HÜSNÜ ZAN/SUİ ZAN

 İyi olduğunu zannettiğin kimseyi, kötülerle düşüp kalktığını görürsen, iyi zannettiğin kimseye kötü zanda bulunmada şöyle de;Benim kötü ve şerli gördüğüm kimseler iyi adamlarmış ki , iyi kimse ile düşüp kalkıyorlar.Ben onlara sui zanda hata etmişim".Münasebeti hayr da gör, şer de görme.

Hak Teala, hüsnü zandan dolayı kıyamette kimseye sual sormayacaktır.Amma sui zan da sorgu vardır.İnsanların en çok gaflete düştükleri yer burasıdır.

TOPLUM BİRLİĞİNİ KEMİREN HASTALIK:SUİ ZAN

 Toplumun birliğini, beraberliğini kemiren suizan çok büyük bir günahtır.Yüce Allah, kur'an-ı Kerim de , zandan sakındırır , buyurur ki:"Eğer dünyada bulunan insanların çoğuna uyarsan , seni Allah yolundan saptırırlar.Onlar sırf zanna uyarlar ve kafadan atarlar(Enam suresi 6)."Ey iman edenler zandan kaçınınız.Çünkü zanların bir kısmı günahtır.(Hucurat 12)

MÜMİN SUİİZANNA TESLİM OLMAMALI

 Bir hoca efendi suizanla alakalı yaşadığını anlattığı hadisede hepimiz için pay vardır.Mezarlığa sabah erken gidip ölümle, ahiretle yüz yüze gelmek istedim.Çıkışta yolumun üzerinde şehrin genelevi vardı.Gözüm gayriihtiyari bir adama takıldı.Bu adam şehirde yağ satan mümin musalli bir adamdı.Buradan çıkarken görmek benim fikrimi çeldi.Meğer bu adam ne halt ediyormuş,bize karşı musalli bir mümin görüntüsünü veriyor diyerek içimden aldım verdim ve hızlıca adımlarla kendisine ulaştım selam verip"Duran efendi, hayırdır inşaallah ,nereden geliyorsun böyle sabah sabah" deyince mahcub oldu "Hocam durum gördüğün gibi değil" diyerek meseleyi anlatmaya başladı."Köylü birisi köyden tuluk içinde yağ getirmişti.Sabahleyin bir bayan geldi hepsini satın aldı.Yağı koyacak kabım yok boşaltır getiririm"dedi.Boşluğuma geldi "Peki "dedim. Adını yerini soramadım.Zira kadın müşterimiz bu şehirde pek az olur. Öğleye doğru köylü geldi.Yağın parasını verdim. Tuluğu istedi.Biraz bekle müşteri getirecek  dedim.Tuluk gelmeyince adam darlandı. Güneş indi daha köye gideceğim dedi.Parasını vereyim dedim Adam parayı ne yapayım.Yarın yağ getireceğim illaki tuluk lazım dedi.Sıkıntı içinde bir emanet tuluk verdim adam gitti.Müşteri olan kadını düşünmeye başladım.Bir delikanlı benim etrafa soruşturmam nedeniyle gözüme dikkatlice baktı ve bana sessizce "Abi o kadın genelevde çalışan birisi dedi.Başımdan kaynar sular döküldü.oraya nasıl gideceğim.Sabah erkenden gittim.Kapıdakilere meramımı anlattım onlarda içeride araştırdılar ve tuluğu getirip bana verdiler. İnşaallah kapıdan çıkarken kimse görmez dediysem de siz görmüşsünüz" deyince duran efendi hakkını helal et.Ben bunca zamandır kürsüden cemaate "Efendiler sui zan çok büyük günahtır,Allah yasaklamıştır der "Eğer dünyada bulunan insanların çoğuna uyarsan , seni Allah'ın yolundan saptırırlar.onlar sırf zanna uyarlar ve kafadan atarlar"(Enam suresi 6 ayet) ayeti okurdum.Amma bir an ben bu ayete ters davrandım.bu nedenle helallik istiyorum dedi.
Birisini rakı masasında otururken görseniz bardağındakini su yahut ayran diye düşünmeniz gerekir.Toplumda birlik ve beraberliği bitiren en sinsi hastalık suizandır.

HÜSNÜ ZAN-SUİ ZAN

FÜTUHATTA İBNİ ARABİ (K.S) DER Kİ:"BİR KİMSENİN,BİR ADAMIN MESELA YOLDA BİR KADINA BAKTIĞINI GÖRDÜĞÜNDE , HEMEN ONU İNKARA KALKMASI CAİZ DEĞİLDİR.ÇÜNKÜ BU ADAM BU KADINLA EVLENMEYE NİYETLİ VEYA TALİP OLABİLİR.Başka ihtimal bulunmayan durumlar dışında reddetmeye kalkışmak gerekmez.Bu konuda günahkarların çoğu hata ederler.Dindar kimseler ise böyle değildir.Çünkü dindar kimse ilk olarak kendi nefsi konusunda ihtiyatlı hareket eder.Özelliklede red/inkar konusunda.Hak teala bizi insanlara sui zanna değil hüsnü zanna teşviketmiştir.Dindar kimse zan bulunan yerde asla red ve inkarda bulunmaz.Çünkü o zannın bir kısmının günah olduğunu (Hucurat 49/12)bilir ve "Belki bu o "bir kısımdan"dır der.Bu günah olan zan gerçeğe uygun düşse bile onun günahı onu söylemek/konuşmaktır.Çünkü bu kimse bilmediği halde zanda bulunmuş , ihtimali olan bir hususta konuşmuştur.Onun böyle yapması da uygun değildir.Malumdur ki insanın kendine sui zanda bulunması başkasına sui zanda bulunmasından evladır.Çünkü kişi kendisini çok iyi bilir.Başkasını ise o derece bilemez.