TASAVVUF TARİFLERİ

 Tasavvuf ebedi saadete nail olmak için nefsi tezkiye, ahlakı tasfiye, zahir ve batınını tenvir hallerinden bahseden ilimdir.Zamanı boşa geçirmemek, malaya'ni ile uğraşmamaktır.İnsanın yaratılış gayesine uygun hayatı yaşamak gereklidir.Aksi halde ahlaki olgunluğa erilemez.Kesbi kemal ve seyri cemal gerçeğe yönelik çalışmaların neticesidir.

Sırrı Sakati hazretleri (ölm257/871):"Tasavvuf üç manayı içine alan bir isimdir:1-Marifetin(ilmin) nuru vera'nın nurunu söndürmez, 2- Kitap ve sünetin zahirine aykırı düşecek şekilde batın ilminden bahsedilmez, 3- Kişinin kerametleri kindisini, Allah7ın insanlara mahrem kıldığı sırlarını açıklamaya teşvik etmez

Buradki marifetten murad ilimdir.İlim vera'ı (takvayı) kuvvetlendirdiği nisbette faydalıdır.İttika böyle bir ilim sayesinde gerçekleşir.Nitekim Kur'an da"Allah'dan kulları içinde alimler korkar" buyrulmuştur.Vera'ın nurunu söndüren ilim tehlikelidir.

TASAVVUFU TARİF EDEN BEYİTLER

"Tasavvuf küllü geçmektir özünde
Dahi incinmemektir el sözünden"
                     (Evhadüddin Kirmani)

Tasavvuf terki dünya ile ukba
Kala arada mahza zatı Mevla
                     (Sadreddin Konevi)

Tasavvuf kimse gönlün yıkmamaktır
Haram u nehy olana bakmamaktır
                      (Şeyh Ramazan)

Tasavvuf yar olup bar olmamaktır
Gül-i gülzar olup har olmamaktır
                     (İbrahim Hakkı hz.)

Tasavvuf terk-i kıl u kal'e derler
Heman vecd ü sema vü hale derler
                     (Dede Ömer Ruşeni)

Tasavvuf cami-i ahkam-ı Kur'an olmağa dirler
Tasavvuf can ilinde sırrı Sübhan olmağa dirler.
                      (İbrahim Tennuri)

TASAVVUF TARİFLERİ

Her sufi, içinde bulunduğu hale göre, tasavvufu tarif etmiştir. Halveti şeyhi Ömer Ruşeni Dede'nin manzumesi tasavvuf tanımlarını içermesi açısından önem arz eder:
Tasavvuf, terki davadır demişler
Dahi ketman-ı manadır demişler
Tasavvuf terki kil ü kale derler
Hemen vecd ü sema u hale derler

Tasavvuf hıfzı evkat demişler
Tasavvuf terki tamete demişler
Tasavvuf babı bezl ü atanın
Tasavvuf , beytidir mihr ü vefanın

Tasavvuf , bir hidayettir Hüda'dan
Bunu söylemedim bil hevadan
Tasavvuf terki evtandır demişler
Tasavvuf ,hicr-i ihvandır demişler

Tasavvuf kalbi Hakk'a bağlamaktır
Yüreğin aşk odiyle dağlamaktır
Tasavvuf hüsn ü hulk ile edeptir
Veli, hüsn ü edep ita-yı Hak'dır

Tasavvuf yar olup bar olmamaktır
Gül i gülzar olup har olmamaktır
Cihanın şahı Abdullah Ensar(i)
Demiş yar ol veli bar olma zinhar

Düşüben aşk odına bi tekellüf
Yanıp külli kül olmaktır tasavvuf
Keramet satmamaktır tasavvuf
Hakk'ın işinde itmeyüp tasarruf

Demiş Zünnun i Mısri kim tasavvuf
Kabul-i şerdir, terki tekellüf
Demiş Maruf-ı Kerhi kimdir tasavvuf
Temellüktür, tehalüktür, telattuf

Ebu Osman Mekki nin sözüdür
Tasavvuf zühd ü takvanın özüdür
Demiştir kim tasavvuf , Bişr Hafi
Eridüp etmedirgönlünü safi

TASAVVUFUN 1000 DEN GAZLA TARİFİ

Tasavvufun ne olduğu ancak “hal edinilerek” yani bizzat yaşanılarak anlaşılabilir.Buna göre tasavvuf , kitaplardan öğrenilerek değil bilgi ile uygulanarak elde edilebilir.Bu yolun mensupları tarafından binleri bulan tarifi yapılmıştır.Tarifler değişik asırlarda , farklı sufilerce yapılmıştır.Tariflerin çokluğu bir zaaf değil , aksine sistemin değişik yönlerini yansıttığı için faydalıdır ve bir zenginlik getirmektedir.Aynı sufinin birden fazla tarifi vardır.Bu da onun , hayatının muhtelif dönemlerinde yakaladığı “nükteleri”göstermesi   açısından önemlidir.

Tariflerden birine göre :”Tasavvufun başlangıcı ilim, ortası amel yani uygulama, sonu ise mevhibe yani Allah'ın özel bağışıdır”.İşte bu bağış , sufinin arzuladığı ve ona büyük manevi haz veren bir şey olmalıdır.

Hz.Cüneyd’in tarifinde:”Tasavvuf Hakk'ın seni senliğinde öldürmesi, kendisi ile diriltmesidir.”der.Yani kişinin zaaflarından, bencilliğinden ve beşeriyetinden sıyrılarak , üstün bir yaşayışa, adeta ilahi bir kişiliğe yükselmesi, kendisinden fani ve Hak’la baki olmasıdır.

*Tasavvuf edepten ibaretti.

*Tasavvuf gereksiz işleri terketmektir.

*Tasavvuf karşılıklı sevgi ve dostluktur.

*Hiçbir kaygı duymadan Allah ile beraber olmaktır.

*Tasavvuf Kur’an ve hadislere sarılmak, heva ve heveslere uymamak,şeyhlere hürmet etmek,zikre devam etmek,ibadetler konusunda bir takım tevillere kaçmamaktır.

*Tasavvuf ilahi ahlakla ahlaklanmaktır.

*Tasavvuf bencillikten kurtulup diğergam(özgeci) olmaktır.Kendinden çok başkalarını düşünmektir.Bir başka ifadeyle

“Tasavvuf yar olup bar olmamaktır

Gül-i gülzar olup har olmamaktır.”(yani herkesle dost olmak, kimseye yük olmamak,gül bahçesinin gülü olup diken olmamaktır)

Şu tarifleri de vardır:

*Tasavvuf üç şey üzerine kurulmuştur.Zaruret olmadıkça yememek, uykuya mağlup olmadan uyumamak, mecburiyet olmadan konuşmamak.

*Tasavvuf senin bir şeye sahip olmaman ve hiçbir şeyin de sana sahip olmamasıdır.

*Tasavvuf itirazdan vazgeçmektir.Ahde vefa etmektir.Emeli bırakıp amele sarılmaktır.Hakka bağlanıp masiva ile ilgiyi kesmektir.Cömertlik ve vefadır.Boş el hoş gönüldür.