BENLERİN VE SENLERİN BİRLİKTELİĞİ

Ben ve Sen bu kesret(çokluk)alemindedir.Benlerin ve senlerin birlik olması enfüsi ve afaki olmak üzere iki türlü imiş.Enfüsi olanı süluk ve bir çok mücahededen sonra olurmuş.Mürşidi Kamilin terbiyesinden sonra kişinin kendi benliği ve alemin vücudu(eşyanın vücudu)kalkar şey'i vahid olur imiş.Nazarda sade Hakk'ın vücudu kalırmış.Buna iradi ölümde denirmiş.Ölmeden evvel ölünüz"emrindeki mana budur.Bu hal,salikin kıyameti olup salik artık berzah hayatını yaşar.Buna cennet-i acil derlermiş.Ölüm korkusu v.s kalmazmış.Ehli gafletin kıyameti fiziki ölümle vaki olur,ancak bu kimselerde berzah alemindede çokluk mevcut olduğundan kendilerinin enaniyeti devam edermiş.Zira bu alemde kör giden o alemdede kör olurmuş.(İsra suresi 17/72 ayeti:"Bu hayatı dünyeviyyede ama olan kimse,ahirette dahi amadır".
Senliğin ve benliğin afaki birliğine gelince bu büyük kıyamette vaki olurmuş.Ondan sonra hüküm berzaha ve melekuta intikal eder.Melekutiyyet ve ruhaniyyet galip olmak üzere cennet ve cehennemi cismani alemi vaki olur.Celaliyye ve cemaliyyeden sonra bunların suretleri dahi telattuf eder ve hepsi vücudu mutlakın kabza-i kudretinde müttehit olur.
Nihayetsiz fezada bir yandan tekevvün ve tefessüd  eden alemlerde o alemlerin iktizalarına göre yine birer kisvei taayyün ile zahir olurlar.;ve cemal olanlar yine cemali,ve celali olanlar da yine celali olmak üzere kendi şenlerinde kaim olurlar.Bu nüzul ve urucun nihayeti yoktur.Isparta Eğirdir gölünün kenarında türbesi bulunan Devran Baba hazretlerinin "Bu dünyaya bin kere geldim bin kere gittim.Anlayna Huu,anlamayana hoo"sözünün manası bu olsa gerektir.