Allah insan-ı Kamilsiz bilinmez.
Güneş dört yerdendoğar batar.Bunlar:
1-Afakta:Güneş doğudan doğar,batı'(dan batar.(bizeöyle görünür.yoksa güneş hiç batmaz)
2-Enfüste:Ruhtan doğar, nefisten dolanır batarn
3-Vahdette;Makam-ı Cem de doğar,hazretül cem'dedolanır batar
4-Kesrette;İnsanı Kamilden doğar,ehli inkardan dolanır batar.

İNSANI KAMİLİN NİŞANI OLMAZ

İnsanı kamil,avamın anladığı anlamda namü nişandan ve resimden uzak olur.Arif, Allah'ın nişanı ile nişanlanmıştır.Allah'ın nişanı ;"Allah'ın boyası"dır.(Bakara 138).Allah'ı bilen sadece Arabistan'da yahut islam ülkelerin de mevcuttur denilemez.Tüm mevcudat onundur ve mevcudata tecelli etmektedir.Bu nedenle insanı Kamil her iklimde bulunur.Çünkü seçmek,seçilmişlik Hakteala'nın bir tasarrufudur. Niyazi Mısri hazretleri buyurur:
Belirme zarifin nam-ü nişanı
Değil irfan filan ibni filanı
Yerin terk edenin yoktur mekanı
Hakikat ehlinin olmaz nişanı
    İzi Yoktur ki izinden biline
     Dahi tozmaz ki tozundan biline
    Sen anı sanma sözünden biline
     Hakikat ehlinin olmaz nişanı
Alemde ne sıfat varsa Arifi Billah olanlar o sıfatla sıfatlanabilirler.MarufuKerhi hazretleri vefat ettikleri zaman , çeşitli dinlerin mensupları:"Maruf bizdendir, kendi kabristanımıza gömeceğiz" diye sahip çıkmışlardır.Hz.Mevlana'nın cenaze merasimine Konyada bulunan diğer din ve milliyet sahipleri katılmışlar,bazı cahiller onları bumerasimden men etmek istemişler se de onlar cevaben :O bizimMevlanamızdı" demişlerdir.

İLİMKENDİNİ BİLMEKTİR.KENDİNİBİLMEK ALLAH'I BİLMEKTİR

"Allah ve melekleri Peygambere salat ederler.Ey iman edenler sizde ona teslimiyetlesalat ve selam edin"(Ahzab 56)
Bir kelamı kibar vardır:"Cemaati içinde şeyh, ümmeti içinde Peygamber gibidir"
İnsanı Kamile ikrar vermeden kişi kendi hakikatına arif olamaz.Salik, insanı kamilden aak nedir? enf üs nedir, zahir nedir, batın nedir, tenzih nedir , teşbihnedir öğrenir ve bunların hakikatına arif olur.Kamil önce seni sana bildirir.Sen varmısın, yok musun,varlığın nasıl,yokluğunnasılbunu sana bildirir.Kendinibilmen Rabbini bilmenin aynı olur.Sen ondan, O senden ayrı değil.İlim önce kendini bilmekten geçer:
İlim ilim bilmektir, ilim kendin bilmektir
Sen kendinibilmezsin ya nice okumaktır.

İlim okumaktan mana ne kişiHakk'ı bilmektir
Çün okudun bilmezsin ha bir kuru emektir

Okudum bildim demeçok taat kıldım deme
Eri Hak bilmez isen abes yere yilmektir.
Kişi kendini nasıl bilebilir.Bu aleme gelen sayısız insan kendilerini bilebiliyorlar mı?Bilmenin olabilmesi için en evvela bilinecek olan şeyin var olması gerekir.Yanibilen olacak, sonra da bilinen olacak.Bu bilenle, bilinecek olan arasında bir ilişki olacak ki bu ilişkiden bir bilgi meydana gelsin.Bu ilişkiden meydana gelen bilgiye ilim derler.Demek-kiilim-bilgi,uyanla uyulan arasında , bilenle bilinen arasındaki ilişkinin adı imiş.Bundan dolayı !ilim maluma tabidir"denir ki doğrudur.Eşya için mevcudat için bu kaide böyledir.Bukaide mutlak hakikat olan Allah açısından nasıl değerlendirilir?Yani ilim maluma tabi olunca Allah nasıl bilinebilir?Bizler bilen,Allah ise bilinen olunca , Allah'ı bilmek mümkün olur mu?İşte burada kaideyi tersten okumamız icab eder.Yani Allah bize kendini tanıtırsa ki, tanıtmıştır o zaman bizler Allah'ı tanıttığı kadar biliriz.O zaman mana şöyle olur:"Alim olan Allah'tırmalum olan bizleriz"
Allah'ı ancak,Allah bilir.Allah kendini tanıtır,bildirir semazharlar da bilir.Allah kendini bildirmiş,tanıtmış mıdır?Evet.Bu aleme bunca kamiller gelmiştir.Bu kamiller Allah ehli ariflerdir. Onlar arzda,maani Kur'an olan Allah'ın zatını,sıfatını efalini şahsında cem eden mazharlardır.Kişinin kendini bilmesi içinde işte maani Kur'an olan bu kamilleri bulması gerekir.Bir insan bilmeye kendinden başlar ve kendini keşfederse o insan Allah'a açılan bilgiyi de keşfederZira kişininilminefsine değil gönlüne konmuştur.İlim onun gönlünden çoşup gelir.Ruh gözesi açılır.arifi billah olur.
Demek ki kendini bilmeye talip olan en evela delili bulması , yani insanı kamili bulması gerekiyor ve bu şarttır.Seni sana seninle ancak insanı kamil bildirir .
"Ustasız meslek haramdır" derler İnsanı Kamil bu yolun ustasıdır.
Kur'anın "vesile arayın"(Maide 35) ayetini ehli şeriat İBADET diye anlar.Kur'an okumaktır,Resulullah sünnetine tabi olmaktır,uygulamaktır derler.Bu ayetin indiği zamanda bunların hepsi mevcutu.Bu ayette İman edenlerin vesileye müracaatları vurgulanıyor.Bir ayet daha vardır:"Gerçekten sana biat edenler Allah'a biat etmişlerdir. Allah'ın eli, onların ellerinin üzerindedir"(Fetih10).Biat edenlerin ellerinin üstündeki el kimin elidir?"Ey iman edenler,Allah ve Resulü sizi dirilmeye(size hayat verecek şeylere) davet ettiği zaman icabet ediniz"(enfal 24)
İnsanımız "şu adam Allah dostudur" der inanır.YunusEmre/Tapduk ilişkisini,Mevlana /Şemsilişkisini,Hacı bektaş/Lokman Parende ilişkisinibilirler.Allah dostu olanların bir kamilin terbiyesinde tezkiye olunduklarını bilirler amma kendileri bir insanı kamil aramaya tevessül etmezler