CEBR İKİ KISIMDIR

ŞEYH HALİFE KASTAMONİ hazretleri buyurmuştur ki:"Cebr iki kısımdır.Biri cebri muhakkaktır.Biri cebri mukalleddir. Cebr-i muhakkak, emir ve nehiyleri yerine getirdikten başka, onun dışında neyi varsa Hakk'a teslim edip hiçbir nesneyi kendine isnat etmemek,cümlesi Hakk'ın dır, ne dilerse işler.Faili muhtar O'dur.Benim iradem yoktur deyip "La yuselü amma yefalü(O'nun yaptığından sorulmaz" ayetine (enbiya 21/23) ayetin nazır olmaktır. Cebri mukalled ise nefsini narzularına tabi olup bu arzular doğrultusunda her türlü mekruh ve haramları işledikten sonra, birde, benim elimde ne vardır, banane yazıldı ise odur demektir.Allah korusun bu küfürdür.

CÜZ'İ İRADE/CEBR

üFTADE HUZURUNDA BİR KİMSE CEBRDEN SÖZ ETTİ.hAZRET:cEBİR YOKTUR.iNSANIN FİİLLERİ İRADELİDİR.hER MERTEBEDE İNSANIN HALİNCE İRADESİ VARDIR.eĞER MECBUR OLAYDI , TEKLİF SAHİH OLURMUYDU?hAKİKAT ÜZERE HAL-İ CEBRİ VE HAL-İ İRADELERİ EHLİ SÜLUK BİLİR. Şimdi, sen de tabiatını ve nefsini ve ruhunu ve sırrını ıslah eyle,hakikate vasıl ol.Ondan sonra tenezzülata bak.Hatta sen de bilesin ki mevcudat hakikatın tenezzülatıdır.Her mertebede irade-i cüziyye vardır.Teklif de halincedir. RUH SIRRIN TENEZZÜLÜDÜR NEFS RUHUN TENEZZÜLÜDÜR. TABİAT NEFSİN TENEZZÜLÜDÜR İTTİSAL(TEMAS YANİ BİRLEŞME) SURİDİR Ruhi insani gelir gider.Tenezzülü ve tesiri bedende kalır.Yani ruhi hayvanide kalır.Ruhi hayvani bir şeyin rayinası(kokusu) mesabesindedir.

HAK TEALA'NIN İŞLERİNDE CEBİR VE ZULÜM YOKTUR

Hakk'ın işlerinde cebir ve zulüm yoktur. İnsan kendi yaptığı fiilin sonucunu kendinde görür. Eğer buna cebr denilecek olursa, kendinden kendine olan cebr demek evladır. Hakk'dan yana bir cebr olmadığının bir sonucu da insanın duyduğu pişmanlıktır. Eğer insanın kendisinin dışında bir zorlama varsa, insan niçin pişmanlık duyar ki. İnsan kendi eliyle yaptığına pişmanlık duyar, "Niçin böyle yaptım" diye. İnsan hata ettiğini itiraf etmektedir.
Hakk Teala'da zulüm de  yoktur. Zulüm yapacak olan niçin Peygamber ve evliyasını göndersin ki?"Kim ki salih amel işledi, o amel kendisinin lehinedir ve kim ki kötülük yaptı, o da nefsinin aleyhinedir ve senin Rabb'in kullarına zulm edici değildir."(Fussilet 41/46)

CEBRİN İNCE BAHİSLERİ

Birisi çıkıp diyebilir ki mütereddidin bir tarafı tercihi dahi Hak tarafından vaki olur.Mütereddit Hakk'ın sevki lütfuyla hidayet ve sevki kahrıyla da delalet canibine giderse , bu cebir olmaz mı? diye sual sorabilir.Hz.Pir bu suale cevap verir:Sen cebir dedin, ben de cebir lafzından maşukumun cebbariyetine intikal ettim.izharı aşkda sabırsızlığım arttı ve beni cebir ve ihtiyar hayalinden geçirdi.Mademki her halü karımda benim nasiyem maşukumun elindedir, şu halde ben daima maşukumla beraberim demek olur.Aşıka bundan büyük zevk ve devlet olur mu?Hem kim aşık değilse , aklında ve fikrinde cebrin manasını hapsedip onunla meşgul olur.Hakk'ın kendisiyle beraber olduğundan gafildir.Bu hak ile beraberliktir cebir değildir.VEHÜVE MAAKÜM EYNE MA KÜNTÜM"nEREDE OLURSANIZ OLUN ,o SİZİNLE BERABERDİR"(hADİD 57/4).
Ortada bir cebir meselesi vardır;fakat bu cebrin mahiyyetini ve hakikatını ,ancak Hak tealahazretlerinin basiret gözünü açtığı kimseler bilir ve tanır.Gayb gözü açılıp cebri gören ve tanıyan kimselere cebir,cebbariyet-i Hak'dır.onların ihtiyarı,ihtiyar-ı Hak'dır
Evliyanın nazarında cebir,sadef içine düşen damla gibi inci olur.Nefsi Emmareye zebun olanlara ise yıılanın ağzına düşen damla gibi zehir olur.
Ekmek sofrada iken cansızdır.Ademin teninegirerse o şad olan ruh olur