Denilmiştir ki:"Her şey çoğalınca ucuzlar.fakat akıl böyle değildir o çoğaldıkça kıymeti artar.
Akıl,ilmi kabul etmek için hazırlanmış kuvvete denir.Bu kuvvet vasıtasıyla insanın elde ettiği ilme de akıl denmiştir.Hz.Ali (kv)demiştir ki:"Akıl, matbu ve mesmu(yaratılıştan ve kazanılan)olmak üzere ikidir.Kazanılan akıl el edilmezse , yaratılıştaki akıldan istifade edilemez.Gözün ışığı yok olunca güneş ışığının bir faydası olmadığı gibi.Hadis te buyrulmuştur:"Allah, akıldan daha değerli bir şey yaratmamıştır"..Şu hadisi şerifte ikinci akla işaret eder:"Kişi, kendisini hidayete sevk eden ve kötülükten çeviren bir akıldan daha üstün bir şey kazanmamıştır.." Allah Teala'nın Kur'anda kafirleri akılsızlıkla suçladığı her yerde,birinciyi değil ikinci akla işaret vardır.Akıl olmadığı için kuldan mükellefiyetlerin kaldırıldığı yerlerde de birinci akla işaret vardır.
Mesnevi'de der ki:
Akıl iki türlüdür.,biri çocuklar gibi öğrenilen akıldır
Kitap,hoca ve zikir yoluyla ,yararlı ve özgün bilimler aracılığıyla
Aklın diğerlerinden üstün olur.Fakat onu korurken hantallaşırsın
Her yerde koruyucu levhya dönersin
Korunan levha(levhi mahfuz)bunu aşandır
Öbür akılsa Allah vergisi akıldır.Onun kaynağı canın içindedir.
Bilgi ırmağı kalbten kaynayınca ,ne kokuşur ne de ekşir
Çıkış yolu kapalı olsada tasayagerek yok.
Çünkü o zaman zaman evden kaynayıp çıkar
Çabayla elde edilen akıl, evlere giden su arklarına benzer
Suyun yolu kapanınca yoksun kalır
Öyleyse su kaynağını kendi içinde ara
Akıl bakımından pir olmaya çalış, külli akıl gibi içyüzünü gör
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder