BELA VELİLERİN AZIĞIDIR

 Bazı alimler der ki: " Bela, velilerin azığı; temiz gönüllü kulların da tercihidir. Her biri, bir türlü bela ile imtihan edilmiştir.Nuh a.s, kendi kavminin elinden sıkıntı çekmiştir. İbrahim a.s Nemrud'un ateşi, İsmail kurban edilme, Yakub a.s çocuklarından ayrı kalma, Zekeriya ve yahya öldürülme, Musa a.s Firavun  ve kıbtilerin elinde sıkıntıya uğrama ile imtihan edilmiştir.Veliler ve saf gönüllü kullarda böyledir. Birisi gurbete çıkma ve zillete uğrama sıkıntısına düşmüş,diğeri açlık ve fakirlikle, kimisi hastalıkla, kemisi şehid olmakla imtihan olmuşlardır.Efendimiz sav buyurmuştur: "Şüphesiz Allah, dostları(evliyaları) için belayı; sevgilileri için de şehadeti azık kılar." 

Cüneyd hazretleri buyurur:" Belayı beladan görenler , ah u vah ile gürültü ederler.; belayı, belayı verenden görenler ise belayı arzularlar" 

HZ.ÖMER R.A

 Halife Hz.Ömer r.a buyurmuştur: "Sıkıntı/darlık ile imtihan edildik , sabrettik.Bollukla imtihan edildik , sabredemedik" 

" Kime dünya genişletilir de o, kendisini nonunla aldatıldığnı bilmezse , o kimse aklının oyununa gelmiştir.

BİR KISIM İNİSAN DİĞER KISIM İÇİN İMTİHANDIR

 Furkan suresi 20 nci ayette buyrulur: "(Ey insanlar) Sizin bir kısmınızı diğer bir kısmınıza imtihan(vesilesi) kıldık.(bakalım) sabredecek misiniz?. Rabbim hakkıyla görendir"

Fakirleri zenginlerle, peygamberleri kendilerine gönderildikleri kimselerin düşmanlıkları ve eziyetleri ile, hastaları sıhhatli kimselerle, güçsüzleri yüksek mevki sahipleri ile, halkı sultanlarla, toplumun alt tabakasını soylularla, körleri görenlerle, güçsüzleri güçlülerle denedik.

Ele geçen şey sınanmak, elden çıkan şey de denenmek içindir.

SEÇKİNLERİN İMTİHANI

 Allah seçkin kullarını edeplendirmek, terbiye etmek, derecelerini yükseltmek  ve yakınlıklarını artırmak için onlara her ne kadar kahır suretinde bile olsa lütfun hakikatına ermeye sebeb olacak musibetler verir.Hz.Aişe validemize atılan iftira(ifk hadisesi)  kahır suretinde olsa  da Hz.Peygamber a.s, Hz.Aişe r.a, onu nanne babası ve bütün sahabe için bir deneme, imtihan, terbiye ve tehzip olmuştur.Çünkü altını saflaştırmak için ateş neyse ilahi dostluk için bela ve imtihan odur.

Bir hadis de "Kişi, dinine bağlılığı ölçüsünde belaya uğratılır" buyrulmuştur.

HAKK'IN EMRİNE TABİ OLANLAR

 Hz.Musa a.s, Tur dağında Hak Teala ile konuşmuş, Hak Teala ona "Sen ve kardeşin birlikte ayetlerimi götürün.Beni anmayı ihmal etmeyin" deyince Hz.Musa derhal bu emre icabet etmiştir.Halbuki ,Karısı, yeni doğan çocuğu ve hizmetçisi Tur dağının bir yerinde onu beklemekte idiler.Hz:musa hiç onlara haber vermeden HakK7ın emriniyerine getirmek için yola çıkmıştır.Karısı, kendisini bekledi, ancak haber alamadı.Gündüzde haber alamadılar.Orada beklemeye devam ettiler.Nihayet oradan geçen Medyenli bir çoban  Hz.Musa'nın ailesbini tanıdı ve onlarıHz.Şuyab'e götürdü.İsrailoğulları denizi geçtikten , Firavun ve kavmi boğulduktan sonra Hz.Musa'nın haberi onlara ulaştı. Şuayb a.s onları Mısır'a , Musa 'nın yanına gönderdi.

Burada işaret vardır.Mümin dünya veahiret işinde birini tercih etmek arz edildiğinde ahiret/din işini tercih eder.Hz:Musa arkasına bile bakmadı.Hz.İbrahim karısı Hacer'i ve oğlu İsmail'i Mekke'de bırakıp geri dönmüştür.

İMTİHAN KIYAMETE KADAR SÜRECEKTİR

 İmtihan kıyamete kadar sürecektir.İbni arabi der ki:" Bilesin ki bütün ademoğulları cennete girinceye kadar derece derece mutlaka ceza ve acıya çarptırılacaktır.Çünkü berzaha nakledildiklerinde bir acı duyacakları kesindir.Bu acının en aşağı derecesi de Münker ve Nekir'in sorularıdır.Dirildikleri zaman hem kendileri , hemde başkaları için endişelenme acısını mutlaka tadacaklardır.Dünyada tadılan ilk acı , yeni doğan çocuğun rahimden ve rahmin sıcaklığından ayrıldığında hissettiği soğukluktan dolayı acı duyup ağlamasıdır..O anda ölse de dünyadaki iptiladan nasibini almış olur."

KIYAMET GÜNÜNDE MAZERET VE İMTİHAN

 Fetret ehli(kendilerine peygamber ulaşmamış) kimseler kıyamet gününde imtihana tabi tutulacaklar.Bezzaz'ın Sevban'dan rivayet ettiği bir hadiste Hz.Peygamber SAV şöyle buyurmuştur:Kıyamet gününde cahiliyye halkı(fetret ehli) sırtlarında putlarını taşır oldukları halde gelirler, Rableri onlara sual eder.Onlar da:" Rabbimiz ! Sen bize herhangibir Rasul göndermedin, senin emrin de bize gelmedi. Eğer bize resul gönderse idin , senin en itaatker kulların biz olurduk" derler Rableri onlara:

" Durun bakalım ! Eğer ben size bir şeyi emretsem , itaat edermisiniz? der. Onlarda: "
Evet " derler.Allah bu şekilde onlardan sağlam söz alır.Onlara ateşe girmelerini emreden birisini gönderir.Onlar giderler. Ateşi gördüklherinde korkup geri dönerler ve :

"Rabbimiz! Biz ondan korktuk. Oraya girmeye gücümüz yetmez" derler.Bunun üzerine Allah Teala : "Oraya aşağılık olarak girin" buyurur. 

Efendimiz SAV demiştir ki:" Eğer onlar ilk seferde oraya girmiş olsalardı ateş onlara serin ve esenlik olurdu"

MALLARINIZ VE ÇOCUKLARINIZ BİRER İMTİHANDIR

 Enfal suresinin 28 nci ayetidir."Bilin ki, mallarınız ve çocuklarınızbirer imtihandır ve büyük mükafat Allah katındadır".

İmtihan olarak terceme edilen "fitne" bazen afet ve bela  bazen de ibtila ve imtihan anlamında kullanılır.Birincisine göre ayetin manası:"Mallarınız ve çocuklarınız , dünyada günah işlemek  ve ahirette de azaba maruz kalmak demek olan bir afete düşmenize sebeb olacak unsurlardır". İkincisine göre mana şöyledir:" Mal ve çocuklar, Allah7ın kullarını imtihan ettiği ve denediği sebeblerdir.Bunlar vasıtasıyla Allah, hevasına uyanla Mevla'sının rızasını tercih edeni birbirinden ayırır."

MELEKLERİN İMTİHANI

 

MELEKLERİN İMTİHANI

Melekler, İdris a.s zamanında iunsanlharın çok az ibadet ettiğini ve çok günah işlediğini söyleyerek ayıpladılar.O zaman Cenab-ı Hakk onlara:”Eğer onlar gibi sizi de yeryüzüne indirseydimve onlara verdiğim bazı hasletleri size de verseydim, aynı şeyleri sizde yapardınız”buyurdu.Melekler: “ Ya Rabbi biz seni tespih ederiz, haşa biz asla sana isyan etmeyiz” dediler.Allah Teala onlara:”öyleyse aranızdan iki melek seçen , onları dünyaya indireyim “ buyurdu.Onlarda aralarında “ Harut  ve Marut’ u seçtiler. Bu ikisi meleklerin en Salih olanlarından  ve en çok ibadet edenlerinden idi.Onlara da beşeri hasletler yükletilerek dünyaya indirildiler ve insanların yaptıklarını onlar da yapqtılar.

Rivayet olunmuştur ki; İdris a.s kendileri hakkında şefaat isteyince , Harut ve marut dünya ve ahiret azabını tercih etmeleri konusunda muhayyer bırakıldılar.Harut ve marut da daha kolay olduğu dünya azabını tercih ettiler.

Üftade hazretleri buyurmuşlardır ki :İç yağından yapılan mumun kokusu çok kötüdür ve melekler bu kokudan rahatsız olurlar.Öyle ki Harut ve Marut’un bu koku ile muazzep olduğu söylenir

Peeygamber SAV efendimiz buyurmuştur ki:” Dünyadan sakının .Nefsimi yed-i kudretinden tutan Allah7a yemin ederim ki , o harut ve marut’tan daha çok sihirlidir”

 

KUULLARIN DENENMESİ

Allah Teala, kullarını iki şekilde imtihan eder.Bazen şükretmeleri için nimetle dener.Bu onlara "minha" yani lütuftur.Bazen de sabretmeleri için zorlukla dener..Bu onlara "mihnet"yani zorluktur."Biz sizi hayırla da şerle de imtihan ederiz"(Enbiya 21/35) ayetinde görüldüğü gibi ,"bela"(imtihan) iyi ve kötü şeyler hakkında kullanılabilir. 

İYİLERİN İMTİHANI

 Bir dergah'ın şeyhi dünyayı değişince o dergahta baş olma isteğinde olanların bu duyguları ortaya çıkar.Bu nedenle guruplar oluştururlar.Bu ayrılık gittikçe büyür,büyür.Ayrı baş çekip ayrı merkezler edinirler.Sonrasın da o mübareğin yıllarca emek verdiği bu oluşum küçük parçalar halinde kalıp nihayetinde tükenir.Bu dergahların imtihanıdır.Zahirde bir çok sebebler gösterselerde hakikatte içte olan baş olma duygusudur.Büyükler öyle buyurmuşlar:"İnsan nefsinden en son çıkan duygu baş olma isteğidir". 

BAŞIMIZA GELEN İMTİHANLAR

 Hz.Ali Efendimize sormuşlar:"Başımıza gelen sıkıntılar imtihan mıdır? yoksa ceza mı?

kapısı olan hazret-i Şah-ı Merdan cevap vermiş:"Allah'a yaklaştırıyorsa imtihandır.Uzaklaştırıyorsa cezadır."

ACI İLE YOĞRULSUN Kİ TADI GÜZELLEŞSİN

 Feridüddin Attar hazretleri buyurur:"Biberin has olanı yetişsin diye , çiftciler on gün boyunca suyunu vermeyi keserler ki; acılasın , o acı ile yoğrulsun ve tadı muhteşem olsun"

Hayat da böyledir bazen hayat suyunu doya doya içeriz ; bazen de olgunlaşmamız için o sudan mahrum kalmamız gerekir."

İçerdeki cevherin dışarıya çıkması için , bazen ağaç kovuğunda Zekeriya, Bazen Kerbela'da Hüseyin bazen denizlerde Musa olmak gerekir.

Amerika'nın kıraç topraklarında yetişen sisal bitkisi ,sert verimsiz topraklarda ,soğuk rüzgarlara,kavurucu sıcaklara göğüs gererek içindeki elyafı çıkartır.Bu bitkiyi verimli topraklarda yetiştirmek istemişler, ağaç yetişmiş, daha büyük yapraklar çıkartmış ancak bakmışlar ki yapraklarında elyaf yok

İnsan içindeki cevherde zorluklara katlanma ve mücadele ile gelişmektedir.

VASILLARIN BELALARI

"Hak Teala dağına göre kar verir" ata sözüdür.Üftade hazretleri buyurmuştur ki "Vasılların büyük belası vardır.Hatta cümle ariflerin belası ve on sekizbin alemin belası, vasılın belası sahrasında bir nokta gibidir. O vasılı dışardan görenler yüzünün kırmızılığına bakarak onun zevk ve sefa içinde olduğunu sanırlar.Lakin o azim bir beladadır.Onun belasında öyle büyük zevk vardır ki onu ancak ehli zevk idrak eyler.O vasıl dünyada da ahirette de Cenab-ı Resulullah'ın komşusudur. Vasıl vücudunu ifna eylemiştir.Vücudunu ifna eyleyen elemden halas olur.

İMTİHAN KONUSU

İnsanı Kamilin varlığı imtihandır.Çünkü Hak Tealaya tüm varlıklar secde etti.İblis'de dahil.Bu nedenle Hak teala imtihan için "Adem7e secde edin" buyurdu.O zaman İblis secde etmedi.Kibri,ben ondan hayırlıyım düşüncesi secde etmesine mani oldu ve lanetlendi.Bu nedenle Hak teala'nın bu dünyadaki temsilcisi İnsan-ı Kamil lerdir.Çünkü onlar tebliğ görevini ve Allah ile kul arasındaki iletişimi temin ederler.Haşa beşer olarak güzekselerde nefisten temizlenmişlerdir.beşer olarak gönderilmesinin sayısız hikmetleri vardır.Ancak,Nasıl ki gönderilen tüm peygamberler redde,tehdide,zulme,dışlanmaya uğradıkları için aynı sistem insan-ı Kamiller içinde devam etmektedir.Bugünün insanı dahi,Allah adamı,maneviyat yolunda rehberlik yapan kişilere karşı gelmiş,"beşer" olmasının vasıfları üzerinde fikir yürüterek kendince eksiklikleri dile getirip bir anlamda kendi varlıklarının daha hayırlı olduğunu belirterek "İblislik ahlakını" devam ettirmişlerdir.Bu nedenle Tarihteki peygamberlerin başına ne gelmişse bugün de aynısı devam etmektedir.

BELA VE İMTİHAN

 Denilmiştir ki İmtihan anında kişi ya ikram görür  ya da horlanır.Manevi halinde artış olanın bela miktarı da artar.Nitekim Rasulullah (sav) şöyle buyurmuştur:”Kişi , dini ölçüsünde müptela olur.."Yine buyurmuştur ki:”Bela, peygamberlere havale edilmiştir.Sonra evliyaullah’a ,sonra (derecelerine göre)benzerlerine ve benzerlerine..”.Afiyet değerini bilmeyene hastalık gibidir.Bela değerini bilene ilaç gibidir.Nefislere bela tembellikten onu kurtarmak ve en iyi amele onu sevketmek içindir.Kalblere bela , gayb  nakışlarını kabul edebilmesi için kir ve pastan kalbi tasfiye içindir.Ruhlara bela, gönüldeki sıdk ve muhabbeti , boş şeylerden tecrid etmek ve arındırmak içindir..Sırların belası ise tecelli eserlerine sabretmek suretiyle D’na fani olup O’ nunla baka sırrına erinceye kadar mükaşefe halinde bulunmamaktır.

Kulun bela ve rahatlık zamanındaki durumu  onun doğruluğunu veya yalancılığını ortaya çıkarır.Rahatlık zamanında şükredip bela anında sabreden kişi sadıklardandır.Rahatlık zamanında aşırıya gidip  bela zamanında sabırsız davranan, bağırıp çağıran kimse ise yalancılardandır.

Sevgi iddiasında bulunanı yüz binlerce imtihandan geçirirler

Davasında sadık ise cefa yükünü çeker, yalancı ise kaçıp gider.

Bil ki bela tuz gibidir.Allah’ın izniyle insan vücudunu ıslah eder.Nitekim tuz da yemeği ıslah eder.Allah bir kulunu severse onu bela ile müptela kılar.Her meşakkat bir rahatlığın mukaddimesidir.Her şiddet ve zorluğun şerefli bir sonucu vardır. 

ŞER'LE İMTİHAN HAYIRLA İMTİHAN

Enbiya suresi 21/35 ayeti):Bir deneme olarak sizi şerle de hayırla da imtihan ederiz"buyurmuşturAllah , kullarını sabretsinler ve bu sabırları bir mihnet olsun diye şer ile imtihan ettiği gibi , şükretsinler ve şükürleri nimet olsun diye hayır ile imtihan eder."

NİMETLERLE İMTİHAN

Hud suresi 9-10-11 ayetleri

“Eğer insana tarafımızdan bir rahmet tattırsak,sonra da onu kendisinden çekip alsak, hemen ümitsizliğe kapılır, nankör olur.

Eğer kendisine dokunan bir zarardan sonra ona bir nimet tattırsak, mutlaka “Kötülük benden gitti der,sevinir, övünür.”

“Ancak sabredip güzel işler yapanlar böyle değildir.işte onlar için bir bağışlanma ve kötü bir mükafat vardır.”

Bu ayetlerde nimetin verilmesinin de çekilip alınmasında Allah’dan olduğunu gösterir.Bu ayetlerde insan nefsinin tabiatı anlatılır.Çünkü insanın  nefsi  nimete sevinmek,nimetin gitmesine üzülmek ve artık gelmeyecek diye ümitsizliğe kapılmaktır.Bu Allah'ın kaza ve kaderinin teslimiyetin azlığını gösterir.

Sadi şöyle der:

Bir köpeğe bir lokma versen onu unutmaz

Yüz kere ona taş vursan kapını terk edip gitmez

Ama bir zaman bir alçağı gözetip okşasan

Azıcık bir bahaneyle seninle cenk eder.

İMTİHANIN İKİ ÇEŞİDİ VE TÜM İNSANLARA ŞAMİL OLMASI

İmtihan iki şeyle olur; birincisi ni’met, ikincisi belâ ve musîbet. İmtihan-ı İlâhî
olmadık bir insan mevcûd olamaz (imtihansız insan olmaz).
İnsan mükellef olduğu saatten (şer’an yükümlü olduğu ergenlik çağından)
îtibâren, ömrünün âhirine (sonuna) kadar imtihan devresi geçirmektedir.

“Sizler nasıl oluyor da iyiliği kötülük, kötülüğü iyilik olarak görüyorsunuz.”

“Yaşayan bir adam kabirdeki bir adama; ‘Keşke senin yerinde ben olsaydım!’
demedikçe kıyâmet kopmaz.”