ÜFTADE HAZRETLERİNİN GÖRÜŞÜ

 Peygamber SAV,iftar etmeksizin peşpeşe tuttuğu oruç olurdu ki sahabe efendilerimize  bu usulü yasaklamıştır.Çünkü ,hiç yiyip içmeden oruç tutmak sahabenin bedenine zarar verecekti.Kendisi için :Ben Rabbimin katında gecelerim.O beni yedirir ve içirir" buyurmuştur.

Üftade hazretleri bu husus iç in şunu söylemiştir:" Resulullah SAV sadece zayıf ümmetine örnek olsun  için dünya taamı yemişlerdir.Yoksa hakikatta peygamberimizin yemeye ve içmeye ihtiyacı yoktu.Mübarek karınlarına taş bağlamalı ise açlık sebebiyle değil, bilakis kemali letafetinden dolayı melekut alemine uçup yükselmemek içindi.İirşad alemi olan dünyada kalmak, böylece irşad ve tebliğ görevini devam ettirmek maksadıyal karınlarına taş bağlarlar idi.Yani Resulullah SAV  , alemin hadisliğine bakardı. fakat beka tecellileri ile nimetlenirdi.

BURSA ULU CAMİ

 

Üftade hazretleri şöyle demiştir:Kabe-i Mükerreme, Medineyi Münevvere ve Kudus ü şeriften sonra Bursadaki Cami Kebir(Ulu cami) ‘den daha şerefli bir yer yoktur.BU CAMİ, Nuh peygambere iman etmiş yaşlı bir kadının evinin yeriydi.Kadın gemiye erişememiş , Allah da onu bu evde tufandan korumuştu.Bunun böyle olduğu keşf yoluyla bazı ehlullaha zahir olmuştur.Bu camide ilim ve ibadetle meşgul edeni de Allah gaflet tufanından korur.”

 

İBADETLER.ÜFTADE HAZRETLERİ

 Üftade hazretleri, müridi Hüdai'ye nasihatı sırasında şöyle demiştir:" Namaza başladığında kulluğunu ızhar etmekten ve onu tam yapmaktan başka bir düşüncen olmasın.Zira kulluk tam olduğunda maksad hasıl olmuş olur.Namaz dışında ise fikrin ve dikkatin, nefsini nefyetmek(aşağılamak), Allah'ın birliğini ispat etmek üzere olsun.Çünkü tevhidden maksud budur.Tevhidden daha üstün bir şey olmadığı için Allah'ın insandan yapmasını istediği ilk şey , kendini birlemektir. Allah'ın birliğini kabul ettikten sonra kula sırayla namaz ve oruç ibadetleri yüklenir.Zira bu iki ibadet , insan tabiatını ıslah eder.. Daha sonra kulu cimrilikten kurtaracak zekat , farz kılınmıştır. Daha sonra da hem insan tabiatını hem de nefsi tedavi edici olarak hac farz kılınmıştır.İlk üç ibadet yani tevhid, namaz,oruç ; zengin fakir bütün müslümanlara emredildiği için öne alınmıştır.Zekat ve hac ise zenginlere farz kılındığından daha sonra zikredilmiştir..

Üftade hazretleri fakirler hakkında şunu söyşlemektedir: " Zenginlerin evleri mücevherlerden ise fakirlerin evleri nurdan olur, ta ki zenginler (arif olanlar) ,fakir olmak istesinler".

Mesnevide zikredilmişytir:

Dünyayı elde etmek için hile yapmak soğuk iştir.Fakat dünya sevgisini terk için , hile sünnette varid olmuştur.Dünya nedir? Dünya Hak'dan gafil olmaktır.Yoksa dünya , ne kumaş, ne para, ne evlad, nede kadındır.Ağzı bağlı su kabı suyun içine batmaz.İçi aşk havası ile dolu gönül , suyun üstünde gider.Çünkü dervişlik rüzgarı batında olur, bu yüzden de cihan suyunun üstünde durur, batırmaz.

ÜFTADE HAZRETLERİNE BU İSMİN VERİLME NEDENİ

 Aziz Mahmut Hüdai hazretlerini uyandır .Üftade hazretleri Bursa'da doğmuş ve orada vefat etmiştir. On altı yaşında Bursa ulucami'de müezzinliğe başlamıştır.Bu görevi doğanbey Mescidinde on sekiz sene sürdürmüştür.Üftade lakabıyla anılması müezzinliği ile alakalıdır.Şöyle ki sesi pek güzel ve dokunaklı olan hazret ara sıra bazı camilirde ezan okurmuş.Cemaat sesinden fevkalade etkilenip namaza gelirler imiş.Bilahere onun bu işi devamlı yapması için cüzi bir maaş bağlamışlar.O gece rüyasında "Ey Üftade!Mertebenden üftade oldun(düştün)" denilmiş.O da bu maaşı kabul etmeyip görevine devam etmiş fakat "Üftade"kelimesini de "düşkün" anlamıyla kendisine mahlas edinmiştir.Asıl ismi Mehmet Muhyiddin'dir.

EŞYANIN TESBİHİ

"Ve in min şey'in illa yusebbihu bi-hamdihi ve lakin la tefkahune tesbihahum./Her şey O'nu tesbih eder.Ancak, siz onların tesbihlerni anlıyamazsınız.İsra /44. İnsan bedeninde dem=kan galib olsa , eşyayı kızıl görür.Bir kimseye safra galip olsa eşyayı sarı görür.Ve gayrıları da böyle.Ne zaman ki tevhid galib olsa eşyayı konuşur görür ve işitir ve anlar.Allah Teala'ya yol ,mahlukatın nefesi adedincedir.Her biri bir tarikle erişir ki , onunla gayrısı erişmez.

ŞEYHİN ŞEHADETİ

Şeyh Yavsi(Ebussudun babası,İbrahim Tennuri'nin halifesi ve Bayrami şeyni.vefatı 1514 İskilip) Halvetkiyyenin büyüklerinden olan Mevlana habib'i sevmezdi.Hatta bir gün vaazında dedi ki:"Şu şahıs melahidedendir." Mevlana habib , o mahalde kendi kendine dedi ki:"Be hey nefis sen kendini müselman sanırsın,şunun gibi şeyh , senin küfrüne şehadet eder.Şek yoktur ki bu gerçektir, sen yalansın".Mevlana Habib'in bu kelamı Şeyh Yavsi'ye tesir eyledi.Kürsüden indi, elini öptü,istiğfar eyledi"(üFTADE HAZRETLERİNDEN)

CÜZ'İ İRADE/CEBR

üFTADE HUZURUNDA BİR KİMSE CEBRDEN SÖZ ETTİ.hAZRET:cEBİR YOKTUR.iNSANIN FİİLLERİ İRADELİDİR.hER MERTEBEDE İNSANIN HALİNCE İRADESİ VARDIR.eĞER MECBUR OLAYDI , TEKLİF SAHİH OLURMUYDU?hAKİKAT ÜZERE HAL-İ CEBRİ VE HAL-İ İRADELERİ EHLİ SÜLUK BİLİR. Şimdi, sen de tabiatını ve nefsini ve ruhunu ve sırrını ıslah eyle,hakikate vasıl ol.Ondan sonra tenezzülata bak.Hatta sen de bilesin ki mevcudat hakikatın tenezzülatıdır.Her mertebede irade-i cüziyye vardır.Teklif de halincedir. RUH SIRRIN TENEZZÜLÜDÜR NEFS RUHUN TENEZZÜLÜDÜR. TABİAT NEFSİN TENEZZÜLÜDÜR İTTİSAL(TEMAS YANİ BİRLEŞME) SURİDİR Ruhi insani gelir gider.Tenezzülü ve tesiri bedende kalır.Yani ruhi hayvanide kalır.Ruhi hayvani bir şeyin rayinası(kokusu) mesabesindedir.

KURAN,HADİSİ KUTSİ,HADİS

kUR'AN MAZHAR-I SIRDIR. HADİS-İ KUTSİ MAZHAR-I RUHTUR. HADİS-İ NEBEVİ MAZHARI CİSİMDİR. Üftade hazretleri.

SÜLUKTA ZAHMET ÇEKMEK

Seyrü süluk esnasında çekilen zahmet vemeşakkatlar zaman,zemin,şahıslara göre değişir imiş.Vasıl-ı ilahi olmanın usulleri de kişilere göre değişir imiş. Hz:Beyazid-i Bestami ,tariki ibadetten(ibadet yolundan) vasıl olmuştur. Muhyiddinibni Arabi(Şeyhü Ekber) tarifi marifetten vasıl olmuştur.Hz:Beyazıd çok ta'ab(zahmet) çekmiştir.Evla ve ahsen odur ki bu işin miyane(ortası) ola.Ne ifrad ne tefrid ola.Gulüvv(haddi aşmak) menhidir(nehyedilmiştir) Hazret-i beyazid7in tarikinde zahmet çekmesi kesbine itimat ettiğinden olmuştur.(Üftade hazretleri)

ALLAH'LA İSTİŞARE ETMEK

Üftade hazretleri buyurmuşlardır ki:"Hz.Musa'nın rüyet talebi(Allah7ı görmek isteği) ümmeti içindi.VeHz.Musa'nın Hızır ile sohbeti Melekuttan bazı kelimat söyleşmekiçin idi.Yoksa Ta'allüm için değil idi.Onun için ardına düşmüş idi.Makam-ı Hızır7a tenezzül eyledi.Emri melekut üç kaziyyede tamam oldu.Ve suali ala vechil inkar değil, belki şeriata riayetiçin idi.Yani her emir hakikatten ise yine de her emirde şerat-ı şerifeye riayet lazımdır.Zira Musa (a.s) derdi ki:"Allah Sübhanehu ve Teala bana dedi ki:'Ya Musa ! Benimle müşavere eyle, hamirine(ekmeğin hamuruna) koyacağın tuzu"

İNSANIN CENNETTEN ÇIKARTILMASININ HİKMETİ

Merhum Kemal paşazade buyurmuşlar ki: "İhbitu ba'dukum li-ba'din aduvvun ve leküm fil-ardı müstekarrun ve metaun ila hin(Bir kısmınız diğerine düşman olarak ininiz, sizin için yeryüzünde barınak ve belli bir zamana kadar yaşamak vardır.Bakara 36).buyurduğu taltifen vete(diben idi.Teğayyüzen ve ta'ziben(kızmak ve azap etmek için) değl idi.Veyeryüzüne tenzili(indirilmesi) te'bid(uzak kılmak) için değil ve belki tekmil ve takrib(kemale ulaştırmak ve zatına yakın) etmek içindir."demiş dedim.Bu sözü duyan Üftade hazretlerinde büyük bir sürur(mutluluk,neşe) hasıl oldu ve buyurdular ki:"Kemal paşazadenin mağfiretine bu tefsiri(kelamı) kafidir.

ÜFTADE HAZRETLERİNDEN

Hazreti Üftade buyurmuştu.Mevlana'nıın evladından Divane Çelebi'nin keşfi kerameti o diyarda zahir olmuş idi.Muhtazır(ölmek üzere) oldukta ah edip nedamet eder:"Sırat-ı müstakimden meğer biz gafil imişiz" Üftade hazretleri buyurdu ki "İstiğrak alemindeki tehlikeler yetmişbindir.Şeytan orada musallat olur.Şeyh Abdülkadir istiğrakta iken bir hitap işitti:"Ya Abdülkadir ! İbtediğini işle, nefsine sıkıntı verme".Şeyh Abdülkadir kendi kendisine dedi ki:"Bu hitap peygambere yoktur.Azim şanları varken denmedi.Bu değildir, illa şeytandır"diye istiaze eyeldi fil hal şeytan düştü.

AVAMIN DEREKESİNE DÜŞMEK

Avam rütbesine inmek terakkiye mani değildir.Mürşid,avamdaki bir adama ilmihal öğretse mürşidin marifetine mani değldirPeyşgamberler mucizeyi ,Evliyalar kerameti avama gösterirler.Zat'a vasıl oluncaya kadar ruh,Hayy manasınadır.Can Kayyum manasınadır.Beşinci mertebede seyriHayy,ilerisinde Kayyumdur.(Üftade hazretleri)

CELVETİYYE TARİKATI

Celvetiyye tarikatı Aziz mahmud Hüdai hazretlerine nispet edilmekteyse de seyr ü süluk usulü bakımından celveti esas alan Üftade hazretleridir.Bu sebeble Celvetiyyenin piri Hz.Üftadedir.Nitekim bir celvetiyye şeyhi olan İsmail Hakkı Bursevi hazretleri,Celvetiyyenin İbrahim Zahid Geylani devrinde hilal,Üftade zamanında ay,Hüdai döneminde dolunay durumunda bulunduğunu söyler.Üftade hazretlerinin en belirgin özelliği zühd ve takvasıdır.Haramlardan kacınmanın yanı sıra bazı helallere dahi iltifat etmemiştirBir zamanlar vaazlarında mesnevi ve Füsusul Hikemden bahsetmesini yasaklıyan Kanuni Sultan Süleyman onu istanbul7a davet edip hürmet gösterdiği , tekkesine vakfetmek istediği iki köyü kabul etmediğini görünce vezirlerine bazı şeyhlerin talibi dünya, fakat Üftade'nin tariki dünya olduğunu söylediği rivayet edilir.

ÜFTADE MAHLASI

Bursa'da doğan Üftade hazretlerinin ismi Mehmet Muhyiddin olup bu mahlası(lakabı) kullanma hadisesi de şu nedendendir.16 yaşında Bursa ulu camide müezzinliğe başlamıştır.sesinin güzelliği ve dokunaklılığı insanların dikkatini celbetmiştir.18 sene bu görevi yürütmüştür.Bazen başka camilerde de ezan okuduğu vakit sesini duyanlar fevkalede etkilenip camiye namaza gelmiştir.Müezzinliğe devam etmesi için cemaat kendi aralarında bir ücret toplamıştır.O gece rüyasında "Ey Üftade ,mertebenden üftade oldun(düştün)" denilmiş.O da maaşı kabul etmeyip görevine devam etmiştir.Fakat "Üftade" kelimesini de "düşkün" anlamıyla kendisine mahlas edinmiştir. 

ÜFTADE HAZRETLERİNDE RU'YETUULLAH BAHİSLERİ

Şeyh Üftade hazretleri şöyle demiştir:İnsan zahirde iki gözü olduğu gibi kalbinde de iki gözü vardır.Kalpteki bu iki göz açılınca kişi bunlarla sıfatların tecellisini müşahede eder.Bu iki gözün iki de gözbebeği vardır.Fakat bunlar çok latiftirler.”insan bu gözlerle sıfatların  tecellilerini müşahede eder”dedik.Çünkü Zat tecellisi ,ancak kalp gözünün arkasında bulunan ve göz bebeği olmayan manevi bir gözle müşahade edilir.Fakat bu müşahede ,mülhidlerin iddia ettikleri gibi değildir.Böyle bir düşünceden Allah’a sığınırız.Çünkü mümkün-i hakiki ,Vacibi hakikiden başkadır.Nasıl böyle olmasın ki,Hakk’a vasıl olan salik,varlığını yok edince (madum)yok olur.Yok olan bir şey hakkında ise hulul ve ittihad bir yana hiçbir hüküm verilemez.bilakis “ittihad”ifadesi kullanıldığında bununla Allah’ın rızasına uygun olarak tam bir yaklaşma(takarrub)kastedilir.Nitekim”falan kimse falan ile müthiddir(birdir,beraberdir)denildiği zaman bu iki kimsenin,birbirinden ayrı iki şahıs olduğundan şüphe yoktur.

Salikin Ma’dum(yok)olmasının manası ise istiğrak denizinde ve tecelli nurları arasında kaybolup gitmesidir.Artık onun nazarında Allah’dan başka bir şey kalmaz.Allah’a tam bir teeccüh ile yöneldiği ve masivadan tam anlamıyla yüz çevirdiği için bakar ama kendisini dahi göremez.Tıpkı gözlerini semaya diken kimseye yeryüzü ,doğuya çevirene  de batı gözükmediği gibi.Yoksa onun harici(görünen)varlığı yok olmaz ve ortadan kalkmaz Cenabı Hakk’ın hazret-i Musa’ya “Sen beni asla göremezsin”buyurmasının sebebi kavminin”Allah’ı bize açıkça göster”^(Nisa 4/153)şeklindeki arzularına son vermek içindir.Musa (a.s) böyle hitap olununca ,kavmi bu hitaba daha layıktır.Yoksa bu hitap Hakikatta Hz.Musa’ya nisbetle değildir.Çünkü o,defalarca tecelli saadetine nail olmuştur. Ve Allah onu,risaleti ve kelamı ile seçmiştir.

DAĞLARIN FAZİLETİ

Hz.Allah ile sözleşilen zaman sonunda Hz.Musa Tur dağına yönelmiştir.Neden Allah konuşmak üzere dağı tercih etmiştir.Dağ sabitlik,yükseklik,teklik gibi vasıfları vardır.Hak Teala dağları yeryüzüne kazık yapmıştır. Hz.Peygamberimizin göğsü dağda açıldı. Hz. Musa Rabbine dağda münacatta bulundu.Üftade hazretleri demiştir ki:”Cemaatlerin en hayırlısı ruhlar cemaatıdır. Bunlar dağlarda ve ıssız yerlerde bulunurlar.Onların bulundukları yerin yeşilliği  ve güzelliği yaz kış devam eder.,asla kaybolmaz.Biz de ruhlar geldiği için bu yer(Bursa)’e geldik”Üftade hazretleri bu sözü ile Bursa’da Uludağ’ın eteğindeki zaviyesini kastedmiştir.

İRŞAD MI? VUSLAT İSTEĞİ Mİ?

ÜFTADE HAZRETLERİ ŞÖYLE DER:"SALİK ,HAKİKATE ULAŞTIĞI VAKİT YA İNSANLARI İRŞAD İÇİN GÖNDERİLİR YA DA BEYAZİD-İ BESTAMİ GİBİ AYRILIĞI DÜŞÜNMEDEN DAİMA VUSLAT HALİNDE KALIR.ÇÜNKÜ O,İRŞADI TERCİH ETMEMİŞTİR.FAKAT İRŞAD PEYGAMBERLERİN YOLUDUR.BÜTÜN PEYGAMBERLER VUSLAT VE HUZUR ALEMİNDE BIRAKILMAYIP İNSANLARI İRŞAD İÇİN GÖREVLENDİRİLMİŞLERDİR.
Mesnevi-i Şerifte Allah Teala tarafından Hz.Peygamber (sav)a hitaben şöyle buyrulduğu hikaye edilir:
Ey şifa ! Hastayı terk etme
Sağıra kızıp körün sopasını bırakma
     Sen demedinmi ki "Körü yolda tutup götüren
     Allah'tan yüzlerce ecir alır,yüzlerce sevap
Kim bir körü kırk adım götürürse
Günahları bağışlanır doğru yolu bulur"
     Öyleyse bu kararsız dünyadaki
      Körleri katar katar çek
Doğru yolu gösterenin işi budur.sende doğru yolu gösteren
Ahir zamanın yasına neşe katansın
     Ey takva sahiplerinin imamı
     Bu hayale kapılanları,yakin makamına kadar götür
Derhal korkunç sur sesiyle kalk da
Binlerce ölü,topraktan çıksın

BURSA ULU CAMİSİNİN MANEVİ YÖNÜ

Şeyh Üftade hazretleri şöyle demiştir:"Kabe-i Mükerreme,Medine-i münevvere ve kudüs-ü Şerif'ten sonra Bursa'daki Cami-i Kebir'den daha şerefli yer yoktur.Bu cami,Nuh  (a.s) 'a iman etmiş olan yaşlı bir kadının evinin yeri idi.Kadın gemiye erişememiş, Allah'da onu bu evde tufandan korumuştu.Bunun böyle olduğu keşf yoluyla bazı ehlullaha zahir olmuştur.Bu camide imil ve ibadetle iştigal edeni de allah gaflet tufanından korur

Mevlana Vakfı  İSKENDERUN

Av.Şemsettin KESER

semsettin.keser@hotmail.com

ÜFTADE HAZRETLERİ

Üftade hazretleri demiştir ki :Hepsi kamil olmakla birlikte Hz.Ebu bekir ‘in marifet yönü,Hz.Ömer’in şeriat yönü,Hz.Osman’ın tarikat yönü,Hz.Ali’nin hakikat yönü galibti.