RIZKIN DARALTILMASI-GENİŞLETİLMESİ

Gaflet ehli rızkın genişletilmesindeki yahut daraltılmasındaki hikmeti bilmezler.Bu yüzden de rızkın bol olmasının kişinin şerefli ve değerli olmasından , rızkın daraltılmasının da kişinin zelil, hakir,ve değersiz olmasından kaynaklandığını iddia ederler.Bunların ilkinin çoğu zaman istidrac yoluyla , ikincisinin ise imtihan ve dereceleri yükseltmek için olduğunu bilmezler.
"De ki:Rabbim, dilediğine bol rızık verir ve (dilediğinden)kısar;fakat insanların çoğu bilmezler"(SEBE 36)
İnsanın iradesi dışında olan bu husus çoğu insanın ayağının kaymasına sebeb olur.Zira insan acelecidir.Sonunu beklemeye tahammül edemez.

RIZK KONUSUNDA ALLAH'IN KULLARI

Rızk konusunda Allah'ın kulları bir kaç kısma ayrılır.Bir kısmı rızkını arar.Rızknı arayan ve bu uğurda çalışan kimse , eliyle kazanmak gibi helal ve tayyip yollarla rızkını elde etmelidir.Bir kısım insanlar rızk konusunda kanaat ehlidirler. Buna lügatta "taksime rıza"denir.Hakikat ehlinin ıstılahında ise alışılan şeyler olmadığında sükuneti muhafaza etmektir.Bir kısım kimseler de rızkı tevekkülde görürler.Bu Allah'ın katında olana güvenmek ve insanların elinde olanlardan tamamen ümid kesmektir.
Bir kısım insanda rızkı müşahede ve mücahedede görür.Nitekim Resulullah (s.a.v.)şöyle buyurmuştur:"Rabbimin yanında gecelerim.O beni yedirir ve içirir"Bunda ayrıca müşahedeye de işaret vardır.Yine buyurdu ki :"Rızkı mızrağımın gölgesinde kıldı".Bunda da mücahedeye işaret vardır.
Akıllı kimseye gereken , sadece Allah Teala için samimiyetle mücahede ve kulluk etmektir, yoksa cennette nefsin nimetlere kavuşması ve cehennemden kurtulması için değil.Çünkü onlarda vasıtadır.Sırf onlar için ibadet edilmesi durumunda ma'bud, sevab ve ceza olmuş olur.
Mesnevi'de şöyle der:
Benim önümde sekiz cennetle yedi cehennem
Puta tapanın karşısında putun durduğu gibi duruyor.