FARK-I EVVEL

Şeriat,ilahi tebliğdir.Tarikat, bu tebliğleameletmektir.Hakikat, bu tebliğin içeriğine vakıf olmaktır. Bedir savaşında birtakım sahabeefendilerimiz diğerlerine "Ben filanı öldürdüm" diyerek "öldürme" fiilini kendilerine nispet ettiler.O zaman onlar farkı evvelde idiler.Allah Teala onları irşad için şu ayeti indirdi:"Felem tektüluhüm velakinnellahe katelehüm"(Onları siz öldürmediniz.Velakin Allah öldürdü Enfal 8/17).Böylece onları makamı cem'e irşad etti ki burada "Kul batın Hak zahir"dir. Efendimize hitaben "Vema rameyte iz rameyte velakinnallahe rama"( Attığında sen atmadın.Velakin Allah attı Enfal 8/17) B ayetle ehadiyyetül Cem makamını ızhar etmiştir ki , burası "O, halkla olsa bile daima Hak ile"dir.

DİL İLE DAVA

Mert olan insan-ı Kamil diliiledava eylemez.Yaniben şuyum buyum,bu böyledir,şu şöyledir,buce cennetliktir,şucehennemliktir diye ididalı şeyerifade etmez.Dilile dava ilmizahire(şeriat ehline) hastır.Onlarmanaya değil, lafza takılırlar.Onlardan bir mana bir ilim doğmaz nakilcilerdir.akıllarını dahi kullanmazlar.Ehl-igönül ,tevazu sahibi, mütevazi insanlardır.Onlar gönülden konuşurlar,ezberden değil.Bir şeye kün(ol) dedi mioluverir.
Tasarruf bekabillah makamlarındadır.Salik nedese o olur.
EşrefoğluRumihazretleribir nutkunda buyurmuştur:
Çürümüş tenlere bir demdesem biizni kum
Yalın ayağubaşı açık dirilircümlesi uryan
Sanırlar Eşrefoğluyum ne Rumiyim neİzniki
Benim ol daim-ül baki göründüm sureta insan.
İnsan, insanı kamil oldumu,alemi ekber olur.Alemler onunavucunda bir hardal tanesibile değildir.Kişininazaları nasıl zatına bağlı ise ,o azalara nasıl zatı tasarruf ederse,kamil için de bütün evren öyledir.Evren onunazaları mesabesindedir.Neye emir verse o olur.Ama acaba emir verir mi?Buda ayrı bir konudur.Bu makam,makamı cem denilen ene makamıdır.Bumakamda Hakk zahirdir, halk batındır.
TEVHİD,LİSAN DAVASI DEĞİLDİR.ALLAH İLE DİRİLMEYENLERDE , CAN YOKTUR.CAN OLMAYANIN LİSANI DA CANSIZDIR.SURETİNİN CANLI OLUŞUNA ALDANMA.rUHSAHİBİOLMAYANLARIN LAFI KURUDUR.RUH İSE ALLAH'DAN BİR NEFHADIR.BU NEFHAYI AL CANLANIRSIN.LİSANINA VE TÜM SIFATLARINA CAN GELİR.