İNSANDAKİ PSİKOLOJİ DEĞİŞİMLERİ

Üftade hazretleri buyurdu ki:"Acı deniz tatlı denize karıştıktan sonra ne keyfiyet ile mütekeyyif olur(Keyfiyeti ne olur?)Tatlılık acılık kablel ıttısaldır(karışmaktan öncedir).Karıştıktan sonra acılık ve tatlılık kalkar,Belki gayet leziz olur.Zira o mahalde lütufla kahr cem olur(birleşir).Lütuf kahra galip olur.Ondan ötürü Şeyhi Ekber buyurmuşlar ki: 'Allah'ın emri eğer olsa cehennemde kimse kalmazKalb inkışaf ve inkıbazda(bast ve kabz halinde) sabreyle. Sahabeden hazret-i hanzala ,Efendimiz SAV geldi:"Nafık Hanzala/Hanzala münafık oldu".Buyurdular ki:"Niçin".Hanzala dedi ki:"Meclisinizde bulduğumu tenhada(sizden ayrıldıktan sonra) bulamam".Efendimiz buyurdular ki:"Sen münafık değilsin.Atasına şükreyle, belasına sabreyle" Kalbe gelen bazı havatırlrı kalpten sürmek için yegane çare Tevhiddir.Tekasür suresi taaamı hazmettirir.Her ne kadar karın şişerse ahlak ve mücahededen konuşmak, keşfü kerametten konuşmaktan hayırlıdır.Haramdan biten et eriyince riyazet hoştur.

CEZANIN KARŞILIĞI

Fihi ma Fih isimli kitabında Hz.Hüdavendigar buyurur:"Gerçi Hak Teala hayır ve şerrin cezalarını ahirette vereceğini vaad buyurmuştur. Velakin onun numunesi bir miktar bu dünyada daha az ve az zahir olur. Eğer bir kimsenin gönlünde meserret(neşe) olursa o hal bir  kimseyi mesrur etmesinin cezasıdır. Eğer mağmum (üzüntülü) olursa bir kimseyi gamgin(gam sahibi) etmesinin karşılığıdır. Bu manalar o alemdendir. Herkes bu az ile çoğu anlamaları için ceza gününden numunedir. Nitekim numuneyi ambardan bir avuç gösterirler. Cenabı Resulullah (sav)'in bir gece eli ağrıdı. Bu ağrının sebebinin amcası Abbas (r.a) hazretlerinin Bedir esirleri ile birlikte ellerinin bağlanmasından dolayı olduğu ilham ile bildirildi. İşte bana arız olan bu kabzlar ve kederler ve nahoşluklar yaptığın azar ve günahın (masiyetin) tesiri olduğunu bilmen için böyle ceza olarak erişir. Yaptığın kötü müdür veya cehilden, gafletten midir  veyahut bir dinsize refakat ettiğin için sana günahları teshil etmiştir de (günahları kolaylaştırmıştır da) onun günah olduğunu mu bilmedin? Bunları bilemezsin. Cezaya nazar et ki, ne kadar bast ve ne kadar kabzın vardır. Sureti katiyyede kabz masiyetin ve bast taatın cezasıdır.

AY,GÜNEŞ,İNSAN MÜNASEBETLERİ

Denilir ki Güneş,ebedi olarak Allah'ı marifet aydınlığında olan kulu temsil eder.Bu kul telvin ehli değil temkin sahibidir.Onun marifet güneşi devamlı olarak saadet burcunda parlar.Onda ttulma olmazve perdelenmez.
Ay ise halleri sürekli değişen kullara benzer.O telvin sahibidir.Onun öyle bir bast hali olr ki kendisi visal/kavuşma sınırına yükselir.Sonra tekrar fetret haline döner.Halin safasını elde ettikten sonra kabz haline düşerKalbini o vaktinden yükseltene kadar noksanlaşır ve eksik olduğu duruma geri döner.Sonra Hakteala ona lütufta bulunup bu fetret halinden dönmeye  ve sekrinden ayılmaya muvaffak kılar.Visale yaklaşana ve kemalin zirvesine yükselene kadar hali safaya ermeye devam eder.İşte o zaman hal diliyle şöyle der:
Senin sevginden sürekli öyle bir menzile indiriliyorum ki
Akıl sahipleri o menzile indiklerinde şaşkınlık içinde kalır
Yine denir ki Kalb ilk olarak ruh güneşinden nur almakta ay gibidir.Sonra ikinci olarak Hakkı müşahede güneşinden nur alır.