AHMET YESEVİ HAZRETLERİ

 Ahmet Yesevi hazretleri,kaşık kepçe yaparak geçiminitemin eder imiş.Yaptığı kaşık ve kepçeleri , sahibi olduğu bir tek öküzün sırtına yükleyerek şehre gönderir imiş.Kaşık alan her kim ise aldığı malın karşılığı olan parayı öküzün sırtındaki heybenin içine atar imiş.Akşam olunca öküz , sırtındaki heybe ile sabah çıktığı gibi eve dönermiş.derler ki eğer biri kaşık alır da parayı heybeye atmaz ise  öküz onun, parayı verinceye kadar peşini bırakmaz imiş.

AHMET YESEVİ

 Ahmet Yesevi hazretleri Divan-ı Hikmet isimli kitabında Hallac'ı şöyle anlatmıştır:

Enel Hakk7ın anlamını bilmez cahil,Bilge gerek bu yollarda , mertler denizi,

Akıllı kullar Hakk yadına sevgili dedi,Candan geçip sevgiliyi sevdim ben işte.

Sahipsiz Mansur hor görülmekle tam oldu, Bir söz ile dostlardan ayrı kaldı.

Kalp halini hiçkimse bilmez, şahidi Rabbim, Kanlar yutup şahit oldum ben işte.

AHİR ZAMAN ŞEYHLERİ

 Ahmet Yesevi hazretleri ve Tabakat meşayıhları şöyle demişlerdir:

"Ahir zamanda bizden sonra öyle şeyhler zuhur edecek ki, şeytan onlardan ders alacak ve onlar şeytanın işini yapacaklardır.Halka dost olup halk ne ister ise onu yapacaklar.Müritlerine yol gösterip onları maksada ulaştıramayacaklardır.Dış görünüşlerini süsleyip müritten çok hırs sahibi olacaklar ve batınları harap olacaktır.Küfür ile imanı farklı görmeyecekler, alimleri sevmeyecek ve onlara itibar etmeyeceklerdir.Ehmi sünnet ve cemaatı düşman görüp ehli bidat ve delaleti sevecekler.Kötülüklerini öne çıkartıp Hak Teala'dan iyilik umacak ve şeyhlik iddiasında bulunacaklar.Ama şeyhlik işini de kötü yapıp müritlerin kapısında (veya istekleri doğrultusunda) yürüyecek.Bu haldeki kişi müride şeyhlik yapmamalı ve ondan bir şey almamalıdır.(Ama) mürit bir şey vermezse , o zorla alacak.Eğer o aldığı nesneyi veya şeyi layık olan kişiye veya yoksula vermeyip kendine ve ailesine sarfederse , it ölüsü yemiş gibi olur.Eğer o taraftan alıp yese veya kıyafet giyse , o giysi üzerinde(omuzunda)olduğusürece , kıldığı namaz  vetuttuğu oruç,Allah Teala'nın dergahında makbul olmaz ve yediği her lokma için Cehennemde üçbinyıl azap görür"

DÖRT KAPI KIRK MAKAM

Ahmet Yesevi hazretleri "Yeseviyye adabının" temellerini içeren Fakr-nameye göre Yesevilik yolu dört kapı ve her kapıda on adet olmak üzere toplam kırk makamdan oluşur.Bunlar:

BİRİNCİ KAPI: ŞERİAT içerdiği on makam:Hak Teala'nınarlığına , birliğine, Zat'ına ve sıfatlarına iman;Namaz kılmak, Oruç tutmak;Zekat vermek,Hac yapmak ;Mülayim(yumuşak söz)söylemek, ilim öğrenmek, Hz.Resulullah'ın sünnetlerini eksiksiz uygulamak;Emr-ibil-ma'ruf ve Nehy-i anil-münkeri eksiksiz yerine getirmek

İKİNCİ KAPI :TARİKAT.içerdiği on makam şunlardır:Pir huzurunda tevbe eylemek ve biat alarak tarikata girmek;Havf ve reca(Allah'ın gazabından korku ve rahmetinden ümit) arasında yaşar olmak;Tariaktın evradını vaktinde ve eksiksiz yerine getirmek;Pirin hizmetinde olmak,Pirin huzurunda icazet(izin)almadan konuşmamak;Pir'in uyarı ve nasihatlarına kulak vermek;izni ile konuşmak; masivadan tecrid olmak(Allah rızasından gayrısından uzak durmak);tefrid olmak(Allah7ın huzurunda olma şuuruna varmak)tır.

ÜÇÜNCÜ KAPI:MARİFET.İçerdiği on makam şudur:Fenafillah'ı hedef almak;Dervişliğe razı olmak,Halkın ezasına tahammül eylemek, Helal ve temiz lokma talebinde olmak; Hakk'ın marifetine müşteri olmak; Şeriat ve tarikatın değerini bilmek; Dünyayı terk eylemek,Ahireti tercih eylemek seçmek; Varlığın mahiyetinden haberdar olmak,Hakikatın sırlarına vakıf olmak...

DÖRDÜNCÜ KAPI:HAKİKAT.HakTeala yolunda olmak, Helal ve haramı iyi ve kötüyü bilmek;Haram lokmaya el değdirmemek; Yiyeceğini Hak yolunda sebil eylemek; Kimseye eziyet vermemek; Fakirliğin münkiri olmamak;Tarikattaki seyr ü sülukunda azimli ve sadık olmak; Mürşidinden başka her kesle sırrını paylaşmamak;Şeriat,Tarikat ,Marifet ve Hakiukat makamlarının farkını bilerek amel işlemek; ve nihayet Hakk'a vuslat ile seyr-i fillah da karar kılmak

AÇIK KERAMET

Ahmet Yesevi hazretleri, kaşık yaparak geçimini temin edermiş.Yaptığı kaşıkların üzerine fiyatlarını yazar,heybenin içine koyar, heybeyi de bir tosuna yükleyip pazara gönderirmiş.Hayvan pazar yerinde dolaşırken insanlar beğendiği kaşıkları alır ve üzerinde yazılı parayı heybeye koyar akşam vakti horoz tekrar geri dönermiş.Heybe'den kaşık alıpta parasını heybeye atmayanları tosun takip ederek ona tos vururmuş.Bu hazretin açık kerametlerinden birisidir.

ŞERİAT

Ahmet Yesevi hazretlerine şeriatın tarifini sormuşlar. Hazret basit bir kelime oyunu ile "Şerri at" demiş. Yani ne kadar şer varsa hepsini at ve kurtul. Şerlerden kurtulan insan, şeriat ehli olur, şerrinden emin olunmayan ise insan bile olamaz