MÜKELLEFLERİN FİİLLERİ

 Denilmiiştir ki mükelleflerin fiilleri iki kısımdır:

1- Organların fiilleri  2- Kalplerin fiilleri

Fıkıh kitapları sadece uzuvların amelleri ile ilgili mükellefiyet kısımlarını içermektedir.Kalplerin amelleri ile ilgili mükellefiyete gelince bunlar fıkıh kitaplarında çok nadir bulunmaktadır.Bazı bahisleri kelam kitaplarında işlenmiş, diğer bazı bahisler ise İmam Gazali ve emsali alimler ahlak ilminde açıklamışlardır.Bunların tamamı Allah Teala'nın " Allah'ın sınırlarını koruyanlar" kavlinde münderictir.

Gazali kardeşlerden Şeyh Ahmet Gazzali kardeşi imam Muhammed Gazzali ye şöyle dedi:" Senin tüm ilmini iki kelimede özetledim.Allah'ın  emrine saygı göstermek, Allah'ın yarattıklarına şefkat göstermek".

GAZZALİ'NİN HZ.MUSA'YA CEVABI,

 

İMAM GAZALİ’NİN HZ.MUSA’YA CEVABI

İmam Şazeli hazretleri bir kitabında şu vakıasını anlatır:”Bir gün mescid-i Aksa’da yatıp uyudum.Rüyamda mescidin dışında bir taht kurulduğunu  ve oraya guruplar halinde pek çok kimsenin girdiğini gördüm.Bunların kim olduklarını sordum.Bunların nebiler ve Resuller topluluğu olduğunu Hüseyin hallac7ın terk ettiği bir edep sebebiyle düştüğü durumdan kurtulması için Peygamberimiz Hz.Muhammed (a.s) ‘e şefaat talebiyle geldikleri söylendi.Tahta baktım, Resulullah üzerinde oturmakta idi.İbrahim, Musa, İsa Nuh a.s  da dahil olmak üzere diğer bütün peygamberler yerde oturmakta idiler.Onlara bakmaya ve konuşmalarını dinlemeye başladım.Musa a.s , Peygamberimize :” Ümmetimin alimleri İsrailoğullarının peygamberi gibidir” buyurmuşsunuz.Bana onlardan birini gösterebilirmisiniz? Dedi. Peygamberimizi (a.s), İmam GAzzali’ye işaret buyurdular.Hz.Musa, Gazzaliye bir soru sordu. O, soruyu on şekilde cevap verdi.Musa (a.s) :” Sorunun cevaba uygun olması gerekir.Ben tek soru sordum sen on cevap verdin” şeklinde itirazda bulununca İmam Gazzali;” Aynı itiraz sizin içinde geçerlidir.Çünkü Allah Teala size “ Elindeki nedir ey Musa”(Taha 17) diye sorunca, “Bu benim asamdır” demekle yetinmeyip onun daha pek çok vasfını saydınız” diyerek bu itiraza karşılık verdi.

Ben bu sırada İibrahim, Musa ve İsa gibi peygamberler yerde otururken taht üzerine oturtulmuş bulunan Hz.Muhammed (sav) in kadr ü kıymetinin , şan ve şerefinin ne kadar büyük olduğunu düşünüyordum.Tam o sırada birisi ayağıyla beni dürttü.Uyandım ve mescidin kayyımını karşımda duruyor gördüm.Sonra gözümden kayboldu.O adanı şu ana kadar bir daha görmedim.

 

GAZALİ:İHYA-YI ULUMUDDİN

 İmam Gazali hazretleri İslami ahkamın ihtiva ettiği psikolojik hakikatları ortaya koyan İhyayı Ulumiddin isimli meşhur eserini meydana getirmiştir.Bu kitapta ahiret yolunun ilmi iki bölüme ayrılıyor.Birine muamele ilmi, öbürüne Mükaşefe ilmi deniliyor.Muamele ilmi Ahlaktır.Gazali , onu da dört rub'a(çeyreğe) ayırıyor.

1.İbadet rub'unda namaz, oruç, hac ve zekatın esrarı ile zikir, tesbih ve duadan, Kuran okumanın adabından bahsedilmektedir.

2.Adat rub'unda içtimai adab ve terbiye kaideleri anlatılmaktadır.

3.Münciyat rub'u , iyi huyları ortaya koyuyor.

4.Mühlikat rub'u , kötü huyları, sebeblerini ve tedavilerini gösterir.

Mükaşefe ilmine gelince FAzali onun kitaplara yazılamayacağını söylüyor ve şöyle tarif ediyor:"Sıfatı mezmumesinden tathir ve tezkiyesi anında kalpte zari olan bir nurdan ibarettir".Bu nura sahip olan kimse o zamana kadar kendisine bahsedilen  ve kendisinin de bir mevhume halinde kabul ettiği melek, şeytan, vahiy, nübüvvet, cennet,cehennem,Allah'a yakınlık gibi... halleri, o nurun sayesinde bilir.Gazalinin el-Munkızu mine'd-Dalal isimli eserinde ise , sapkınlıktan kurtulmanın yolu anlatılmaktadır.