ATTAR VE SENAİ

 Hazret-i Pir Mevlan efendimiz buyurmuştur:”Her kim, Attar’ın sözlerini ciddiyetle okursa , Senai’nin sırlarını anlar, her kim Senai’nin dediklerini itikatla , inanışla mütala ederse bizim sözlerimizi idrak eder, onlardan berhurdar olur feyiz kazanır”.

MEVLANA'YI ETKİLEYENLER

 Hz.Pir7in etkilendiği kimselerin başında Fernidüddin Attar hazretleri ile Hakim Senai gelir.Attar, hazret-iPir'e esrarname isimlikitabını vermiştir.Belh 'den çıkıp seyahat eden Bahaeddin Veled hazretlerinin kafilesi Nişabur şehrinden geçerken.Hz.Pir "Attar aşkın yedi şehrini ziyaret etti.oysa biz küçük bir sokakta kaldık.".Başka bir şiirinde ise "Attar ruh idi, Senai onun gözleri, biz bu iki büyükten sonra geldik".

MECZUBUN CEZBEYE GELMESİ

Kan dökücü Moğollar Nişabur'u işgal ettiklerinde Feridüddin Attar hazretlerini de esir etmişlerdi. Bir Moğol askeri hazreti, esir pazarında satmak istedi. Hazreti tanıyan birisi Moğol askerine 1000 altın teklif etti. Hazreti Attar:"Ben Müslümanların ulusuyum. Bundan daha fazla bedel ile beni satın alırlar" dedi. Moğol akşama kadar bekledi akşam üzeri çarşı dağılırken birisi devesi ile geldi ve devesindeki bir saman çuval karşılığında satın almak istedi. Hz.Pir:"Tamam şimdi değerimi buldum" deyince Moğol öfkelendi ve Hz. Attar'ı şehit etti. Bu hali gören bir meczub ateşi cezbe ile Cenab-ı kibriyaya niyaz ederek:"DİN BÜYÜKLERİNİN EFENDİLERİ VE HAKKAL YAKİN DERECESİNE VASIL OLANLAR, TEKER TEKER MOĞOL ASKERİNİN ELİNDE ESİR VE TELEF OLDULAR. SEN İSE DÜNYA GAYRETİNDESİN. BU REVA OLMAZ. İŞTE BEN DE COŞTUM" deyip elinde kılıç meydana hücum edince, meczubun bu gayretini  görenler ellerine ne geçirdiler ise gayrete gelip Moğol keferelerine hücum ile cümlesini kılıçtan geçirip ümmeti Muhammedin üzerinden böyle bir büyük bela kaldırdılar.

HAZRETİ ATTAR'DAN

Feridüddin Attar hazretleri buyurur: "Ahval-i cihanın sırrını bir ferzane-i ilahidin sordum:"Ya rü'yadır veya rüzgardır veya masaldır"dedi. Ona "Bizim ömrümüzün ahvalini söyle, acaba ömür nedir?"dedim."Ya şimşektir veya şemdir veya pervanedir!" dedi." Buna gönül veren kimse için ne dersin?"dedim. "Ya kördür ,ya sarhoştur veya delidir" dedi.

MÜRŞİDLERİN SESİNİ DUYABİLMEK VE ONLARA GİTMEK

Şeyh Attar (k.s) İlahiname isimli eserinde der ki:
Dağ eteğinde ,yılda kırkgün yumurtlayan bir kuş vardı.
Yeri Şam sınırındaydı;yumurtalarına da hiç mukayyet olmazdı.
Kırk ün içinde yumurtlar, sonra da halkın gözünden kaybolup giderdi.
Yoldan yabancı bir kuş gelir, o yumurtaların üstüne otururdu,
O dadı , onları öylesin korurdu ki hiç kimse öyle koruyamaz
Bir bölük yavru yumurtadan çıkıp da uçma çağına geldi mi ,
Birden yüz yüze gelirler
Anaları da derhal uçup yüce bir dağ tepesine konar,
Tuhaf bir sesle uzaktan onlara seslenirdi.
Yavrular analarını tanır,
Analarının sesini duydular mı,yabancı kuştan ayrılırlar
Analarına doğru uçarlar, o kuşu bırakıp giderlerdi.
İblis ,iki üç günceğiz seni kanadının altına aldıysa mazursun.
Hak'tan hitab geldi mi, çaresiz İblis'den ayrılıp gideceksin
(Şeyh Attar)
Aklı olana gereken,teferruat ile beraberliği bırakıp aslına dönmek, duyular kapanmadan ve temel yıkılmadan gönül kulağını elde etmeye çalışmaktır.

AŞIĞIN FARKI

Başkalarına kıyamet günü cananı görmek vadedilmiştir.Amma aşık bu dünyada cananı seyreder.Balık denizden çıkıp sahraya düştüğünde bir daha denize geri dönmek için çırpınır.Aşıkta tekrar asıl vatanına geri dönmek için devamlı yanıp yakılır.Bu Vadide aşk ateştir akıl ise duman.Aşk geldiği zaman  akıl derhal oradan uzaklaşır.Akıl aşkın hakikatını anlayacak bir üstad değildir.Eğer sana gayb aleminden bir göz ihsan  edilirse  o zaman aşkın asıl vatanının neresi olduğunu ve nereden buraya geldiğini görürsün.Eğer senin gayb gözün açılırsa alemin zerreleri bile seninle sırdaş olurlar.

HİMMETİN YÜCELİĞİ(Feridüddin Attar)

Anlatıldığına göre Yusuf'u satarken Mısırlılar ona sahip olma şevkinden yanıp yakılıyorlardı.
Satın alıcılar çoğaldıkça satıcılar beş misli ağırlığınca meşk istediler.
Kanlara bulanmış ihtiyar bir kadın elinde bir kaç iplik yumağı
Bağırarak halkın arasına karıştı.dedi ki:Ey Kenanlıyı(Yusufu)satan tellal!
Bu çocuğun arzusundan aklım başımdan gitti.Bunu almak için on yumak iplik eğirdim.Bunları benden alıp bu çocuğu bana sat ve hiçbir şey söylemeden çocuğun elini elime koy"
Tellal gülüp dedi ki:Ey saf kadın!bu eşi bulunmaz yetim senin harcın değil.Bu cemiyette bu çocuk için yüzlerce hazine vereceklar var.Sen nerde,yumaklarınla bunu satın almak nerde".İhtiyar kadın dedi ki:"Kimsenin bu çocuğu bunlara satmayacağını çok iyi biliyordum.Ama şimdi ister dost olsun ister düşman,herkes  bu kadın da onun alıcılarından diyeceklerdir.Bu bana yeter"
Yüce himmete sahip olmayan gönül hiçbir zaman sonsuz bir mülke sahip olamaz.O yüce padişahın(İbrahim ethem)padişahlığı ateşe vermesi himmetinden kaynaklanıyordu.
Padişahlığı hüsran nedeni görünce ,yüzbinlerce devlete erdi.Hatta bundan yüz kat fazlasını bile gördü.Çünkü o, yüce himmetiyle işe koyuldu ve bu necis mülkten usandı.İNSANIN HİMMETGÖZÜ GÜNEŞİ GÖRÜCÜ OLURSA ZERRE İLE OTURUP KALKMASI NASIL MÜMKÜN OLABİLİR? (Feridüddin Attar)

AŞKIN KÜFÜR VE İMANLA NE İLGİSİ VAR(ATTAR)

İster fasık ol ister zahid ,canını terk ettiğin zaman aşıksın
eğer canını feda edersen yolun sonuna varırsın.Yolunun önündeki engel candır.Bu  yüzden canını feda et, kendinden uzaklaştır ve cananının cemalini gör.
Eğer sana imanını terk et denilirse  ve canından vazgeç hitabı gelirse  sen hem bunu ver hem de onu.imanını terk et, canından da vazgeç
İnkar edici bu inkardır derse sende ona aşk; imandan ve küfürden üstündür de.Aşkın iman ve küfürle ne işi var?Bir an için bile olsa canla ne işi var?Aşık adam harmanı ateşe verir.Aşkın gereksinimi dert ve gönül kanıdır. Ey Saki eğer derdin yoksa bizden borç al.Bir zerre aşka sahip olmak tüm aleme hükmetmekten yeğdir.Bir zerre dertte tüm aşıklardan üstündür.
Kainatın varlığının devam sebebi aşktır. Lakin aşk dertsiz eksik kalır.Meleklerde aşk vardır amma onlar dertten arıdır. Dert mahlukatlar içinde insana mahsustur.Her kim aşk yolunda ayağını sağlam basarsa küfürden de geçer imandan da.Aşk yoksulluğun kapısını aralar, yoksullukla küfrün yolunu gösterir. İmanın ve küfrün kalmadığı zaman bedenin kaybolur, canında yol olur. (Feridüddin-i ATTAR)=

HER ŞEYİN ASLI SUDUR

Adamın biri aşık bir insandan sordu:"Herkesin kendisi için hayallere kapıldığı bu iki alem nedir?"
Aşık adam dedi ki:"Alemin altı üstü bir katre sudan ibarettir. Ama bu ne varlık sıfatına sahiptir ne de yokluk sıfatına
Öncelikle bir katre su meydana geldi. Bu bir katre suda nakışlar göründü. Lakin suyun üstündeki bütün bu nakışlar demirden de olsa yok olur.Demirden daha katı bir şey yoktur buna rağmen onunda aslı sudur.Aslı sudan olan şeyin her tarafı ateş dahi olsa nihayetinde yok olur gider.Hiç kimse suyun devamlı sabit olduğunu görmemiştir.Öyleyse suyun üstüne bina edilen şey nasıl sağlam bir yapıya sahip olabilir?"

CENNET BANA YETER DİYENLERE

İbadetlerle sadece cennete girmek isteyenlere itirazdır.
PADİŞAHA YAKIN OLMAK,PADİŞAHTAN EV İSTEMEKTEN DAHA ÖNEMLİ DEĞİLMİDİR?HEVESLERLE DOLU OLAN CENNET NEFİS EVİDİR.GÖNÜL EVİNİN MAKAMI İSE SIDK MAKAMIDIR.HAZRETİ HAKK AZAMET DENİZİDİR.NAİM CENNETİ İSE SADECE BİR KATREDİR.DENİZİN SAHİBİ KATRENİNDE SAHİBİDİR.VE DENİZ DIŞINDA HERŞEY BOŞ BİR SERAPTAN İBARETTİR.Mademki denize ulaşmaya gücün yetiyor, neden bir çiğ tanesinin peşinden koşuyorsun .Sırrını güneşe söyleyebilen kimse nasıl olur da bir zerreden ırak kalabilir. Küll olanın cüzle ne işi olabilir? Can olanın beden azaları ile ne işi olabilir. Eğer sen küll adamıysan Küllü gör, Küllü iste, Küll ol, Küll kesil, Küll seç(MANTIKUTTAYR).
Şakirdin biri üstadına sordu:"Efendim Hz.Adem  sahibi cennetten niçin kovuldu?"Üstadı cevap vermiş:"Adem yüce cevher sahibi biriydi cennete kanaat etti"deyince hatiften bir ses duyuldu: Bizim kulumuz her iki alemde de bizim dışımızda bir şeyle kanaat etmemeli.Bizim dışımızda kanaat ettiği şeyi zevale erdiririz.Çünkü dosttan başkasına bağlanmak reva değildir.Cananın dışında başka bir şeyle zinde olan biri Adem bile olsa sürülüp kovulur.

ŞEYTANIN KİMİNLE İŞİ OLMAZ

Bir gafil çilekeş bir sufinin  dergahına gitti ve ona İblis'i bir hayli şikayet etti.
Dedi ki:"İblis şeytanlıkla yolumu kesti hilekarlıkla dinimi mahvetti."
Sufi dedi ki:"Ey değerli genç!senden önce de İblis buraya geldi.Senin elinden incinmişti ve senden şikayetçiydi, senin zulmünden başına toprak saçıyordu."İblis dedi ki:"Bütün dünya benim malım ve mülkümdür.Dünyaya düşman olan benim adamım değildir.Sen ona söyle kendi yoluna gitsin ve benim dünyamdan el çeksin.O benim dünyama el atıyor ben de bu yüzden onun diniyle savaşıyorum.Kim benim malım ve mülkümden el çekerse benim de onunla işim olmaz vesselam!(Feridüddin ATTAR)

MEZAR KAZICISININ ŞİKAYETİ

Uzun ömürlü bir mezar kazıcısı vardı biri kendisine dedi ki:"Bir şey söyle, sen mezarlıkta bir ömür boyunca mezar kazdın, toprağın altında şaşılacak ne gördün?"Mezar kazıcısı dedi ki:"Sana halimden şaşılacak bir şey söyliyeyim yetmiş yıldır bu köpek nefsim, mezar kazdığımı gördü, bir saat bile ölmedi ve bir an bile Allah'a itaat edip emrini dinlemedi(ATTAR)

İKİ DERVİŞİN KAVGASI

İki derviş birbirine düşman olmuş ve sonunda da mahkemeye düştüler.Kadı onları bir köşeye çekip dedi ki"Sufilerin birbiri ile kavga etmeleri iyi değildir.Teslim elbisesi giymiş olmanıza rağmen neden kavgaya tutuştunuz.Eğer savaş ve kavga ehliyseniz hemen burada bu elbiseleri çıkartın.Hem bu elbiseyi giyiyorsunuz hem de cehaletiniz yüzünden kavgaya tutuşuyorsunuz.Ben maneviyat ehli bir insan değilim. Kadıyım .Buna rağmen aranızdaki bu düşmanlıktan dolayı ben utanıyorum.Sizler sufiler gibi hırka giymektense kadınlar gibi başınıza örtüyü koyun,bu sizin için daha hayırlıdır"
Sen aşk işinde ne kadın gibisin,ne de erkek gibi.Durum böyleyken aşkın sırlarını nasıl çözebilirsin?
Eğer aşk sırrına müptela olmuşsan belaların önünde ki zırhı alıp at.
Bu meydana dava ile gelirsen başını yele verir canını terk edersin Davaya girişip bundan fazla başını kaldırma ki rezil rüsva olmayasın(Feridüddin ATTAR)

MELEKLERİN İBADETİNİN SEVABI

ABBASE DEDİ Kİ:"HERKES KIYAMET GÜNÜNDE KORKUSUNDAN BİRBİRİNE GİRECEKTİR.
BİR ANDA ASİLERİN VE GAFİLLERİN YÜZLERİ GÜNAHLARINDAN DOLAYI KARARI VERİR.
ELLERİNDE HERHANGİ BİR SERMAYESİ OLMAYAN İNSANLAR ŞAŞIRIP KALIRLAR VE HER BİRİ BİR ŞEKİLDE PERİŞAN OLUR.
ALLAH TEALA YER YÜZÜ İLE DOKUZUNCU FELEĞİN ARASINI DOLDURAN BÜTÜN MELEKLERİN YÜZBİNLERCE YILLIK İBADETLERİNİ,LÜTFUNDAN VE KEREMİNDEN DOLAYI ALIR VE BU BİR AVUÇ TOPRAK PARÇASINI BAŞINA SAÇAR.
MELEKLERDEN BİRİ YÜKSELİR:"ALLAH'IM BU KAVİM NEDEN BİZİM SEVAPLARIMIZI ALIP GÖTÜRÜYOR.?"
ALLAH TEALA DER Kİ:"EY MELEKLER!BU İBADETLERİN SİZE NE FAYDASI VE NE DE ZARARI VARDIR.AMA BU İBADETLER TOPRAKTAN YARATILAN VARLIĞIN İŞİNE YARAR.ZİRA HER ZAMAN AÇ OLANA EKMEK VERİLİR"(Feridüddin Attar)

MÜRŞİTLERİN ÜSTÜNLÜĞÜ

Feridüdin Attar efendimiz mantıkuttayr nam eserinde bunları kuş dilinden izahta bulunur. Hakikatı bulma yolunda kuşları razı eden hüdhüd kendisini dinleyen binlerce kuşa hitap için başına taç koyarak tahta çıktığında diğer kuşlar sordular:”Ey bizlerden üstün olan!Sen bizleri nasıl geçip bizlerden üstün oldun.Hem sen hem de biz hakikatı arıyoruz,,peki aramızdaki bu farkın sebebi nedir?

Canımız ve cismimizle hangi günahı işledik ki senin payına saflık ve halislik düştü,bizim payımıza ise tortusu düştü”

(İnsanların ekserisi kıyaslama yaparken,Mürşit ve evliya hususunda böyle düşünür”Bu şahsın benden fazla nesi var ki bu konulardan bahsetmekte,yol göstermekte”diye düşünmektedir.Bu düşünce içinde olanların düşüncelerine kuş dilinden cevap vermektedirler)

Hüdhüd(Mürşit)kendisine dedi ki:”Ey soru soran kuş!Bunun nedeni Süleyman’ın bir an için bana nazar etmesiydi.Ben bu makamı ne altınla elde ettim ne de gümüşle,bu makama ulaşmamın nedeni Süleyman’ın bir nazarıydı.

Kim ibadet ve itaatle bu makama varabilir?Dikkat edecek olursan İblisde bir hayli ibadet etti.

Ama eğer birileri çıkıp da ibadet etmeye gerek yoktur derse,her saat kendisinin üstüne lanet yağar.Sen bir an bile ibadet etmekten geri kalma,lakin ibadetlerine de güvenme.Eğer sen süleyman’ın dergahına kabul edilirsen ne söylesem ondan fazlasını elde edersin”

(Peygamberlik,Mürşitlik gibi manevi makamlar çalışma ile ulaşılacak makamlar değildir.Bazı insanlar ibadetlerini yaparken ne kadar çok ibadet yaparsam Velilik makamına ulaşırım,kalp gözüm açılır düşüncesini taşırlar.Halbuki bu hal ibadet ve taatlerin karşılığı ücret beklemek olarak değerlendirilir.Ancak bu öyle bir durumdur ki İbadet gereksizdir diyen mürşit sahtedir.İbadetle bu makama ulaştığını söyleyen ise habersizdir.Veliler ve mürşitler ibadet ve taatı asla zayıflatmazlar. İbadet ve taat kul için gerekli olan şeylerdir.)

Birgün Sultan Mesud deniz kenarında balık tutan bir çocuğa rastladı atından indi.Çocuk çok üzgündü.Padişah sebebini sordu:”Ey emir,biz yedi kardeşiz.,Babamız yok.Kötürüm bir annemiz var.yüzlerce zahmetli bir balık tutabilirsem bunu kardeşlerime yemek için götürüyorum”deyince Sultan,”Peki seninle ortak olmamı kabul edermisin?”deyince Çocuk ortaklığı kabul etti.Sultanda denize bir ağ attı.Çocuğun ağına devlet kuşu kondu yüzlerce balık tuttu.Çocuk çok şaşırdı dedi ki:”Ben bu kadar şanslı değilim Senin bahtın pek açık bu yüzden bütün bu balıklar senin ağına düştü”Sultan Kendisine dedi ki:Oğul sen bir de balık tutanın kim olduğunu bilsen kendini kaybedersin”Sen burada benden daha talihlisin .Zira sana balık tutan padişahtır.Sultan bunları söyleyip merkebine bindi.Çocuk kendisine payını ayır dedi.

Sultan dedi ki:”Bugün payıma ne düştüyse senin olsun ama yarın ağına ne düştüyse benim olsun”

Şüphesiz yarın ki avım sen olacaksın.Ben de avımı kimseye vermem”

Bunu söyleyerek sarayının yolunu tuttu ancak aklında ortağı vardı.Ertesi gün komutanlardan birini göndererek çocuğu yanına çağırttı ve ortağını padişahlık tahtına oturttu.

Herkes”Padişahım o bir dilencidir”diyordu.Sultan:”Bu çocuk her ne olursa olsun benim ortağımdır Mademki ortak olmayı kabul ettik bundan dönmemiz mümkün değil”dedi ve çocuğu kendisi gibi bir sultan yaptı

Orada bulunanlardan biri çocuktan sordu:”Nasıl böyle bir devlete erdin?”

Çocuk dedi ki:”Bir gün devlet sahibine rastladım sevinç geldi hüzün gitti”

(Feridüddin ATTAR hazretleri)